Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε κατ’ αρχήν συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, με την επίσημη υπογραφή να προγραμματίζεται για τις 19 Ιουνίου στη Γενεύη. Αν και το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν τα βασικά σημεία του σχεδίου που αναμένεται να καθορίσει την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή.
Κεντρικό ζήτημα παραμένει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν επιλύει οριστικά το θέμα, επισημαίνοντας πως οι δύο πλευρές θα έχουν περιθώριο 60 ημερών διαπραγματεύσεων για την επίτευξη μιας συνολικής διευθέτησης. Παράλληλα προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική πρόοδος, η Ουάσιγκτον διατηρεί το δικαίωμα λήψης νέων μέτρων πίεσης.
Σημαντικό μέρος της συμφωνίας αφορά την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η ναυσιπλοΐα αναμένεται να αποκατασταθεί σταδιακά μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Παράλληλα, η Τεχεράνη θέτει ως βασική προϋπόθεση την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, καθώς και τη σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, προβλέπεται η αποδέσμευση σημαντικών χρηματικών ποσών πριν ακόμη ξεκινήσει ο κύριος γύρος των διαπραγματεύσεων.
Τα 14 βασικά σημεία του προσχεδίου
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται πηγές προσκείμενες στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, το προσχέδιο περιλαμβάνει:
- Άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας του Ιράν και δέσμευση μη παρέμβασης από τις ΗΠΑ.
- Πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το ιρανικό έδαφος.
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
- Αναστολή κυρώσεων σε πετρέλαιο, πετροχημικά προϊόντα και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
- Πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
- 60ήμερη διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση κυρώσεων.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων για μη απόκτηση πυρηνικών όπλων.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
- Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της συμφωνίας.
- Επικύρωση της τελικής συμφωνίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Περιορισμός των τελικών διαπραγματεύσεων αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα, στις κυρώσεις και στην οικονομική ανασυγκρότηση του Ιράν.
Ανοιχτά ζητήματα
Παρά τη συμφωνία, παραμένουν ανοιχτά αρκετά ζητήματα, μεταξύ των οποίων η στάση του Ισραήλ και οι εξελίξεις στον Λίβανο, όπου συνεχίζονται οι εντάσεις με τη Χεζμπολάχ. Παράλληλα, οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς η εφαρμογή της συμφωνίας αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τις τιμές της ενέργειας, τις θαλάσσιες μεταφορές και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
