Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και αυτό δεν αμφισβητείται. Όπως και η ατζέντα του Στρατηγικού Διαλόγου είναι βαθιά γεωπολιτική και επιβεβαιώνει την απόφαση των ΗΠΑ να επενδύσουν στρατηγικά στη χώρα.
Από εκεί και πέρα όμως χρειάζεται γείωση με την πραγματικότητα και αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων που έστειλε ο Μάρκο Ρούμπιο, τα οποία δεν είναι εύπεπτα από ορισμένους που έχουν άλλες ρυθμίσεις σκέψης και πρόσληψης των γεγονότων.
Επαναλαμβάνουμε, σε τίποτα δεν μειώνεται η σπουδαιότητα της επίσκεψης και οι προοπτικές της συνεργασίας ΗΠΑ – Ελλάδος, που πλέον όντως έχουν αλλάξει σε κάθε επίπεδο: αμυντικό, στρατιωτικό, ενεργειακό, ασφαλείας, οικονομίας, επενδύσεων, τεχνολογίας. Όμως οι πανηγυρισμοί δεν συνιστούν στρατηγική. Η ελληνική πλευρά οφείλει να ερμηνεύσει τα σήματα που εξέπεμψε ο υψηλός καλεσμένος. Στην ερώτηση για το καλώδιο π.χ. η απάντηση θα πρέπει να προβληματίσει. Όχι επειδή φταίει ο Ρούμπιο, αλλά διότι η Ελλάδα δεν έκανε αυτό που έπρεπε όταν έπρεπε με τον τρόπο που έπρεπε. Οπότε η τοποθέτηση του Αμερικανού ΥΠΕΞ ήταν λογική απόρροια αυτού: «Κάποια από τα ζητήματα που με ρωτήσατε, σχετίζονται με λεπτές καταστάσεις που εμπεριέχουν και συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες. Δεν θα αναφερθώ σε ονόματα και τέτοιου είδους ζητήματα που είναι τόσο ευαίσθητα και ζωτικής σημασίας. Είναι καλύτερο ίσως να αντιμετωπιστούν μέσω άλλης πρωτοβουλίας και διπλωματίας, εκτός μιας συνέντευξης Τύπου (…). Εμείς θέλουμε να πετύχουν αυτά τα έργα και έχουμε απόλυτη αφοσίωση στην εταιρική μας σχέση με την Ελλάδα στην ενεργειακή ασφάλεια, διότι είναι προς συμφέρον της Ελλάδος αλλά και προς το δικό μας και πιστεύω ότι αυτό είναι προς συμφέρον της παγκόσμιας ασφάλειας. Επί των ζητημάτων που με ρωτήσατε, αναγνωρίζω ότι εμπεριέχουν κάποια ευαίσθητα θέματα και θέλουμε να τα αντιμετωπίσουμε σωστά».
Είναι προσεκτικός, ως έμπειρος διπλωμάτης, αλλά είναι σαφές το υπονοούμενο. Πρώτα αδειάσαμε εμείς τον εαυτό μας στην Κάσο και μετά πήρε αποστάσεις ο Ρούμπιο διότι δεν έχει κανέναν λόγο να έρθει σε τριβή με την Τουρκία λόγω της δικής μας φοβίας και αδυναμίας. Αν η Ελλάδα είχε λειτουργήσει στο πεδίο, η τοποθέτησή του θα ήταν διαφορετική. Αμερικανός υπουργός είναι, φροντίζει τα συμφέροντα της χώρας του, δεν είναι νταντά της Ελλάδας.
Η απάντησή του, δε, συνδυάζεται, με μία αποστροφή του λόγου του η οποία θα πρέπει να χτυπήσει «καμπάνες»: «Δεν επιθυμούμε να δούμε τη γενέτειρα της Δύσης να απειλείται από κακές αποφάσεις, αδράνεια και αποτυχία αντιμετώπισης των προκλήσεων».
Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εξήγηση. Ενέχει και χροιά προειδοποίησης. Ότι εμείς, οι ΗΠΑ, μπορούμε να βοηθήσουμε μέχρι ενός σημείου αν εσείς δεν βοηθήσετε τον εαυτό σας.
Τονίζουμε, η σημασία της επίσκεψης δεν απομοιώνεται, αλλά τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Οι δύο φράσεις του πρέπει να εκληφθούν ως τροχιοδεικτικές βολές. Τα πάντα είναι δυναμικά και σε μεγάλο βαθμό εξαρτώνται από το τι κάνει μια χώρα η ίδια για τον εαυτό της και όχι από την προσδοκία να λύσουν τρίτοι τα προβλήματά της. Αυτή η προσέγγιση, δημοφιλής στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, αποπνέει αδυναμία, παραίτηση και μετάθεση ευθυνών. Κανείς δεν επενδύει ως παίκτη σε μία χώρα με αυτήν την αντίληψη. Αν το πολιτικό σύστημα δεν ενηλικιωθεί, το τίμημα θα το πληρώσει η χώρα. Τίποτα δεν είναι κλειδωμένο, όλα μπορούν να ανατραπούν ακόμα και σε ώρες.
Ίσως τελικά το μεγαλύτερο δώρο του Ρούμπιο να μην ήταν η έλευσή του και οι συμφωνίες που υπεγράφησαν, αλλά η προτροπή του να αναλάβουμε τις υποθέσεις μας.
Εφημερίδα Απογευματινή
