Σήμερα, Παρασκευή 1η Μαΐου 2026, λήγει η προθεσμία των 60 ημερών που έχει στη διάθεσή του ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ για να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου σχετικά με τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν ή, εναλλακτικά, να τις τερματίσει.
Παρά την πρόβλεψη αυτή, η κυβέρνησή του έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν προτίθεται να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Τι προβλέπει ο νόμος του 1973
Σύμφωνα με το αμερικανικό Σύνταγμα, η εξουσία κήρυξης πολέμου ανήκει στο Κογκρέσο. Ωστόσο, νόμος που εγκρίθηκε το 1973 επιτρέπει στον πρόεδρο των ΗΠΑ να ξεκινήσει περιορισμένης διάρκειας στρατιωτική επιχείρηση, εφόσον πρόκειται για αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης μετά από επίθεση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο ίδιος νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο, μετά την παρέλευση 60 ημερών, είτε να τερματίσει τις επιχειρήσεις είτε να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τη συνέχισή τους. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα παράτασης 30 ημερών, εφόσον επικαλεστεί «αναπόφευκτη στρατιωτική αναγκαιότητα» για την ασφάλεια των ενόπλων δυνάμεων.
Η θέση της αμερικανικής κυβέρνησης
Ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ ο Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο δύο ημέρες αργότερα, οπότε και άρχισε να μετρά η προθεσμία των 60 ημερών. Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία στις 8 Απριλίου, το σχετικό χρονοδιάγραμμα έχει ανασταλεί. Αυτό δήλωσε την Πέμπτη ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, κατά τη διάρκεια ακρόασής του στη Γερουσία.
Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε στο AFP ότι «οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου έχουν τελειώσει», προσθέτοντας πως δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών μεταξύ των αμερικανικών δυνάμεων και του Ιράν από τις 7 Απριλίου.
Αντιδράσεις από τους Δημοκρατικούς
Τον ισχυρισμό αυτό απορρίπτουν οι Δημοκρατικοί. Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, δήλωσε ότι ο Πιτ Χέγκσεθ «δεν μπορεί απλώς να σταματά την αντίστροφη μέτρηση», τη στιγμή που τα αμερικανικά στρατεύματα εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο.
Στο τραπέζι νέα στρατιωτικά σενάρια
Δύο μήνες μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν και των αντιποίνων της Τεχεράνης σε στόχους στο Ισραήλ και σε χώρες του Κόλπου, το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, προκαλώντας μεγάλη αύξηση στις διεθνείς τιμές της ενέργειας. Οι διπλωματικές προσπάθειες για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης βρίσκονται σε αδιέξοδο. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters, ο Τραμπ επρόκειτο να ενημερωθεί για σχέδια νέων στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν, με στόχο να πιεστεί η Τεχεράνη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Όπως μετέδωσε το Axios, μεταξύ των επιλογών που παρουσιάστηκαν στον Αμερικανό πρόεδρο περιλαμβάνεται και η χρήση χερσαίων δυνάμεων για τον έλεγχο μέρους του Στενού του Ορμούζ, ώστε να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα. Άλλα σενάρια προβλέπουν παράταση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών ή μονομερή κήρυξη νίκης από την Ουάσινγκτον.
Πρωτοβουλία για τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ
Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον φαίνεται να εξετάζει και το ενδεχόμενο παύσης των εχθροπραξιών. Τηλεγράφημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που επρόκειτο να παραδοθεί προφορικά σε χώρες-εταίρους έως την 1η Μαΐου, τις καλεί να συμμετάσχουν σε νέο συνασπισμό με την ονομασία Maritime Freedom Construct, με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
Η στάση της Τεχεράνης
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένεται γρήγορη κατάληξη στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ, ανεξάρτητα από τον μεσολαβητή. Παράλληλα, ανώτερος αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης προειδοποίησε πως οποιαδήποτε νέα επίθεση των ΗΠΑ, ακόμη και περιορισμένη, θα προκαλέσει «μακροχρόνια και επώδυνα πλήγματα» σε αμερικανικές θέσεις στην περιοχή.
Ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης, Ματζίντ Μουσαβί, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη δει τι συνέβη στις βάσεις τους στην περιοχή και ότι «το ίδιο» μπορεί να συμβεί και στα πολεμικά τους πλοία.
Προειδοποιήσεις για παγκόσμιες επιπτώσεις
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι, εάν τα προβλήματα από τον αποκλεισμό του Στενού συνεχιστούν έως τα μέσα του έτους, η παγκόσμια ανάπτυξη θα υποχωρήσει, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί και δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν να βυθιστούν στη φτώχεια και την ακραία πείνα.
«Όσο περισσότερο παραμένει κλειστή αυτή η ζωτικής σημασίας αρτηρία, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να αντιστραφεί η ζημιά», τόνισε.
Στο μεταξύ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι απαγορεύουν στους πολίτες τους να ταξιδεύουν στο Ιράν, τον Λίβανο και το Ιράκ, ενώ κάλεσαν όσους βρίσκονται ήδη στις χώρες αυτές να αποχωρήσουν άμεσα και να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, επικαλούμενα τις περιφερειακές εξελίξεις.
