Η εικόνα δύο ανθρώπων να φτάνουν στα όρια της απεργίας πείνας στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας προκαλεί εύλογα συγκίνηση. Πίσω όμως από τις κινητοποιήσεις δεν κρύβεται μια συνηθισμένη διαμάχη ανάμεσα σε κατοίκους και επενδυτές. Αντιθέτως, πρόκειται για μια σύγκρουση που αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το αδιέξοδο της στεγαστικής πολιτικής στην Ελλάδα.
Τα Προσφυγικά αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας της χώρας. Χτίστηκαν για να στεγάσουν τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής και επί σχεδόν έναν αιώνα συμβολίζουν τη σχέση της Πολιτείας με το δικαίωμα στη στέγη. Να σημειωθεί ότι αποτελούν ένα αναγνωρισμένο μνημείο, κηρυγμένο ως διατηρητέο από το ΚΑΣ εδώ και μια δεκαετία.
Διαβάστε επίσης: Συμπλήρωσε 119 μέρες απεργίας πείνας ο Αριστοτέλης Χαντζής
Σήμερα, το ίδιο συγκρότημα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας συζήτησης για τη στέγαση. Από τη μία πλευρά, η Περιφέρεια Αττικής προωθεί ένα σχέδιο αποκατάστασης των κτιρίων με στόχο τη δημιουργία νέων κατοικιών για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και ανθρώπους που αδυνατούν να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο κόστος στέγασης. Από την άλλη, οι σημερινοί κάτοικοι και οι συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται στον χώρο υποστηρίζουν ότι το σχέδιο αυτό απειλεί να εκτοπίσει ανθρώπους που ήδη στεγάζονται εκεί.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το παράδοξο της υπόθεσης. Και οι δύο πλευρές επικαλούνται την κοινωνική κατοικία. Η μία μιλά για την ανάγκη δημιουργίας οργανωμένων και αξιοπρεπών δομών στέγασης σε μια πόλη όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί. Η άλλη υπενθυμίζει ότι πίσω από τα κτίρια υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ήδη βρει καταφύγιο σε αυτά και φοβούνται ότι θα βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με τον αποκλεισμό.
Η Αθήνα βιώνει ίσως τη σοβαρότερη στεγαστική κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Η εκρηκτική άνοδος των ενοικίων, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών και η σχεδόν ανύπαρκτη πολιτική κοινωνικής στέγασης έχουν μετατρέψει το δικαίωμα στη στέγη σε προνόμιο για πολλούς νέους, οικογένειες και εργαζόμενους με μεσαία ή χαμηλά εισοδήματα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση δημόσιων κτιρίων για κοινωνική κατοικία μοιάζει όχι μόνο λογική αλλά και αναγκαία.
Εξίσου αναγκαία, όμως, είναι και η μέριμνα ώστε οι λύσεις που προωθούνται να μην προσθέτουν νέα αβεβαιότητα σε ανθρώπους που ήδη ζουν σε συνθήκες επισφάλειας.
