Μικρά πάρκα κρυμμένα ανάμεσα σε πολυκατοικίες, σκιερές στοές στο κέντρο της πόλης, δρόμοι με περισσότερο πράσινο, βρύσες με δροσερό νερό και σημεία με φυσικό αερισμό επιχειρεί να αναδείξει η νέα πρωτοβουλία #CoolRoutes, που φιλοδοξεί να μετατρέψει την Αθήνα σε μια πιο ανθεκτική πόλη απέναντι στους ολοένα συχνότερους καύσωνες.
Η δράση γεννήθηκε μέσα από το hackathon «Επανεφευρίσκοντας τη ζέστη, η περίπτωση της Αθήνας», στο πλαίσιο του Heatwave Project, και απέσπασε την πρώτη θέση ανάμεσα σε δεκάδες προτάσεις που στόχο είχαν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της ακραίας ζέστης στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η βασική ιδέα είναι απλή αλλά ιδιαίτερα πρακτική: οι πολίτες θα μπορούν μέσω ψηφιακών εργαλείων, όπως το Google Maps και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να εντοπίζουν «δροσερά» σημεία στην πόλη μέσα από ειδικά “cool pins”, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν διαδραστικό χάρτη θερμικής άνεσης.
Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκεται η ανάγκη να αλλάξει η αντίληψη γύρω από τους καύσωνες και την αίσθηση αβοηθησίας που συχνά δημιουργούν στους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Όπως εξηγεί η ειδική επικοινωνίας και μέλος της ομάδας #CoolRoutes, Μάρθα Γατσίνου, ο στόχος είναι να μετατραπεί η ατομική δυσφορία σε συλλογική δράση και αλληλοϋποστήριξη.
Η πιλοτική εφαρμογή του προγράμματος αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο του 2026 και θα επικεντρωθεί κυρίως στο κέντρο της Αθήνας, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες και το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας καθιστούν συχνά δύσκολη τη μετακίνηση πεζών και εργαζομένων.
Μέσα από την πλατφόρμα, οι χρήστες δεν θα σχεδιάζουν πλέον διαδρομές μόνο με βάση την απόσταση ή τον χρόνο μετακίνησης, αλλά και με κριτήριο τη θερμική άνεση. Θα μπορούν να επιλέγουν δρόμους με σκιά, περισσότερο πράσινο ή καλύτερο αερισμό, ενώ θα ενημερώνονται και για διαθέσιμα σημεία ξεκούρασης και νερού.
Παράλληλα, σχεδιάζεται σύστημα live reporting, μέσω του οποίου οι ίδιοι οι πολίτες θα ενημερώνουν σε πραγματικό χρόνο για προβλήματα που συναντούν στην πόλη, όπως χαλασμένες βρύσες, σημεία χωρίς σκίαση ή περιοχές με έντονη θερμική επιβάρυνση.
Η ομάδα των #CoolRoutes επισημαίνει ότι οι «οάσεις δροσιάς» δεν είναι απαραίτητα μεγάλοι οργανωμένοι χώροι πρασίνου. Μπορεί να πρόκειται για μικρές στοές, δεντροφυτεμένους δρόμους, ήσυχες γειτονιές ή σημεία που λόγω προσανατολισμού και αερισμού παραμένουν πιο δροσερά ακόμη και σε ακραίες θερμοκρασίες.
Στόχος είναι οι πολίτες να μπορούν, βγαίνοντας από έναν σταθμό μετρό ή μια στάση λεωφορείου, να εντοπίζουν άμεσα ασφαλέστερες και πιο ανεκτές διαδρομές πεζής μετακίνησης, ιδιαίτερα τις ώρες υψηλού θερμικού κινδύνου.
Το Heatwave Project, στο πλαίσιο του οποίου αναπτύχθηκε η ιδέα, ξεκίνησε στην Ελλάδα το 2025 με στόχο να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι καύσωνες και γενικότερα τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η ανάγκη για νέες μορφές συλλογικής προσαρμογής γίνεται ολοένα πιο επιτακτική, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν πλέον όχι μόνο τη σωματική υγεία αλλά και την ψυχολογία και την κοινωνική ζωή των πολιτών.
Έρευνα του Heatwave Project και της Mindworks Lab καταγράφει ότι περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες δηλώνουν πως επηρεάζονται έντονα από τους καύσωνες, ενώ έξι στους δέκα θεωρούν ότι οι ίδιες οι γειτονιές και οι τοπικές κοινότητες πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση της κατάστασης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 61% των γυναικών δηλώνει πως επηρεάζεται σημαντικά από τα ακραία κύματα ζέστης, ενώ στις νεότερες ηλικίες και ειδικά στη Generation Z το ποσοστό αγγίζει το 67%.
Παράλληλα, η έρευνα αναδεικνύει και μια βασική αντίφαση: ενώ οι περισσότεροι αναγνωρίζουν την ανάγκη συλλογικής δράσης απέναντι στην κλιματική κρίση, λίγοι πιστεύουν ότι αυτή μπορεί πράγματι να επιτευχθεί στην πράξη.
Για τους δημιουργούς του #CoolRoutes, η ουσία της πρωτοβουλίας βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην προσπάθεια να μετατραπεί ο καύσωνας από μια εμπειρία απομόνωσης και αδυναμίας σε μια αφορμή για συμμετοχή, συνεργασία και επανασχεδιασμό της καθημερινής ζωής στην πόλη.
Όπως σημειώνουν, οι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον ένα προσωρινό ή έκτακτο φαινόμενο, αλλά μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί διαφορετικές λύσεις, καλύτερο αστικό σχεδιασμό και ενεργοποίηση των ίδιων των πολιτών.
Η πρωτοβουλία, πέρα από τη χρηστική της αξία, αναδεικνύει και τα χρόνια προβλήματα της Αθήνας: την έλλειψη πρασίνου, την υπερβολική τσιμεντοποίηση και την περιορισμένη ύπαρξη δημόσιων σημείων δροσιάς. Μέσα από τον χάρτη των «cool routes», οι πολίτες καλούνται ουσιαστικά να ξαναδούν την πόλη διαφορετικά και να εντοπίσουν τις μικρές «ανάσες» που μπορούν να κάνουν πιο ανθρώπινη την καθημερινότητα μέσα στην ακραία ζέστη.
