Ο αδόκητος και τραγικός χαμός του Γιώργου Μαζωνάκη μέσα σε ένα σκηνικό ψευδοεπιστημονικής αγυρτείας (όπου οι ιατρικές πράξεις υψηλού ρίσκου μπερδεύτηκαν με θεωρίες περί «κβαντικής ιατρικής», «υπνοθεραπείες» και επικίνδυνους αυτοσχεδιασμούς) φέρνει με τον πλέον επώδυνο τρόπο στην επιφάνεια ένα διαχρονικό δράμα: την εκμετάλλευση της ανθρώπινης ευαλωτότητας από σύγχρονους τσαρλατάνους. Σε τέτοιες στιγμές συλλογικού σοκ, συχνά ανακύπτει και το ερώτημα γύρω από τη στάση της χριστιανικής πίστης και της Εκκλησίας απέναντι στην ιατρική, τη θεραπεία και τα όρια του θαύματος.
Μια προσεκτική ματιά στην ιστορία και τη θεολογία της Εκκλησίας αποδεικνύει ότι η ορθόδοξη παράδοση ουδέποτε υπήρξε εχθρός της έλλογης ιατρικής επιστήμης. Αντιθέτως, η ιατρική είναι ίσως η επιστήμη που κατεξοχήν αγκαλιάστηκε, θεραπεύτηκε και ενσωματώθηκε στη χριστιανική γραμματεία. Από τον ευαγγελιστή Λουκά, τους Αγίους Αναργύρους Κοσμά και Δαμιανό, τον Άγιο Παντελεήμονα μέχρι τον σύγχρονο Άγιο Λουκά τον ιατρό (Βόινο-Γιασενέτσκι), η Εκκλησία δεν τιμά «μάγους» ή «θαυματοποιούς της ενέργειας», αλλά ανθρώπους που σπούδασαν, άσκησαν την κλινική πράξη και χρησιμοποίησαν νυστέρια και φάρμακα, διακονώντας τον συνάνθρωπο.
Χαρακτηριστικότερο όλων είναι το παράδειγμα του Μεγάλου Βασιλείου. Ο ασκητικός ιεράρχης της Καισαρείας, βασανισμένος σε όλο τον βίο του από βαριές σωματικές νόσους, δεν επαναπαύθηκε σε μια μοιρολατρική ή μαγική αντίληψη της προσευχής. Έχοντας σπουδάσει ιατρική στην Αθήνα κατά τη νεότητά του, άσκησε την επιστήμη επάνω στο ίδιο του το ασθενικό σώμα και ίδρυσε τη μνημειώδη «Βασιλειάδα»: ένα πρότυπο νοσοκομειακό συγκρότημα όπου η προσευχή συμπορευόταν με την ιατρική περίθαλψη. Στα γραπτά του ο Μέγας Βασίλειος αποσαφηνίζει ρητά ότι η ιατρική τέχνη δωρήθηκε από τον Θεό στον άνθρωπο για να απαλύνει τις συνέπειες της φθοράς και η απόρριψή της στο όνομα μιας δήθεν ανώτερης πνευματικότητας συνιστά πράξη υπεροψίας και πειρασμό του Θεού. Ήδη από την Παλαιά Διαθήκη είχε δοθεί το στίγμα: «Τίμα ἰατρὸν πρὸς τὰς χρείας αὐτοῦ τιμαῖς αὐτοῦ, καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισε Κύριος… καὶ γὰρ αὐτοὶ Κυρίου δεηθήσονται, ἵνα εὐοδώσῃ αὐτοῖς ἀνάπαυσιν καὶ ἴασιν» (Σειρ. 38, 1-14).
Απέναντι σε αυτήν τη φωτισμένη παράδοση, η Εκκλησία (παρά τις όποιες επιμέρους παραφωνίες, υπερβολές ή ανοησίες που κατά καιρούς εκφράζονται από αυτόκλητους «γεροντάδες» και θρησκόληπτους κύκλους) στάθηκε δογματικά και θεσμικά απέναντι σε κάθε είδους τσαρλατανισμό. Ο μαγικός ευσεβισμός, που αντιμετωπίζει τον Αγιασμό, τα λαδάκια ή τα «ιερά μαντζούνια» ως αυτόματα υποκατάστατα της χημειοθεραπείας και των αντιβιοτικών, είναι ξένος προς την ορθόδοξη οντολογία. Το ίδιο ξένες και επικίνδυνες είναι οι σύγχρονες παραφυάδες του αποκρυφισμού: οι «υπνωτιστές», οι «αναδρομείς θεραπευτές», οι «ενεργειακοί καθαρισμοί» και οι βαρύγδουποι τίτλοι περί «κβαντικής ιατρικής», που δεν αποτελούν παρά κακοστημένα προπετάσματα καπηλείας του ανθρώπινου πόνου.
Η τραγωδία με τον Γιώργο Μαζωνάκη υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο το τίμημα της σύγχυσης. Όταν ο άνθρωπος, απογοητευμένος ή αναζητώντας εύκολες διεξόδους, παραδίδεται στα χέρια αγυρτών που μεταμφιέζουν την απάτη σε «ολιστική πρωτοπορία», το αποτέλεσμα είναι ολέθριο.
Ο κ. Κούμπουλης είναι ιστορικός και θεολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
