Ρεπορτάζ: Δήμητρα Τσίπη
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, τα ζελεδάκια (gummies) ήταν συνώνυμα των παιδικών βιταμινών και των συμπληρωμάτων διατροφής. Σήμερα, όμως, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει δραστικά. Σε καταστήματα κάνναβης, vape shops, ηλεκτρονικά καταστήματα και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορεί μια νέα γενιά βρώσιμων προϊόντων, που υπόσχονται ευφορία, χαλάρωση, ψυχεδελικές εμπειρίες ή ακόμα και «νόμιμο ταξίδι». Πίσω από τις πολύχρωμες συσκευασίες τους, ωστόσο, οι υγειονομικές Αρχές διαπιστώνουν συχνά μια πολύ πιο σύνθετη και ανησυχητική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τα Ναρκωτικά (EUDA), η αγορά των νέων ψυχοδραστικών ουσιών βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ιδιαίτερη αύξηση των λεγόμενων ημισυνθετικών κανναβινοειδών, τα οποία συχνά πωλούνται σε μορφή gummies, ατμιστικών προϊόντων και άλλων βρώσιμων σκευασμάτων. Μόνο το 2025 εντοπίστηκαν 27 νέα κανναβινοειδή στην Ευρώπη, εκ των οποίων τα 16 ήταν ημισυνθετικά. Μέχρι το τέλος του ίδιου έτους είχαν καταγραφεί συνολικά 40 διαφορετικά ημισυνθετικά κανναβινοειδή στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η αρχή έγινε με το HHC (Hexahydro-cannabinol), μια ουσία που προωθήθηκε ως «νόμιμη εναλλακτική» της THC, δηλαδή της βασικής ψυχοδραστικής ουσίας της κάνναβης. Καθώς, όμως, οι ρυθμιστικές Αρχές άρχισαν να επιβάλλουν περιορισμούς, η αγορά γέμισε με νέες παραλλαγές, όπως HHC-P και HHC acetate. Οι ειδικοί της EUDA επισημαίνουν ότι οι επιδράσεις αυτών των ουσιών δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς στον άνθρωπο. Οι ανα- φορές που υπάρχουν δείχνουν ότι μπορεί να προκαλέσουν αποτελέσματα παρόμοια με εκείνα της κάνναβης, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί σοβαρές δηλητηριάσεις, που χρειάστηκαν νοσοκομειακή περίθαλψη. Υπάρχουν, επίσης, ανησυχίες για την πιθανότητα πρόκλησης ψυχωσικών επεισοδίων, καθώς και για τον κίνδυνο εξάρτησης. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι η πραγματική περιεκτικότητα των προϊόντων συχνά διαφέρει από όσα αναγράφονται στις συσκευασίες. Εργαστηριακές αναλύσεις έχουν δείξει μεγάλες αποκλίσεις στις συγκεντρώσεις των ουσιών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις βρέθηκαν μη δηλωμένα κανναβινοειδή ή ακόμα και THC.
Η EUDA προειδοποιεί ότι η εξάπλωση των βρώσιμων προϊόντων αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Σε αντίθεση με το κάπνισμα ή το άτμισμα, τα αποτελέσματα των προϊόντων που περιέχουν ψυχοδραστικές ή μη ψυχοδραστικές ουσίες της κάνναβης και καταναλώνονται από το στόμα εμφανίζονται πιο αργά. Αυτό οδηγεί συχνά τους χρήστες στην κατανάλωση επιπλέον δόσεων προτού εκδηλωθούν οι πρώτες επιδράσεις, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο τοξικότητας. Παράλληλα, πολλές συσκευασίες θυμίζουν κοινές καραμέλες ή γλυκίσματα. Οι ευρωπαϊκές Αρχές θεωρούν ότι αυτό αυξάνει τον κίνδυνο τυχαίας κατανάλωσης από παιδιά και εφήβους.
Με μανιτάρια
Ακόμα πιο αμφιλεγόμενη είναι η κατηγορία των λεγόμενων «mushroom gummies» ή «microdose gummies». Τα προϊόντα αυτά διαφημίζονται ως σκευάσματα που περιέχουν μανιτάρια με ψυχοδραστικές ιδιότητες και συχνά συνοδεύονται από ισχυρισμούς για χαλάρωση, δημιουργικότητα ή ήπια ψυχεδελική εμπειρία.
Ωστόσο, οι Αρχές στις Ηνωμένες Πολιτείες διαπίστωσαν ότι αρκετά από αυτά τα προϊόντα δεν περιείχαν απαραίτητα τις ουσίες που υπονοούσε η εμπορική τους προώθηση. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν εκείνη των προϊόντων Diamond Shruumz, τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο μεγάλης έρευνας από το CDC και τον FDA. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αμερικανικών Αρχών, έως το τέλος του 2024 είχαν καταγραφεί 180 περιστατικά ασθενειών που σχετίζονταν με τα συγκεκριμένα προϊόντα, εκ των οποίων 73 οδήγησαν σε νοσηλεία. Παράλληλα, αναφέρθηκαν τρεις θάνατοι, που διερευνήθηκαν ως πιθανώς συνδεόμενοι με την κατανάλωσή τους.
Amanita muscaria
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αυξανόμενη δημοτικότητα προϊόντων που περιέχουν εκχυλίσματα του μανιταριού Amanita muscaria, γνωστού για το χαρακτηριστικό κόκκινο καπέλο με τις λευκές κηλίδες. Σε αντίθε ση με τα μανιτάρια που περιέχουν ψιλοκυβίνη, η Amanita muscaria δρα μέσω διαφορετικών ουσιών, ενώ τα τελευταία χρόνια κυκλοφόρησαν εκατοντάδες προϊόντα που περιείχαν αυτές τις ουσίες και διαφημίζονταν ως «legal psychedelics» ή «psychedelicedibles». Τον ∆εκέμβριο του 2024, ο FDA εξέδωσε επίσημη προειδοποίηση δηλώνοντας ότι η Amanita muscaria και βασικά συστατικά της δεν θεωρούνται ασφαλή για χρήση σε τρόφιμα. Η αμερικανική Αρχή ανέφερε ότι τα συγκεκριμένα συστατικά ενδέχεται να είναι επιβλαβή και συνέστησε στο κοινό να αποφεύγει την κατανάλωσή τους.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι επιδράσεις της muscimol διαφέρουν σημαντικά από εκείνες της ψιλοκυβίνης. Μεταξύ των πιθανών συμπτωμάτων περιλαμβάνονται σύγχυση, έντονη καταστολή, απώλεια συνείδησης, σπασμοί και καρδιακές διαταραχές. Η περίπτωση των gummies αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν οι ρυθμιστικές Αρχές παγκοσμίως, ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση προχώρησε το 2026 στην επιβολή ελέγχων σε νέες ψυχοδραστικές ουσίες, αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη απειλή που δημιουργεί η αγορά των συνθετικών και ημισυνθετικών ναρκωτικών. Παράλληλα, η διάθεση των προϊόντων μέσω ∆ιαδικτύου, καταστημάτων ατμιστικών προϊόντων και σημείων πώλησης προϊόντων κάνναβης καθιστά τον έλεγχο ακόμα πιο δύσκολο. Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: Πίσω από την εικόνα μιας απλής καραμέλας μπορεί να κρύβεται ένα προϊόν με απρόβλεπτες συνέπειες για την υγεία.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
