Τι ήταν αυτό που έκανε χιλιάδες ανθρώπους να σταθούν σε μια ουρά, να κλάψουν, να φωνάξουν το όνομά του και να τραγουδήσουν, σαν να έχασαν έναν άνθρωπο που γνώριζαν προσωπικά; Η ψυχολογία μπορεί να δώσει μια απάντηση μέσα από τον λεγόμενο παρακοινωνικό δεσμό (parasocial relationship): την αίσθηση οικειότητας που δημιουργούμε με έναν άνθρωπο που βλέπουμε επί χρόνια, παρότι η σχέση είναι μονόπλευρη. Ο καλλιτέχνης μπαίνει στη ζωή μας μέσα από τη μουσική, την εικόνα και τις στιγμές που συνδέουμε μαζί του.
Τα τραγούδια του Μαζωνάκη δεν ήταν απλά τραγούδια που σιγοψιθύριζε κάποιος. Για πολλούς συνδέθηκαν με έρωτες, χωρισμούς, ξενύχτια, παρέες, χαρές και απώλειες. Έτσι, όταν φεύγει ένας καλλιτέχνης, συχνά δεν θυμόμαστε μόνο εκείνον. Θυμόμαστε και τον εαυτό μας, όπως ήταν όταν τον ακούγαμε!
Υπήρχε όμως και η ευαλωτότητα. Ο αγαπημένος τραγουδιστής είχε μιλήσει δημόσια για δύσκολες εμπειρίες της ζωής του, για όσα ο ίδιος βίωσε ως προδοσία και για την οδυνηρή εμπειρία του εγκλεισμού του σε ψυχιατρική δομή. Δεν εμφανίστηκε μόνο ως ένας άτρωτος σταρ. Έδειξε πλευρές ενός ανθρώπου που πονούσε, θύμωνε, φοβόταν και αισθανόταν ότι δεν γινόταν κατανοητός. Και αυτό δημιουργεί έναν ισχυρό ψυχολογικό μηχανισμό: η ευαλωτότητα συχνά δημιουργεί οικειότητα. Οι άνθρωποι αναγνωρίζουν τις δικές τους ρωγμές στις ρωγμές ενός άλλου!
Παράλληλα, ο αιφνίδιος θάνατός του στα 54 του χρόνια ενίσχυσε το αίσθημα του ανολοκλήρωτου. Όταν ένας θάνατος έρχεται ξαφνικά και αφήνει ερωτήματα, γεννιέται εύκολα μέσα μας η αίσθηση ότι «δεν πρόλαβε», ότι κάτι έμεινε στη μέση. Και μετά υπάρχει το πλήθος. Εκεί το προσωπικό συναίσθημα γίνεται συλλογικό. Βλέπεις κάποιον να κλαίει και επιτρέπεις στον εαυτό σου να κλάψει. Ακούς ένα τραγούδι και τραγουδάς. Το πλήθος γίνεται ένας μεγάλος χώρος συναισθηματικής απελευθέρωσης.
Αλλά σε ένα τέτοιο πλήθος υπάρχει και κάτι ακόμη, εξίσου ανθρώπινο: η περιέργεια. Κάποιοι μπορεί να βρέθηκαν εκεί για να δουν από κοντά, να μάθουν, να παρακολουθήσουν ένα γεγονός που μέχρι τότε έβλεπαν μέσα από τις οθόνες. Η ανθρώπινη «κλειδαρότρυπα» δεν εξαφανίζεται μπροστά στον θάνατο. Δεν σημαίνει απαραίτητα έλλειψη σεβασμού· σημαίνει ότι η ανάγκη του ανθρώπου να παρατηρεί, να κατανοεί και να συμμετέχει μπορεί να συνυπάρχει με τη συγκίνηση. Το πλήθος δεν έχει ένα συναίσθημα. Έχει πολλά.
Κάπως έτσι, ο πραγματικός άνθρωπος περνά στη συλλογική μνήμη. Οι αντιφάσεις, οι αδυναμίες, οι επιτυχίες και οι πληγές του μετατρέπονται σε κομμάτια μιας κοινής αφήγησης. Και ίσως τελικά να μην πενθούμε μόνο τον Γιώργο Μαζωνάκη. Πενθούμε ένα κομμάτι της δικής μας ζωής που συνδέθηκε μαζί του. Γιατί κάποιες φορές ο άνθρωπος γίνεται μύθος όχι επειδή ήταν τέλειος, αλλά επειδή υπήρξε αληθινός, ευάλωτος και βαθιά συνδεδεμένος με τις ζωές των άλλων.
Η κυρία Κάκου είναι ψυχολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
