Οι επιθέσεις της 12ης Σεπτεμβρίου 2026 από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές που δρουν στο Νότιο Ιράκ έθεσαν εκτός λειτουργίας, πρώτη φορά από την έναρξη του Γ΄ Πολέμου του Κόλπου, τον ζωτικότερο παρακαμπτήριο αγωγό των Στενών του Ορμούζ. Ο λεγόμενος αγωγός Ανατολής-Δύσης (EastWest Pipeline – EWP), που συνδέει το Abqaiq με το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, έχει τεχνική μεταφορική δυνατότητα 7 εκ.β./η. (εκατομμυρίων βαρελιών/ημέρα), από τον οποίο τον Αύγουστο διαχέονταν στις αγορές περίπου τα 4,5 5 εκ.β./η., με τη διαφορά να κατευθύνεται σε σαουδαραβικά διυλιστήρια κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας. Ο αγωγός αυτός αποτελούσε τη βασική δικλίδα ασφαλείας του περιφερειακού πετρελαϊκού συστήματος ως η μεγαλύτερη υποδομή παράκαμψης του Ορμούζ. Η απώλειά του ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία η αύξηση των επιθέσεων των Χούθι εναντίον σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων και των διυλιστηρίων στο Jizan, τον Αύγουστο του 2026, αποτέλεσε τον σημαντικότερο λόγο για τη μείωση της σαουδαραβικής παραγωγής στο χαμηλότερο επίπεδο μετά το 1990, μόλις 6 εκ.β./η.! Το ΒΣΑ (Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας), σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη μηνιαία έκθεση εκτίμησης των πετρελαϊκών αγορών της IEA (International Energy Agency), έχασε μόλις μέσα σε έναν μήνα περίπου 2,3 εκ.β./η., με την παραγωγή του ΟΠΕΚ+ να περιορίζεται κατά 1,8 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, στα 38,8 εκατομμύρια βαρέλια.
Ως αποτέλεσμα των επιθέσεων αυτών -και παρά την περιστασιακή αύξηση των εξαγωγών μέσω του συστήματος μεταφορτώσεων (shuttle service), που διεξάγεται μέσα από ομανικά χωρικά ύδατα- η ΙΕΑ εκτίμησε ότι η συνολική παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται πλέον να μειωθεί κατά 5,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026 -ποσοστό περίπου 6%- έναντι της μείωσης κατά 4,3 εκατομμύρια βαρέλια που προέβλεπε ο οργανισμός μόλις πριν από έναν μήνα. Η καθυστέρηση στην ανάκαμψη της παραγωγής στη Μέση Ανατολή έχει μεταθέσει την επιστροφή των κανονικών προμηθειών από τον Κόλπο για το 2027, ασχέτως του πότε θα ξανατεθεί σε πλήρη λειτουργία ο EWP. Οι ροές που οι Αμερικανοί μπορούν να προστατεύσουν μέσα από το Ορμούζ, που κυμαίνονται μεταξύ 7-9 εκ.β./η., δεν επαρκούν για να καλύψουν τη μεγάλη μείωση στην προσφορά που συνεχίζει να καταγράφεται, την ώρα που οι Χούθι έχουν καταλάβει σχεδόν όλη την ακτογραμμή της Υεμένης, από το στενό της «Πύλης των Δακρύων», συμπεριλαμβανομένων των νησιών της μικρής και μεγάλης Hanish και του Perim.
Εάν κρατήσουν τα νησιά αυτά και τα μετατρέψουν ως ορμητήρια, μπορούν να ναρκοθετήσουν τη δίοδο και να αυξήσουν τον τακτικό και επιχειρησιακό έλεγχο επί του στρατηγικού ναυτικού περάσματος. Πού να βρίσκεται άραγε το τουρκικό πολεμικό ναυτικό ή η πακιστανική αεροπορία, που υποτίθεται ότι θα προστάτευαν το ΒΣΑ στο πλαίσιο της «στρατηγικής» συμφωνίας της Μέκκας; Γιατί ο Mohamed Bin Salman πήγε στο Κάιρο και τη CENTCOM μήπως και λύσει το (εν μέρει αυτοδημιουργηθέν από τον ίδιο) πρόβλημα; Δεν τον είδε κανείς ούτε στο Ισλαμαμπάντ ούτε στην Αγκυρα. Αυτή η γεωπολιτική δυναμική θέτει ουσιαστικά το ΒΣΑ σε συνθήκη πολιορκητικής περικύκλωσης, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα προσφοράς, την ώρα που αφ’ ενός τα στρατηγικά αποθέματα της ΙΕΑ που κινητοποιήθηκαν τον περασμένο Απρίλιο έχουν πλέον μπει στην αγορά και αφ’ ετέρου η Κίνα επιστρέφει στις αγορές αυξάνοντας τις εισαγωγές αργού από τα 7 στα 9 εκ.β./η. μέσα σε μόλις ένα μήνα. Το διεθνές πετρελαϊκό σύστημα περνά πλέον σε συνθήκες σταδιακής ασφυξίας, εάν δεν δοθεί πολιτική λύση.
*Καθηγητής Γεωπολιτικής και Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας, διευθυντής Διεθνών Σχέσεων ΑΔΜΗΕ
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
