Μη θανατηφόρες εναλλακτικές λύσεις ακινητοποίησης παραβατικών ατόμων αναζητούν οι αστυνομικοί προκειμένου να μετριάζουν τους κινδύνους για την αφαίρεση μιας ζωής κατά τη διάρκεια μιας σύλληψης. Το πρόσφατο περιστατικό στο Αστυνομικό Τμήμα Μάνδρας όπου ένας άνδρας με ψυχολογικά προβλήματα εισέβαλε στο τμήμα με μαχαίρι, τραυμάτισε έναν αστυνομικό και πυροβολήθηκε προκειμένου να ακινητοποιηθεί, αποτέλεσε ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα του κενού που υπάρχει στον αστυνομικό εξοπλισμό. Ανάμεσα στο κλομπ και το πιστόλι, ο Έλληνας αστυνομικός δεν διαθέτει άλλο αποτρεπτικό μέσο ακινητοποίησης, με τον ηλεκτρικό εκκενωτή και το πιστόλι με πλαστικές σφαίρες να εμφανίζονται ως τα πολυσυζητημένα εργαλεία που ενδεχομένως να δώσουν λύση σε αυτό το ακανθώδες ζήτημα.
Η χρήση του ηλεκτρικού εκκενωτή ή «teaser» στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πλήρως διαδεδομένη, ενώ στην Ευρώπη, ολοένα και περισσότερες χώρες την υιοθετούν η μία μετά την άλλη. Γαλλία, Ολλανδία και Βέλγιο χρησιμοποιούν ευρέως τους ηλεκτρικούς εκκενωτές, στη Γερμανία, αρκετά κρατίδια τους περιλαμβάνουν στον τακτικό εξοπλισμό τους, ενώ εξίσου διαδεδομένος είναι και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην Ελλάδα, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων και κάποιες ακόμη Ενώσεις, δείχνουν να ασπάζονται, υπό προϋποθέσεις, τη χρήση του «teaser» αλλά και τα όπλα με πλαστικές σφαίρες.
Πώς λειτουργεί
Πρόκειται για ένα μηχάνημα υπό τη μορφή πιστολιού ή σε κάποιες περιπτώσεις ένα ορθογώνιο «κουτί» το οποίο όταν ενεργοποιηθεί εκτοξεύει με ταχύτητα δύο ακίδες που είναι συνδεδεμένες με μικροσκοπικά καλώδια. Όταν οι ακίδες βρουν στόχο, μεταφέρουν ηλεκτρικούς παλμούς, με απλά λόγια ρεύμα, προκαλώντας νευρομυϊκή παράλυση. Η ένταση του ρεύματος είναι τέτοια που δεν προκαλεί ζημιές στην καρδιά του στόχου, επιμένουν οι εταιρείες που κατασκευάζουν τέτοια συστήματα αποτροπής. Βέβαια, εάν κάποιος αντιμετωπίζει καρδιολογικά προβλήματα και δεχθεί τις ακίδες, είναι πιθανό να υποστεί ανακοπή ή ακόμη και να καταλήξει.
Οι σύγχρονες προκλήσεις απαιτούν επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου, εκσυγχρονισμό εξοπλισμού, εκπαίδευση και αξιοποίηση της τεχνολογίας, όπως οι ηλεκτρικοί εκκενωτές, επισημαίνει σε δηλώσεις του ο Θωμάς Κακιώνης, γραμματέας της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Λευκάδας και μέλος της Ομάδας Επικοινωνίας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων: «Σαφέστατα και θα πρέπει να υπάρξει διάλογος για την επαναξιολόγηση της κλιμάκωσης των μέσων, αλλά κυρίως τη γενικότερη θωράκιση του αστυνομικού, επιχειρησιακά, θεσμικά και νομικά. Κάθε νέο μέσο, όπως είναι ο ηλεκτρικός εκκενωτής και τα όπλα με πλαστικές σφαίρες, θα πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά, με βάση την αποτελεσματικότητα, τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της χρήσης του με την απαιτούμενη εκπαίδευση και το θεσμικό πλαίσιο με το οποίο θα πρέπει να διέπεται. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι ο αστυνομικός βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπος με περιστατικά στα οποία, μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, καλείται να λάβει αποφάσεις με στόχο την προστασία της ζωής και τη σωματικής ακεραιότητας των πολιτών, των συναδέλφων του, αλλά και του ίδιου του δράστη».
Μιλώντας στην «Α», ο γενικός γραμματέας της Ένωσης Λευκάδας, ξεκαθάρισε πως δεν αρκεί να υπάρξει απόφαση π.χ. για τη χρήση όπλων με πλαστικές σφαίρες, εάν δεν υπάρξει ειδική εκπαίδευση, σε πρώτο χρόνο και μετεκπαίδευση ανά τακτά χρονικά διαστήματα: «Χρειάζεται μια συνολική στρατηγική για την επιχειρησιακή ασφάλεια, η οποία θα συνδυάζει τον εξοπλισμό, την εκπαίδευση, την τεχνολογία, και τη σαφήνεια των κανόνων εμπλοκής (rules of engagement). Μέσα όπως αυτά που αναφέρατε δεν αποτελούν από μόνα τους “μαγική λύση”. Χρήση μέσων όπως το teaser (συσκευές ηλεκτρικής εκκένωσης) και οι πλαστικές/ελαστικές σφαίρες, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, αυστηρή αξιολόγηση των κινδύνων και υψηλού επιπέδου εκπαίδευση καθώς, ενώ πράγματι σε ορισμένες χώρες του εξωτερικού τα μέσα αυτά έχουν υιοθετηθεί, σε άλλες είτε δεν χρησιμοποιούνται είτε η χρήση τους είναι αυστηρά περιορισμένη και από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό. Αυτό δείχνει ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο διεθνές μοντέλο που μπορεί απλώς να μεταφερθεί αυτούσιο στην Ελλάδα».
«Πλήρης εφαρμογή»
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αστυνομικών Υπαλλήλων έχει ξεκάθαρη θέση ως προς την ανανέωση του εξοπλισμού της ΕΛ.ΑΣ., ανάμεσα στον οποίο περιλαμβάνονται οι κάμερες σώματος (bodycams) και οι κάμερες στα αστυνομικά οχήματα: «Πλήρης εφαρμογή του συστήματος καμερών στις στολές των αστυνομικών και στα υπηρεσιακά οχήματα, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και το Π.Δ. 75/2020». Για εμάς τους αστυνομικούς, τονίζει ο κ. Κακιώνης, «οι κάμερες αποτελούν εργαλεία αποτροπής έκνομων ενεργειών, διαφάνειας και αντικειμενικής καταγραφής».
Η προσθήκη νέων τεχνολογικών μέσων θα αποτρέψει περιστατικά όπως αυτό που συνέβη στις 12 Ιουλίου στο Άργος όταν κατά τη διάρκεια καταδίωξης ένα 20χρονο αγόρι έπεσε νεκρό από τα πυρά των αστυνομικών, επιμένουν στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. Για το ζήτημα των αστυνομικών καταδιώξεων, τονίζει στην «Α» ο γ.γ. της Ένωσης Λευκάδας: «Θα λέγαμε ότι η ανάγκη θωράκισης του αστυνομικού γίνεται ακόμη πιο εμφανής και επιτακτική. Η αντιμετώπιση μιας καταδίωξης δεν μπορεί να περιορίζεται στη λογική “να σταματήσει το όχημα με κάθε τρόπο”. Χρειάζονται σαφείς κανόνες, απαιτείται κατάλληλος στόλος υπηρεσιακών οχημάτων, με προδιαγραφές που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες και να εξασφαλίζουν την ασφάλεια των συναδέλφων. Τα περιπολικά που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή αστυνόμευση δεν είναι κατ’ ανάγκη εξειδικευμένα οχήματα καταδίωξης και δεν παρέχουν στον αστυνομικό την ενδεδειγμένη ασφάλεια σε περίπτωση εμβολισμού τους, κάτι που παρατηρούμε συχνά από δράστες που επιχειρούν να διαφύγουν της σύλληψης ή του ελέγχου».
Εφημερίδα Απογευματινή
