Η ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο και ο νέος Εξωδικαστικός Μηχανισμός ρύθμισης οφειλών είναι τα δύο φιλόδοξα, αλλά και πανίσχυρα εργαλεία τα οποία εντός των ημερών ενεργοποιεί η κυβέρνηση στη μάχη μείωσης του ιδιωτικού χρέους προς εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και servicers που επιβαρύνει εκατομμύρια νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Αξιολόγηση
Λίγο πριν από την εκκίνηση των δύο ρυθμίσεων, η «Α» επιχειρεί να αξιολογήσει τα υπέρ και τα κατά κάθε ρύθμισης, στόχος των οποίων είναι η μεγιστοποίηση του οφέλους για φορολογούμενους και κράτος. Η διπλή αυτή παρέμβαση -ταυτόχρονα με άλλες αποφάσεις ρύθμισης χρεών επιμέρους κατηγοριών- ήταν αναγκαία, αφού το ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος αγγίζει πλέον τα 160 δισ. ευρώ, με τα 80 δισ. ευρώ να εκτιμάται ότι μπορούν να εισπραχθούν σταδιακά, 50 δισ. ευρώ αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες είσπραξης, ενώ τα υπόλοιπα κρίνονται ανεπίδεκτα είσπραξης.
407,6 δισ. € το σύνολο του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα
Και τα δύο μέτρα λειτουργούν υπέρ των οφειλετών, ωστόσο το καθένα έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και απευθύνεται σε επιμέρους κατηγορίες οφειλετών. Σε γενικές γραμμές, η ρύθμιση των 72 δόσεων έχει πιο «ειδικό» χαρακτήρα, ενώ ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός με τις 240-420 δόσεις αποτελεί εργαλείο συνολικής αναδιάρθρωσης χρεών και κουρέματος οφειλών.
1.
Αναλυτικότερα, τα κρίσιμα σημεία της ρύθμισης χρεών σε 72 δόσεις έχουν ως εξής:
– Οι 72 δόσεις αφορούν ληξιπρόθεσμες οφειλές έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023. Η επιλογή της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου δεν είναι τυχαία, καθώς -σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους- σχεδόν το 90% των υφιστάμενων οφειλών έχει δημιουργηθεί έως τότε. Στο χρονικό σημείο εκείνο, περισσότεροι από 1.000.000 οφειλέτες (ΑΦΜ) χρωστούσαν τουλάχιστον 500 ευρώ προς την εφορία, βάσει στοιχείων του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.
– Η ένταξη αφορά ληξιπρόθεσμες οφειλές, υπό την προϋπόθεση ότι δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση κατά την 21η Απριλίου 2026.
– Επίσης, μπαίνουν στη ρύθμιση παλαιά χρέη προς την εφορία, τα οποία δεν είχαν διακανονιστεί στο παρελθόν. Άρα, αποκλείονται οφειλές που είναι ήδη ενταγμένες στην πάγια ρύθμιση των 24 ή των 48 δόσεων.
– Εντάσσονται επίσης οφειλές που χάθηκαν μετά την 21η Απριλίου 2026.
– Η αίτηση ένταξης στη ρύθμιση πρέπει να γίνει μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026. Θα λειτουργήσουν δύο παράλληλες διαδικασίες: μία για οφειλές προς την ΑΑΔΕ και μία για οφειλές προς το ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά, μόλις ανοίξουν οι σχετικές πλατφόρμες.
Πάνω από 160 δισ. € οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς εφορία – Ταμεία
– Δεν προβλέπεται διαγραφή βασικής οφειλής, τόκων ή βεβαιωμένων προσαυξήσεων. Η ρύθμιση στηρίζεται στην πλήρη εξόφληση του ποσού, όπως έχει διαμορφωθεί.
– Πλεονέκτημα της ρύθμισης είναι η διαχειρίσιμη πληρωμή.
– Η διαδικασία υπαγωγής είναι απλή και η ένταξη στη ρύθμιση ολοκληρώνεται με την πληρωμή της πρώτης δόσης εντός τριών εργάσιμων ημερών από την υποβολή της αίτησης. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα.
– Το ελάχιστο ποσό κάθε δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ.
– Το επιτόκιο ανέρχεται σε 5,84%. Συνεπώς, ενώ μειώνεται το μηνιαίο ύψος της επιβάρυνσης, όσο υψηλότερο είναι το χρέος που ρυθμίζεται σε βάθος χρόνου τόσο αυξάνεται και το ποσό προς αποπληρωμή.
– Για να γίνει δεκτή η αίτηση, ο οφειλέτης πρέπει να έχει τακτοποιήσει ή να τακτοποιήσει τις νεότερες οφειλές του, δηλαδή όσες έχουν βεβαιωθεί από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, εντάσσοντάς τες στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Αυτό σημαίνει τριπλή επιβάρυνση, καθώς θα πληρώνει για τις 72 δόσεις, για τις 24 δόσεις και τις τρέχουσες μηνιαίες εισφορές.
– Προσοχή στις προϋποθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης. Πρέπει να έχει υποβληθεί δήλωση φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων 5 ετών και να μην υπάρχει αμετάκλητη καταδίκη για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία.
58% του ιδιωτικού χρέους σε πολύχρονη καθυστέρηση
– Με την ένταξη ο οφειλέτης μπορεί να λάβει αποδεικτικό ενημερότητας.
– Αναστέλλεται τυχόν ποινική δίωξη που έχει ασκηθεί για τα ρυθμισμένα χρέη.
– Αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, όπως κατασχέσεις επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων. Προσοχή, όμως, η προστασία αυτή παρέχεται όσο ο οφειλέτης τηρεί τη ρύθμιση. Αν δεν πληρωθούν δύο δόσεις, το χρέος αναβιώνει, η ρύθμιση χάνεται και το ΚΕΑΟ ξεκινά εκ νέου τις διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης.
2.
Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός έχει πολλά οφέλη και απευθύνεται σε ευρύτερο πλήθος οφειλετών:
– Δεν ρυθμίζει παλαιές φορολογικές οφειλές, αλλά αφορά τη συνολική ρύθμιση χρεών προς Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, δυνητικά μπορούν να ενταχθούν περίπου 1.300.000 φυσικά πρόσωπα με συνολικά χρέη 31,5 δισ. ευρώ και περίπου 284.000 επιχειρήσεις με οφειλές 63,8 δισ. ευρώ. Συνολικά, το ποσό που μπορεί να ρυθμιστεί, φτάνει τα 95,3 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το σύνολο των εκτός ρύθμισης οφειλών, παρότι μεγάλο μέρος αυτών θεωρείται ότι δεν μπορεί να εισπραχθεί.
– Ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση, ενώ δηλώνει τα οικονομικά και περιουσιακά του στοιχεία. Συνεπώς, ο οφειλέτης που επιλέγει τον Εξωδικαστικό, πρέπει να συναινέσει στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, για να αποκτήσουν οι πιστωτές του σαφή εικόνα της οικονομικής του κατάστασης. Μέχρι σήμερα, αυτή η δυνατότητα να αποτυπωθεί το πραγματικό οικονομικό προφίλ του κάθε οφειλέτη αποτελεί και τον μεγαλύτερο ανασταλτικό παράγοντα, λόγω απροθυμίας των ενδιαφερόμενων να «ανοίξουν τα χαρτιά τους».
– Στη συνέχεια, παράγεται αυτοματοποιημένη πρόταση ρύθμισης με βάση τη δυνατότητα αποπληρωμής του κάθε οφειλέτη, που δεν γνωρίζει εξαρχής με απόλυτη βεβαιότητα τον αριθμό των δόσεων ή το τελικό ποσό, αφού αυτά προκύπτουν από τον αλγόριθμο.
– Στον Εξωδικαστικό εντάσσονται φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και άλλα νομικά πρόσωπα, εφόσον έχουν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
95,3 δισ. € το δυνητικό ποσό οφειλών 1.300.000 νοικοκυριών και 284.000 επιχειρήσεων προς ένταξη στον Εξωδικαστικό
– Με τη νέα ρύθμιση, το όριο συνολικών οφειλών μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, ώστε να είναι εφικτή και η ρύθμιση χρεών από μικρο-οφειλέτες που αποτελούν αριθμητικά την πλειονότητα των οφειλετών. Εντάσσονται έτσι έως και 1.000.000 οφειλέτες, οι οποίοι χρωστούν από 5.000 έως 10.000 ευρώ στην ΑΑΔΕ και, κυρίως, στο ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ. Μέχρι σήμερα, όσοι είχαν χρέη κάτω από 10.000 ευρώ αποκλείονταν αυτομάτως από τον Εξωδικαστικό και δεν μπορούσαν να ωφεληθούν από τις δόσεις και τα κουρέματα που έχουν πετύχει μέχρι σήμερα πάνω από 60.000 άλλοι οφειλέτες.
– Το πλεονέκτημα του Εξωδικαστικού είναι ότι μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να παρέχει μερική διαγραφή απαιτήσεων. Η διαγραφή εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, την αξία της περιουσίας του, τη δυνατότητα αποπληρωμής και τους κανόνες που διέπουν τη συμμετοχή των πιστωτών.
– Για πρώτη φορά, ο οφειλέτης αποκτά τη δυνατότητα να διαχωρίσει και να διασώσει την κύρια κατοικία του, από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του, εφόσον διαθέτει περισσότερα από ένα ακίνητα, καθώς εισάγεται η δυνατότητα να επιλέγει ποια ακίνητα θα ρευστοποιηθούν, προκειμένου να προστατευτεί η κύρια κατοικία του.
– Το σταθερό επιτόκιο 3%, αλλά και οι έως 240 μηνιαίες δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για χρηματοδοτικούς φορείς καθιστούν τη ρύθμιση πιο ευνοϊκή σε σχέση με άλλες επιλογές. Το ελάχιστο μηνιαίο ποσό αποπληρωμής είναι 50 ευρώ.
Τα υπέρ και τα κατά
Α) Η ρύθμιση των 72 δόσεων είναι πιο απλή, άμεση και πιο προβλέψιμη.
Β) Απευθύνεται σε οφειλέτες που έχουν παλαιές φορολογικές οφειλές και θέλουν να τις αποπληρώσουν χωρίς πολλές διατυπώσεις
Γ) Δεν απαιτεί διαπραγμάτευση με πιστωτές και προσφέρει καθαρό χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής.
Δ) Δεν μειώνει το ποσό της οφειλής και δεν αντιμετωπίζει συνολικά το ιδιωτικό χρέος του οφειλέτη.
Ε) Αν ο οφειλέτης έχει ταυτόχρονα χρέη σε τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, η ρύθμιση των 72 δόσεων δεν αρκεί για συνολική οικονομική εξυγίανση.
ΣΤ) Για οφειλέτη που μπορεί να πληρώσει και θέλει άμεση τακτοποίηση, οι 72 δόσεις είναι πρακτική λύση.
Ζ) Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός ρυθμίζει ταυτόχρονα διαφορετικές κατηγορίες οφειλών.
Η) Μπορεί να επιμηκύνει την αποπληρωμή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε διαγραφή μέρους των απαιτήσεων.
Θ) Είναι καταλληλότερος για οφειλέτες με πολλαπλά χρέη και συνολική οικονομική αδυναμία.
Ι) Ζητάει πληρέστερη οικονομική αποτύπωση, περισσότερα στοιχεία, αξιολόγηση βιωσιμότητας και αποδοχή της πρότασης από τους εμπλεκόμενους πιστωτές.
Ο Γ. Αυτιάς είναι ευρωβουλευτής ΝΔ
Εφημερίδα Απογευματινή
