Τα επεισόδια που σημειώθηκαν το Σάββατο στο Ζβέρνετς της Νότιας Αλβανίας και είχαν ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό ενός Έλληνα πολίτη έφεραν στην επιφάνεια μια αντιπαράθεση που εδώ και χρόνια σιγοβράζει γύρω από ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά σχέδια που έχουν ανακοινωθεί στη γειτονική χώρα. Πίσω από τις συγκρούσεις δεν βρίσκεται μόνο η διαμάχη για μια τουριστική ανάπτυξη, αλλά ένα σύνθετο πλέγμα περιβαλλοντικών αντιδράσεων, περιουσιακών διεκδικήσεων και πολιτικών προεκτάσεων που πλέον αγγίζει και τις ελληνοαλβανικές σχέσεις.
Ρεπορτάζ: Τρύφωνας Ιωαννίδης
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επένδυση που προωθεί η Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, με την ενεργό συμμετοχή της Ιβάνκα Τραμπ. Το σχέδιο αφορά την ανάπτυξη πολυτελών τουριστικών εγκαταστάσεων στην περιοχή Ζβέρνετς-Νάρτα και στο νησί Σαζάν, σε μία από τις πλέον προνομιακές αλλά και περιβαλλοντικά ευαίσθητες ζώνες της αλβανικής ακτογραμμής.
Η περιοχή όπου εκδηλώθηκαν οι αντιδράσεις δεν ανήκει στη ζώνη της αναγνωρισμένης ελληνικής εθνικής μειονότητας. Ωστόσο, στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν σημαντικές ιδιοκτησίες Ελλήνων ομογενών, κυρίως οικογενειών βλαχικής καταγωγής, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η εξέλιξη της επένδυσης δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το μέλλον των περιουσιών τους. Όπως αναφέρουν, φοβούνται ότι η ραγδαία τουριστική ανάπτυξη και οι αλλαγές χρήσεων γης ενδέχεται να οδηγήσουν σε απώλεια ή αμφισβήτηση περιουσιακών δικαιωμάτων που διατηρούν επί δεκαετίες.
Η υπόθεση ξεκίνησε ουσιαστικά το 2021, όταν η κυβέρνηση Ράμα αναθεώρησε το καθεστώς προστασίας της περιοχής Πισέ Πόρο-Νάρτα, μειώνοντας σημαντικά την έκταση της προστατευόμενης ζώνης. Τρία χρόνια αργότερα ακολούθησαν νέες νομοθετικές ρυθμίσεις, που διευκόλυναν την αδειοδότηση στρατηγικών τουριστικών επενδύσεων ακόμη και σε περιοχές με αυξημένο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον. Οι αποφάσεις αυτές θεωρήθηκαν από τους επικριτές του σχεδίου ως προπαρασκευαστικά βήματα για την υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων στην περιοχή.
Όταν ο Κούσνερ ανακοίνωσε επισήμως τα σχέδιά του για την Αλβανία, η κυβέρνηση υποδέχθηκε θετικά την προοπτική μιας επένδυσης εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, η οποία, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, μπορεί να μετατρέψει την περιοχή σε διεθνή προορισμό υψηλού επιπέδου, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και σημαντικά έσοδα για την τοπική οικονομία.
Στον αντίποδα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστημονικοί φορείς προειδοποιούν ότι η λιμνοθάλασσα Νάρτα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Αδριατικής και κρίσιμο σταθμό για δεκάδες είδη μεταναστευτικών πτηνών. Υποστηρίζουν ότι η εκτεταμένη δόμηση κινδυνεύει να αλλοιώσει οριστικά τον φυσικό χαρακτήρα μιας περιοχής που μέχρι σήμερα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε τους τελευταίους μήνες, όταν κάτοικοι, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και Έλληνες ομογενείς κατήγγειλαν την έναρξη εργασιών και παρεμβάσεων στο πεδίο, εκφράζοντας αμφιβολίες για το κατά πόσο είχαν ολοκληρωθεί όλες οι απαραίτητες διαδικασίες αδειοδότησης. Από την πλευρά τους, οι επενδυτές και η αλβανική κυβέρνηση επιμένουν ότι οι ενέργειες πραγματοποιούνται απολύτως νόμιμα και σε εκτάσεις που ανήκουν σε ιδιώτες με νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας.
Τα γεγονότα του Σαββάτου προσέδωσαν στην υπόθεση και διπλωματική διάσταση. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τα επεισόδια και τον τραυματισμό Έλληνα πολίτη, καλώντας τις αλβανικές Αρχές να διασφαλίσουν τον σεβασμό του κράτους δικαίου και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Λίγες ώρες αργότερα ακολούθησε η παρέμβαση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, η οποία συνέδεσε το περιστατικό με την ανάγκη σεβασμού των περιουσιακών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων αυτοπροσδιορισμού της ελληνικής εθνικής μειονότητας, υπενθυμίζοντας ότι τα ζητήματα αυτά αποτελούν διαχρονικά κριτήρια που παρακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της ενταξιακής πορείας της Αλβανίας. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Έντι Ράμα, ο οποίος σε προσωπική δημόσια απάντηση προς τον πρώην Έλληνα πρωθυπουργό υποστήριξε ότι επιχειρείται η πολιτική αξιοποίηση ενός μεμονωμένου περιστατικού και απέρριψε κάθε σύνδεση της υπόθεσης με παραβιάσεις μειονοτικών ή περιουσιακών δικαιωμάτων.
Εφημερίδα Απογευματινή
