Η προοπτική μιας συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να πλησιάζει, σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης που θα μπορούσε να παρατείνει την υφιστάμενη εκεχειρία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια πιο μόνιμη διευθέτηση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η γενικότερη αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, με πληροφορίες να αναφέρουν ότι οι υπογραφές ενδέχεται να πέσουν ακόμη και πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής της G7.
Σύμφωνα με το Bloomberg, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ αντίστοιχη εικόνα μετέφερε και αξιωματούχος χώρας της G7 υπό καθεστώς ανωνυμίας. Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, το υπό διαμόρφωση κείμενο δεν θα έχει χαρακτήρα οριστικής διμερούς συμφωνίας, αλλά θα λάβει τη μορφή μνημονίου κατανόησης.
Την ίδια στιγμή, αραβικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, είχε επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών του Πακιστάν, προκειμένου να ενημερωθεί για την πορεία των συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Η Γενεύη πιθανός τόπος υπογραφής πριν από τη G7
Οι εξελίξεις καταγράφονται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της G7, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 15 έως τις 17 Ιουνίου στο Εβιάν της Γαλλίας. Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων αναφέρουν ότι η γειτονική Γενεύη εξετάζεται ως ο πιθανότερος τόπος για την υπογραφή του κειμένου, ακόμη και από την ερχόμενη Κυριακή.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Al Arabiya, η επιλογή ευρωπαϊκού εδάφους φέρεται να αποτέλεσε επιθυμία της ιρανικής πλευράς. Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει επισήμως τη συμμετοχή της σε τελετή υπογραφής, ενώ οι επαφές μεταξύ των δύο χωρών εξακολουθούν να προχωρούν με αργούς ρυθμούς από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Αξιωματούχος της G7 σημείωσε ότι υπάρχουν σαφείς ενδείξεις προόδου στις συνομιλίες, χωρίς όμως να αποκλείεται το ενδεχόμενο ανατροπών, υπενθυμίζοντας ότι αρκετές προηγούμενες διπλωματικές πρωτοβουλίες δεν κατέληξαν τελικά σε συμφωνία.
Τη Γενεύη ως πιθανό τόπο υπογραφής είχε αναφέρει νωρίτερα και ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, ο οποίος αποκάλυψε ότι τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-17 της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας αναχώρησαν την Πέμπτη για την Ευρώπη μεταφέροντας εξοπλισμό που συνδέεται με πιθανή επίσκεψη του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε τελετή υπογραφής τις επόμενες ημέρες.
Η Τεχεράνη απορρίπτει τα δημοσιεύματα για σχέδιο 14 σημείων
Παρά το κλίμα κινητικότητας, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική ως προς τις πληροφορίες που διακινούνται για το περιεχόμενο της συμφωνίας. Δημοσιεύματα αρκετών ιρανικών μέσων ενημέρωσης έκαναν λόγο για ένα αναλυτικό σχέδιο 14 σημείων, το οποίο φέρεται να αποτελεί τη βάση των διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν διέψευσε επίσημα τις σχετικές αναφορές, χαρακτηρίζοντάς τες «εικασίες των μέσων ενημέρωσης», σύμφωνα με το Al Jazeera. Η διάψευση καταδεικνύει την απροθυμία της Τεχεράνης να επιβεβαιώσει οποιαδήποτε λεπτομέρεια των συνομιλιών, ακόμη και όταν αυτές προέρχονται από μέσα ενημέρωσης εντός της χώρας.
Τι προέβλεπε το ανεπιβεβαίωτο σχέδιο συμφωνίας
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Mehr, το ανεπιβεβαίωτο προσχέδιο περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ υπό ιρανική διαχείριση και σταδιακή αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων στον ενεργειακό τομέα.
Το ίδιο σχέδιο φέρεται να προέβλεπε την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια, πολυετές πρόγραμμα οικονομικής ανοικοδόμησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, καθώς και εξηνταήμερη περίοδο διαπραγματεύσεων για την οριστική διευθέτηση των ζητημάτων που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, από την ατζέντα των τελικών συνομιλιών εξαιρούνται το βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και η υποστήριξη της Τεχεράνης προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή. Πρόκειται για σημεία που παραδοσιακά αποτελούσαν βασικές απαιτήσεις της αμερικανικής πλευράς, γεγονός που ενισχύει τις αμφιβολίες ως προς την αυθεντικότητα του συγκεκριμένου σχεδίου.
