Την εφαρμογή πιλοτικής δράσης στοχευμένης εξαλίευσης του λαγοκέφαλου από επαγγελματίες παράκτιους αλιείς, με οικονομικό κίνητρο συμμετοχής, προωθεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο σχεδίου για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του είδους στα ελληνικά θαλάσσια ύδατα.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει επιστημονική παρακολούθηση του πληθυσμού, καταγραφή αλιευτικών συλλήψεων, εντοπισμό περιοχών αναπαραγωγής και συγκέντρωσης, καθώς και συνεργασία με ερευνητικούς φορείς. Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και η ανάπτυξη διαδικασιών ασφαλούς διαχείρισης της βιομάζας που θα συλλέγεται.
Συνδυασμός μέτρων
Η πιλοτική δράση αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από το Πρόγραμμα Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για διαβούλευση και έγκριση.
Στο πλαίσιο του σχεδιασμού εξετάζεται και η εμπειρία άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κύπρο, όπου εφαρμόστηκαν προγράμματα ελεγχόμενης αλιείας και συγκέντρωσης του είδους. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η στοχευμένη αλιευτική πίεση μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της εξάπλωσης, χωρίς ωστόσο να αποτελεί από μόνη της οριστική λύση.
Το πρόβλημα του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ξενικού χωροκατακτητικού είδους στη Μεσόγειο. Εισήλθε μέσω της Διώρυγας του Σουέζ στο πλαίσιο της λεσσεψιανής μετανάστευσης και καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2005, με σταδιακή εξάπλωση στο Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη.
Η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων, η απουσία φυσικών θηρευτών και η υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα του είδους έχουν συμβάλει στην εξάπλωσή του. Πρόκειται για ιδιαίτερα ανθεκτικό και επιθετικό θηρευτή που επηρεάζει τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την ισορροπία των οικοσυστημάτων.
Επιπτώσεις στην αλιεία και τη δημόσια υγεία
Ο λαγοκέφαλος προκαλεί σοβαρές ζημιές στον αλιευτικό εξοπλισμό, καταστρέφοντας δίχτυα, πετονιές και παραγάδια, ενώ συχνά καταστρέφει και τα αλιεύματα των ψαράδων. Οι επιπτώσεις αυτές μεταφράζονται σε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τον κλάδο, ιδιαίτερα σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές.
Παράλληλα, το είδος εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία, καθώς περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που δεν εξουδετερώνεται με το μαγείρεμα ή την κατάψυξη. Για τον λόγο αυτό η κατανάλωσή του απαγορεύεται αυστηρά.
Στόχος η συντονισμένη διαχείριση
Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, αλλά απαιτεί συντονισμό μεταξύ Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας και αλιέων.
Η συλλογή αξιόπιστων δεδομένων, η χαρτογράφηση των περιοχών εμφάνισης και η αξιολόγηση αποτελεσματικών μεθόδων αλιείας θεωρούνται κρίσιμα στοιχεία για τη διαχείριση του προβλήματος. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ενημέρωση των πολιτών, καθώς και στη δημιουργία ασφαλών διαδικασιών συλλογής, μεταφοράς και καταστροφής της βιομάζας λόγω της τοξικότητας του είδους.
Στόχος του σχεδίου είναι η μείωση της πίεσης που ασκεί ο λαγοκέφαλος στα θαλάσσια οικοσυστήματα και η παράλληλη στήριξη των επαγγελματιών αλιέων που πλήττονται από την παρουσία του.
