Μια από τα ίδια: Ο διαγωνισμός της PISA του ΟΟΣΑ προκάλεσε το «ανάθεμα» της ΟΛΜΕ και της ΔΟΕ, με την αξιολόγηση να μπαίνει για πολλοστή φορά στο στόχαστρο. Η πραγματικότητα; Τα τεστ πιστοποίησαν τα προβλήματα στην εκπαίδευση. Υπάρχει αποτύπωμα; Ας αναφέρουμε ενδεικτικά ότι
τα αποτελέσματα του 2022 ήταν τα χαμηλότερα που έχει καταγράψει η χώρα από την πρώτη συμμετοχή της το 2000, με τις επιδόσεις των μαθητών να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στα μαθηματικά, την κατανόηση κειμένου και τις φυσικές επιστήμες. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι μεγάλο ποσοστό μαθητών δεν φτάνει ούτε το βασικό επίπεδο επάρκειας.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, μέσα στην τελευταία δεκαετία αυξήθηκαν σημαντικά οι μαθητές που δυσκολεύονται σε στοιχειώδεις δεξιότητες κατανόησης και εφαρμογής γνώσεων. Η πτώση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, καθώς μετά την πανδημία υπήρξε διεθνής επιδείνωση, όμως στην ελληνική περίπτωση η υποχώρηση ήταν εντονότερη και επιβεβαίωσε μια ήδη μακροχρόνια καθοδική τάση.
Τα πρόσφατα τεστ τροφοδότησαν εκ νέου τη συζήτηση για τις αδυναμίες του ελληνικού σχολείου: έμφαση στην αποστήθιση, περιορισμένη καλλιέργεια κριτικής σκέψης, εξάρτηση από τα φροντιστήρια και δυσκολία σύνδεσης της γνώσης με πραγματικά προβλήματα.
Ωστόσο, τα τεστ PISA για την ΟΛΜΕ και την ΔΟΕ είναι η απόδειξη ότι η αξιολόγηση αυτή μετατρέπει την εκπαίδευση σε «αγώνα αριθμών» και προωθεί μια στενά τεχνοκρατική αντίληψη της γνώσης. Υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να μετρηθεί εύκολα η ανθρωπιστική παιδεία, η δημιουργικότητα ή η δημοκρατική καλλιέργεια ενός σχολείου μέσα από τυποποιημένα τεστ. Είναι αλήθεια πως επιφυλάξεις διατυπώνονται και διεθνώς, ακόμη και σε δημόσιες συζητήσεις, όπου αρκετοί αμφισβητούν κατά πόσο οι συγκρίσεις ανάμεσα σε τόσο διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα είναι απολύτως δίκαιες.
Τα τεστ της PISA δεν είναι πανάκεια. Δεν αποτελούν -δεν θα μπορούσαν άλλωστε- απόλυτο δείκτη ποιότητας της παιδείας, ούτε μπορούν να περιγράψουν τη μορφωτική αξία ενός εκπαιδευτικού συστήματος. Παρ’ όλα αυτά, δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι αποτυπώνουν υπαρκτές αδυναμίες των Ελλήνων μαθητών σε βασικές δεξιότητες.
Η πραγματική πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι απλώς να βελτιώσει τη θέση της στις διεθνείς κατατάξεις, αλλά να δημιουργήσει ένα σχολείο που θα συνδυάζει γνώση, κριτική σκέψη και ουσιαστική προετοιμασία για τη σύγχρονη κοινωνία.
Eφημερίδα Απογευματινή
