Πόσο καλά γνωρίζουµε την Κρήτη; Η απάντηση αυτή τη φορά ανιχνεύθηκε µε έναν πρωτότυπο τρόπο: µια ηµερίδα µε θέµα «Επενδύοντας στην αλλαγή: Η Κρήτη σε µετάβαση», που έγινε στα Χανιά στις 29 Μαΐου, µε συνδιοργανωτές τον «Economist» και το powergame.gr, έδωσε µια πιο σύνθετη εικόνα για τη δυναµική του νησιού, από αυτήν που εισπράττουµε συνήθως. Πήραν τον λόγο ο Πρόεδρος της ∆ηµοκρατίας, ο πρωθυπουργός, υπουργοί, εκπρόσωποι µεγάλων και µικρότερων εταιρειών που εµπλέκονται σε κρίσιµα έργα, του τουρισµού.
Κοινή αποδοχή: η Κρήτη αναπτύσσεται δυναµικά. Ο µέσος ρυθµός ανάπτυξης του ΑΕΠ σε σταθερές τιµές την περίοδο 2022- 2024 στην Περιφέρεια της Κρήτης ανήλθε σε 5,6%, έναντι 3,2% στο σύνολο της χώρας. Επενδύσεις που σηµατοδοτούν τον µετασχηµατισµό της οικονοµίας της Κρήτης είναι ο Βόρειος Οδικός Αξονας (ΒΟΑΚ), το ∆ιεθνές Αεροδρόµιο στο Καστέλλι, η ηλεκτρική διασύνδεση µε την ηπειρωτική χώρα, τα σχέδια για έρευνα και εκµετάλλευση υδρογονανθράκων και οι επενδύσεις στην καινοτοµία.
Ολα καλά λοιπόν; Ποιο τίµηµα έχει η αναπτυξιακή έκρηξη για το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους, τον πολιτισµό; Υπήρξαν αντιδράσεις ακόµα και για την κεντρική ιδέα της ηµερίδας. Το «όχι σε όλα» λειτούργησε ως αντίβαρο στην παρουσίαση της επενδυτικής µετάβασης στο νησί. Κάποια στιγµή, πάντως, τον λόγο στην ηµερίδα πήραν οι «καθ’ ύλην αρµόδιοι» για τα καλά και τα στραβά: οι δήµαρχοι των τριών µεγάλων πόλεων του νησιού. Είναι αυτοί που έθεσαν το πρόβληµα στην πραγµατική του βάση. Είµαστε σε καλό δρόµο µε τα µεγάλα έργα, έχουµε όµως ανοιχτά θέµατα για το πώς αυτά τα υποδέχονται οι Κρητικοί.
Ο δήµαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, σηµείωσε πως πράγµατι γίνονται -και πρόκειται να γίνουν- µεγάλα δηµόσια έργα στην Κρήτη, πρέπει όµως να επισηµανθεί ότι το µεγαλύτερο µέρος αυτών ήταν οφειλόµενα από καιρό και µη πραγµατοποιούµενα. Εθιξε ένα θέµα που φρενάρει την εκτέλεση µεγάλων έργων ακόµα και από το ξεκίνηµά τους: καθυστερήσεις, συχνά ελλιπείς ή αποσπασµατικοί σχεδιασµοί. Οι επενδύσεις που θα έπρεπε να γίνουν στον δηµόσιο τοµέα, για
να καλυφθούν βασικά ζητήµατα, είναι πολλαπλάσιες από τις σήµερα διαθέσιµες, σηµείωσε ο κ. Καλοκαιρινός. Εκτός από το µείζον θέµα της ενέργειας, επεσήµανε ακόµα δύο µεγάλα προβλήµατα που ταλανίζουν το νησί: την ορθή χρήση των υδατικών πόρων και τη διαχείριση των απορριµµάτων.
Ο δήµαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σηµανδηράκης, αναγνώρισε πως αν κάποιος δει τα βασικά µεγέθη της Κρήτης θα συµφωνήσει ότι βρισκόµαστε σε µια καλή πορεία. Ωστόσο, υπογράµµισε τα τρία σηµεία που θέτουν ένα πολύ σηµαντικό πλαίσιο για τον τρόπο που πρέπει από κοινού να γίνουν οι σχεδιασµοί.
Αυτά αφορούν τη σταθερότητα και τη βιωσιµότητα, το άµεσο οικονοµικό όφελος για ευρύτερα κοινωνικά στρώµατα από τη µεγάλη τουριστική δραστηριότητα και τη διασύνδεσή της µε άλλους κλάδους της οικονοµίας. Κοινός παρονοµαστής και οφειλόµενη επιδίωξη, η άµβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.
«Μας ενδιαφέρει η µεταµόρφωση, δεν µας ενδιαφέρει να κακοποιηθεί το νησί», υπογράµµισε ο δήµαρχος Ρεθύµνου, Γιώργης Μαρινάκης, ο οποίος τόνισε ότι η Κρήτη διαθέτει έναν τεράστιο πολιτιστικό και περιβαλλοντικό πλούτο, που απαιτεί σεβασµό στη διαχείρισή του και δεν πρέπει να θυσιαστεί στον βωµό της υπερανάπτυξης. Περαιτέρω, ανέδειξε τη δυνατότητα της Κρήτης να υποδεχθεί και να συνυπάρξει µε πολλούς επισκέπτες, µιλώντας πλέον για βιώσιµη φιλοξενία, ενώ αναφέρθηκε και αυτός σε σηµαντικά ζητήµατα του νησιού, όπως η άναρχη δόµηση και η λειψυδρία, που απαιτούν «γενναίες αποφάσεις».
«Γίνονται µεγάλα έργα ερήµην των Κρητικών;» αναρωτήθηκε ο γενικός διευθυντής της MRB, ∆ηµήτρης Μαύρος, ο οποίος παρουσίασε µια πρωτότυπη έρευνα για τα βασικά γνωρίσµατα στο προφίλ του σύγχρονου Κρητικού. Ο Κρητικός θέλει να δει τη δική του ταυτότητα στο τιµόνι των επενδύσεων, θα κρίνει αυστηρά τις επενδύσεις, ενώ η αξία της επένδυσης θα πρέπει να µείνει στην Κρήτη. Ξεχώρισε επίσης όχι µόνο την οικονοµική, αλλά και την πολιτισµική ιδιαίτερη ταυτότητά
του, τονίζοντας πως ο Κρητικός είναι πιο τολµηρός και δεκτικός από τον µέσο Ελληνα, οικονοµικά πιο σταθερός, έχει υψηλά τον πήχυ προσδοκιών, αλλά είναι και πιο παραδοσιακός πολιτισµικά, οπότε θέλει η επένδυση να σέβεται τις αξίες του.
Η τελευταία επισήµανση αποτελεί και έντονο πεδίο κριτικής από όλους όσοι θεωρούν ότι τα µεγάλα έργα, οι ΑΠΕ, οι µελλοντικές γεωτρήσεις, οι νέες σύγχρονες, µεγάλες ξενοδοχειακές µονάδες γίνονται σε βάρος της φυσικής οµορφιάς και καταστρέφουν την πολιτιστική ταυτότητα της Κρήτης.
Είναι ακριβώς το θέµα που έθιξε στην παρέµβασή της η υπουργός Πολιτισµού, Λίνα Μενδώνη. Αναφέρθηκε στην έντονη παρουσία µνηµειακού αποθέµατος στην Κρήτη, στους αρχαιολογικούς της χώρους, αλλά και στη δύναµη των παραδόσεών της, τη γλώσσα, τους χορούς, τα τραγούδια και τη γαστρονοµία της. «Η Κρήτη τα συγκεντρώνει όλα», σηµείωσε, προσθέτοντας πως σε µια στιγµή πολύ µεγάλων επενδύσεων και δηµιουργίας σηµαντικών υποδοµών στο νησί είναι αναγκαίο ένα συνεκτικό στοιχείο όλων αυτών, και δεν είναι άλλο από τον πολιτισµό. Ο πολιτισµός είναι καθοριστικός για τη βιώσιµη ανάπτυξη, δηµιουργώντας τις προϋποθέσεις για ποιοτικό και όχι ποσοτικό τουρισµό.
Κυριακάτικη Απογευματινή
