Παλιά αρχοντικά, νεοκλασικές κατοικίες και διατηρητέα κτίρια του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, που για χρόνια έμεναν κλειστά, φθαρμένα ή σχεδόν ξεχασμένα, επιστρέφουν σταδιακά στη ζωή της Αθήνας. Από τα Εξάρχεια και τη Φειδίου έως την Πλάκα και τον Κεραμεικό, ένα διαφορετικό κομμάτι της ιστορικής ταυτότητας της πρωτεύουσας αποκαθίσταται, συντηρείται και αποκτά νέες χρήσεις. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια έχει το υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο υλοποιεί ή δρομολογεί έργα όχι μόνο για τη διάσωση της αρχιτεκτονικής μορφής των κτιρίων, αλλά και για την επανένταξή τους στον σύγχρονο πολιτιστικό ιστό.
Στην Πλάκα, στην οδό Τριπόδων 32, η γνωστή ως «Οικία Κοκοβίκου» από την ταινία «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα», αποτελεί ίσως το πιο αναγνωρίσιμο παράδειγμα. Το συγκρότημα είναι ένα εξαιρετικό δείγμα αθηναϊκής κατοικίας των αρχών του 20ού αιώνα που αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα γύρω από εσωτερική αυλή. Το ΥΠΠΟ προχωρά στην αποκατάσταση του κτιρίου, στην ανασυγκρότηση της ιστορικής αυλής, στην κατασκευή νέου βοηθητικού κτίσματος, για τη μετατροπή της σε πολιτιστικό χώρο. Οι μελέτες για την αποκατάσταση έγιναν με πόρους του υπουργείου Πολιτισμού, ενώ το έργο χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Αττικής- ΕΣΠΑ 2021-2027 με 1.700.000 ευρώ.
Λίγα μέτρα μακριά, η Διόσκουρων 7 αφηγείται μία διαφορετική ιστορία. Πρόκειται για κατοικία των μέσων του 19ου αιώνα, με απλό κυβικό όγκο και λιτές όψεις, χαρακτηριστικό δείγμα του κλειστού τύπου αθηναϊκού σπιτιού. Το κτίριο, συνολικής επιφάνειας περίπου 355 τ.μ., αντιμετωπίζει σήμερα φθορές κυρίως στις στέγες και τα δάπεδα. Το έργο, προϋπολογισμού 1.800.000 ευρώ, προβλέπει ενίσχυση των τοιχοποιιών, νέα στέγη και δάπεδα, συντήρηση των τοιχογραφιών, ενεργειακές παρεμβάσεις και ανελκυστήρα. Μετά την αποκατάσταση θα λειτουργήσει ως Μουσείο Καρόλου Κουν, σε συνεργασία με το Θέατρο Τέχνης. Η ολοκλήρωση προβλέπεται έως τον Δεκέμβριο του 2029.
Στον ίδιο πολιτιστικό πυρήνα βρίσκεται η περίφημη Οικία Κωλέττη που οικοδομήθηκε το 1860-70, στην Πολυγνώτου 13 (στους πρόποδες της Ακρόπολης και δίπλα στην Αρχαία Αγορά), η οποία αποκαθίσταται για να στεγάσει το Αρχείο της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης και να λειτουργήσει ως Κέντρο Τεκμηρίωσης των έργων της Ακρόπολης «Χαράλαμπος Μπούρας». Το έργο έχει προϋπολογισμό άνω των 2.100.000 ευρώ και περιλαμβάνει την αποκατάσταση του διατηρητέου κτιρίου και των ιστορικών διακοσμητικών στοιχείων του.
Όσο για την Οικία Παλαμά, στην Περίανδρου 5, ήταν η τελευταία κατοικία του ποιητή, όπου έζησε έως τον θάνατό του το 1943 – ένα διώροφο συγκρότημα κατοικιών με αυλή που παραπέμπει στην τυπολογία της λαϊκής αθηναϊκής οικίας. Μετά την απόκτηση του ακινήτου από το ΥΠΠΟ, δρομολογήθηκε η αποκατάστασή του, με στόχο να λειτουργήσει ως χώρος μελέτης της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας και διάδοσης του έργου του Κωστή Παλαμά.
Αλλά, η αναγέννηση των ιστορικών κτιρίων δεν περιορίζεται στην Πλάκα. Στη Φειδίου 3, το Μέγαρο Prokesch von Osten, σημαντικό δείγμα της πρώιμης οθωνικής Αθήνας (του 1835-37), βρίσκεται σε έργο στερέωσης και αποκατάστασης, με ειδικές εργασίες συντήρησης των τοιχογραφιών και των διατηρητέων στοιχείων του. Οι εργασίες αποκατάστασης εκπονούνται από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων με προϋπολογισμό 5.712.000 ευρώ και με στόχο να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2026. Μετά την αποκατάσταση το κτίριο θα στεγάσει το αρχείο της τέχνης του χορού στην Ελλάδα, τη Βιβλιοθήκη και επιλεγμένες δράσεις της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης.
Και, ακόμη, στον Κεραμεικό, το κτίριο-στολίδι των αρχών του 20ού αιώνα επί της Ερμού 134-136 και Ευβούλου, ιδιοκτησίας του ΥΠΠΟ, υποβάλλεται σε σωστικές επεμβάσεις, άρση επικινδυνότητας και λειτουργική αποκατάσταση που στοίχισαν συνολικά 750.000 ευρώ. Παράλληλα προχωρούν, μέσα στο έτος, επιπλέον παρεμβάσεις, ενώ το κτίριο θα στεγάσει το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού.
Εφημερίδα Απογευματινή
