Ρεπορτάζ: Αντώνη Τριανταφύλλου
Ανάσα για αποκλιμάκωση της κρίσης δίνει η προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αλλά παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα. Παρά την ηλεκτρονική υπογραφή του μνημονίου κατανόησης από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο, Τζέι Ντι Βανς, και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, τίποτα δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικό. Η επίσημη τελετή υπογραφής παραμένει προγραμματισμένη για την Παρασκευή στη Γενεύη με εκπρόσωπο των ΗΠΑ τον αντιπρόεδρο Βανς και του Ιράν τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί μαζί με τον πρόεδρο της Βουλής, ενώ το πλήρες κείμενο θα δοθεί στη δημοσιότητα μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Τα θολά σημεία της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν πριν από την οριστική υπογραφή της την Παρασκευή στη Γενεύη
Το μνημόνιο έφερε ανακούφιση στις αγορές, με αστερίσκους. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η κατάσταση στην παγκόσμια οικονομία παραμένει σε «υψηλή επιφυλακή», προειδοποιώντας ότι τα ενεργειακά αποθέματα θα χρειαστούν χρόνο για να ανακάμψουν.
Τα ερωτήματα για τις κυρώσεις κατά του Ιράν και τα παγωμένα κεφάλαια ύψους 25 δισ. δολ., το εμπλουτισμένο ουράνιο, και το καθεστώς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ παραμένουν χωρίς οριστική απάντηση. Επίσης, η κατάσταση στον Λίβανο και τη Γάζα προσθέτει επιπλέον αβεβαιότητα που μπορεί να εκτροχιάσει την πορεία προς την οριστικοποίηση. Όλα αυτά τα δύσκολα μέτωπα παραπέμπονται σε διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών.
Ειδικά για τα Στενά του Ορμούζ, τόσο ο Τραμπ όσο και Ιρανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν το άνοιγμά τους με την επίσημη υπογραφή του μνημονίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέκλεισε κατηγορηματικά την καταβολή τελών διέλευσης, ωστόσο ιρανικά δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη θα επιβάλει «τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών» διατύπωση που η ιρανική πλευρά διαφοροποιεί σημασιολογικά από τα «διόδια». Σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, το Ιράν θα διαχειρίζεται τη ναυσιπλοΐα στα Στενά σε συντονισμό με το Ομάν, ύστερα από ρήτρα που προστέθηκε στο μνημόνιο την τελευταία στιγμή. Παράγοντας καθυστέρησης στην ομαλοποίηση της κυκλοφορίας αναμένεται να αποτελέσουν οι νάρκες στην περιοχή, με την αποναρκοθέτηση να εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περί τις 50 ημέρες.
Όλα τα δύσκολα μέτωπα παραπέμπονται σε διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών
Στο μέτωπο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν οι αναλυτές θέτουν το κρίσιμο ερώτημα για το εάν είναι ο Τραμπ πιο κοντά σε μια πυρηνική συμφωνία καλύτερη από εκείνη που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Ομπάμα. Και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι το Ιράν συμφωνεί ότι δεν θα κατασκευάσει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, μία δέσμευση που η Τεχεράνη επαναλαμβάνει επί δεκαετίες. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει για το τι θα γίνει με το εμπλουτισμένο ουράνιο, αν θα παραμείνει στην ιδιοκτησία του Ιράν ή θα μεταφερθεί εκτός της χώρας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Γαλλία υποδέχθηκαν με ικανοποίηση τη συμφωνία, θέτοντας το μόνιμο, δωρεάν και ασφαλές άνοιγμα των Στενών στην κορυφή της ατζέντας της Συνόδου Κορυφής της «G7».
Εφημερίδα Απογευματινή
