Στην τελική ευθεία έχει µπει η προετοιµασία για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούµπιο στην Αθήνα, η οποία τοποθετείται χρονικά στις πρώτες ηµέρες του Οκτωβρίου. Ο επικεφαλής του State Department αναµένεται να βρεθεί στην ελληνική πρωτεύουσα στο πλαίσιο του έκτου γύρου του «Στρατηγικού ∆ιαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ», µε το διάστηµα από τις 6 έως τις 8 Οκτωβρίου να θεωρείται το πιθανότερο για την πραγµατοποίηση της επίσκεψης. Οι αρµόδιες υπηρεσίες στην Αθήνα βρίσκονται ήδη σε διαδικασία προετοιµασίας, καθώς αποµένει ουσιαστικά να «κλειδώσει» η ακριβής ηµεροµηνία, η οποία θα εξαρτηθεί από το πρόγραµµα του Αµερικανού υπουργού Εξωτερικών. Η αµερικανική αντιπροσωπεία αναµένεται να είναι πολυπληθής. Ο Μάρκο Ρούµπιο, σύµφωνα µε τις πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής», θα συνοδεύεται από στελέχη του State Department, ενώ στην αποστολή αναµένεται να συµµετέχουν και δύο υφυπουργοί του αµερικανικού υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας.
Οι συζητήσεις µε την ελληνική κυβέρνηση αναµένεται να καλύψουν ένα ευρύ φάσµα θεµάτων. Στο τραπέζι θα βρεθούν η εξωτερική πολιτική, η άµυνα και η ενεργειακή ασφάλεια, µε την Ελλάδα να αποκτά ολοένα µεγαλύτερο ρόλο στον αµερικανικό σχεδιασµό για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, ιδιαίτερη θέση στην ατζέντα αναµένεται να έχουν το µεταναστευτικό, η εσωτερική ασφάλεια, η αντιµετώπιση της τροµοκρατίας, αλλά και η καταπολέµηση της διακίνησης ναρκωτικών, µε έµφαση και στην ενίσχυση των ελέγχων στα ελληνικά αεροδρόµια. Ιδιαίτερη βαρύτητα αναµένεται φυσικά να δοθεί στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και στην κατάσταση που διαµορφώνεται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οι τελευταίες κινήσεις της Αγκυρας δεν περνούν απαρατήρητες στην Ουάσινγκτον και η επίσκεψη Ρούµπιο στην Αθήνα προσφέρει την ευκαιρία για αναλυτική ενηµέρωση από την ελληνική πλευρά.
Το ζήτηµα αναµένεται να συζητηθεί σε βάθος στις επαφές που θα πραγµατοποιηθούν στο υπουργείο Εξωτερικών, καθώς η διεθνοποίηση των σχετικών ζητηµάτων αποτελεί σταθερό στοιχείο της ελληνικής διπλωµατικής στρατηγικής. Στην ίδια συζήτηση αναµένεται να ενταχθεί και η αµερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα, µε σηµαντικά σηµεία αναφοράς τη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη. Την ίδια ώρα, η αµερικανική διπλωµατία θα έχει επαφές και µε την τουρκική πλευρά. Ο Ντόναλντ Τραµπ αναµένεται να συναντήσει τον Ταγίπ Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωµένων Εθνών, όπως έγινε γνωστό από τον Αµερικανό πρέσβη στην Αγκυρα, Τοµ Μπάρακ.
Η τακτική της Τουρκίας
Στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών επαφών βρίσκεται εκ νέου το ζήτηµα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών, το οποίο η Αγκυρα επαναφέρει µε αυξανόµενη συχνότητα. Η τουρκική επιχειρηµατολογία συνδέει το συγκεκριµένο θέµα µε την αµφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωµάτων στο Αιγαίο, σε µια θέση που έχει τις ρίζες της αρκετές δεκαετίες πίσω. Η συγκεκριµένη τουρκική θέση εµφανίστηκε ήδη από το 1964, επανήλθε δυναµικά µετά το 1974 και από το 2020 κι έπειτα κατέστη αναπόσπαστο κοµµάτι των δηλώσεων Τούρκων αξιωµατούχων.
Χαρακτηριστικές ήταν οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, σύµφωνα µε τις οποίες «ο εξοπλισµός νησιών συνιστά απειλή για την Τουρκία». Από την Αθήνα η απάντηση ήταν άµεση. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Παναγιώτης Γιαννακούλιας, τόνισε ότι οι τουρκικές µονοµερείς αιτιάσεις περί αφοπλισµού των ελληνικών νησιών δεν διαθέτουν νοµικό έρεισµα στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο και έχουν επανειληµµένως απορριφθεί από την ελληνική πλευρά. Παράλληλα, έθεσε το ζήτηµα της τουρκικής απειλής πολέµου, του γνωστού casus belli, υπογραµµίζοντας ότι η χαρακτηριζόµενη από την Τουρκία ως «απειλή» αµυντική θωράκιση ελληνικού εδάφους δεν µπορεί να εξετάζεται αποκοµµένη από τη συγκεκριµένη πραγµατικότητα. Η αντιπαράθεση γύρω από το ζήτηµα δεν είναι καινούργια. Τον Ιούλιο του 2021 η Τουρκία είχε απευθύνει επιστολή στον Αντόνιο Γκουτέρες, ζητώντας την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Στο κείµενο της επιστολής η Αγκυρα υποστήριζε ότι η στρατιωτική παρουσία στα νησιά επηρεάζει την ασφάλεια της Τουρκίας και τη σταθερότητα στην περιοχή. Η τουρκική επιχειρηµατολογία έφθανε, µάλιστα, στο σηµείο να συνδέει την τήρηση των σχετικών συνθηκών µε την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωµάτων. Η ελληνική πλευρά απήντησε τότε µε δική της επιστολή, παραπέµποντας, µεταξύ άλλων, στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και στο δικαίωµα της αυτοάµυνας.
Το συγκεκριµένο νοµικό επιχείρηµα βρίσκεται διαχρονικά στον πυρήνα της ελληνικής θέσης. Οπως αναλύει και ο βουλευτής και καθηγητής Αγγελος Συρίγος στο βιβλίο του «Ελλάδα και Τουρκία, 50 ερωτήµατα και απαντήσεις», το δικαίωµα της νόµιµης άµυνας αποτελεί θεµελιώδη κανόνα του ∆ιεθνούς ∆ικαίου. Στην Αθήνα επισηµαίνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι η συζήτηση για την αµυντική διάταξη των νησιών δεν µπορεί να αποσυνδεθεί από το γεγονός ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ το casus belli.
Την ίδια στιγµή, η Αθήνα παρακολουθεί µε προσοχή τη µεταφορά της τουρκικής 51ης Ταξιαρχίας Καταδροµών στην περιοχή του Σόκε, µια «ανάσα» από τη Σάµο.
Στο Κάιρο ο ΥΠΕΘΑ
Παράλληλα µε τις εξελίξεις στο ελληνοτουρκικό µέτωπο, η Αθήνα ενισχύει τις επαφές της µε τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επικείµενη επίσκεψη του Νίκου ∆ένδια στην Αίγυπτο, που αναµένεται να πραγµατοποιηθεί αύριο, ∆ευτέρα, καθώς την Τρίτη θα πραγµατοποιήσει τριµερή συνάντηση µε τους οµολόγους του από Αίγυπτο και Κύπρο. Η συνάντηση αποκτά πρόσθετη σηµασία, καθώς αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κρήτη η άσκηση «Μέδουσα», στην οποία συµµετέχουν δυνάµεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Κύπρο, τη Γαλλία και την Ιταλία.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων αποτελεί η ιστορική συµφωνία µερικής οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που υπεγράφη το 2020 από τον Νίκο ∆ένδια και τον Αιγύπτιο τότε οµόλογό του, Σάµεχ Σούκρι. Βεβαίως, το τοπίο δεν είναι το ίδιο µε το 2020. Οι σχέσεις Αιγύπτου και Τουρκίας έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια από µια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης σε σταδιακή επαναπροσέγγιση.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
