Του Δημήτρη Μαρκοπουλου*
Πρόκειται ίσως για τη μεγαλύτερη κοινωνική αλλά συνάμα οικονομική πρόκληση αυτήν τη στιγμή. Ο λόγος για το ιδιωτικό χρέος. Όσο κι αν η αντιπολίτευση επιδίωξε να οδηγήσει τη συζήτηση στις εντυπώσεις, όσο κι αν η συζήτηση λοξοδρόμησε και επιδιώχθηκε να νοθευτεί, η πραγματικότητα είναι μία. Έχει έλθει η ώρα των κανόνων για τους servicers. Ακούμε πολλά για τα μεγέθη του ιδιωτικού χρέους. Πίσω από τους αριθμούς όμως δεν πρέπει να ξεχάσουμε ότι βρίσκονται χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αναζητούν έναν βιώσιμο τρόπο να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Η διαχείριση αυτών των οφειλών απαιτεί ένα πλαίσιο που συνδυάζει την αποτελεσματικότητα με τη διαφάνεια και την ουσιαστική προστασία των δανειοληπτών.
Αξίζει να θυμηθούμε πώς διαμορφώθηκε η σημερινή πραγματικότητα. Γιατί παρθενογενέσεις δεν υπάρχουν. Το 2015, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, θεσπίστηκε με τον νόμο 4354 το πλαίσιο για τη μεταβίβαση και διαχείριση μη εξυπηρετούμενων δανείων από ειδικές εταιρείες. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η αγορά των funds και των servicers απέκτησε καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και μεταβιβάστηκαν 18 δισ. ευρώ – δηλαδή πριν να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας η παράταξή μας. Και φυσικά ο μύθος πως θα μπορούσε επί μακρόν να συνεχιστεί η προστασία του νόμου Κατσέλη έκρυβε δράκο αφού παραδίδοντας ο κ. Τσίπρας την εξουσία, γνώριζε πως υπήρχε σφοδρή πίεση και απαιτούνταν λόγω των λαθών της διακυβέρνησής του αλλαγές στο καθεστώς εκπλειστηριασμών. Ο Αλέξης Τσίπρας εν γνώσει του παρέδιδε μια νάρκη κόκκινων δανείων που η κακή διαχείρισή του προκάλεσε.
Εμείς όμως δεν μείναμε άπραγοι. Αφού σταθεροποιήσαμε την ελληνική οικονομία, το 2020 και κατόπιν το 2023, ενισχύσαμε τις υποχρεώσεις διαφάνειας και ενημέρωσης των οφειλετών. Με πιο ώριμες πλέον συνθήκες σήμερα μπορούμε και προχωρούμε ένα βήμα παραπέρα, με συγκεκριμένους περιορισμούς στη διαπραγμάτευση και πρόσθετες εγγυήσεις για τους πολίτες.
Η διαφορά αποτυπώνεται καλύτερα μέσα από ένα απλό παράδειγμα. Ένας δανειολήπτης με οφειλή 100.000 ευρώ μπορούσε μέχρι σήμερα, στο πλαίσιο μιας απευθείας διαπραγμάτευσης, να βρεθεί αντιμέτωπος με απαίτηση προκαταβολής ακόμη και 50.000 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση, το ανώτατο όριο περιορίζεται στις 15.000 ευρώ.
Παράλληλα, θεσπίζονται δεσμευτικές προθεσμίες. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά στο αίτημα ρύθμισης εντός τριών μηνών και η διαδικασία να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι. Οι προτάσεις θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και να λαμβάνουν υπόψη την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία όσων τηρούν τις ρυθμίσεις τους. Προβλέπονται συγκεκριμένες συνέπειες για παράνομες ενέργειες εις βάρος τους, με κυρώσεις που, ανάλογα με την παράβαση, μπορούν να φτάσουν τα 5.000.000 ευρώ από την Τράπεζα της Ελλάδος. Δεκαπλασιασμός προστίμων δηλαδή. Αυτό δεν το λες και «βοήθεια» ή «service στους… servicers». Μάλλον πρόκειται για ένα μεγάλο… ξεβόλεμα γι’ αυτούς. Επιπλέον, ενισχύεται το δικαίωμα του δανειολήπτη να γνωρίζει αναλυτικά την οφειλή του, με αναστολή της τοκοφορίας εφόσον δεν του χορηγηθούν εμπρόθεσμα τα προβλεπόμενα στοιχεία.
Η αντιμετώπιση λοιπόν του ιδιωτικού χρέους είναι πρωτίστως ζήτημα πολιτικής ευθύνης. Είναι εύκολο να περιγράφει κανείς τα προβλήματα και να καταγγέλλει τις πρακτικές των εταιρειών διαχείρισης. Το ουσιαστικό είναι να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να αλλάξουν. Και αυτό απαιτεί αποφάσεις, θεσμικές παρεμβάσεις και συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με το νομοσχέδιο αυτό επιλέγει να θέσει συγκεκριμένα όρια στη λειτουργία των servicers, να ενισχύσει τη λογοδοσία τους και να δώσει στους δανειολήπτες περισσότερα εργαλεία για την προστασία των δικαιωμάτων τους. Η αξία κάθε οικονομικής πολιτικής αποτυπώνεται στο πραγματικό της αντίκτυπο στη ζωή των ανθρώπων. Η δυνατότητα ενός πολίτη να διαχειριστεί με αξιοπρέπεια τις οφειλές του, να προστατεύσει την περιουσία του και να σχεδιάσει με μεγαλύτερη ασφάλεια το μέλλον του αποτελεί μια ουσιαστική πολιτική και κοινωνική προτεραιότητα.
*Ο κ. Μαρκόπουλος είναι υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Εφημερίδα Απογευματινή
