Σε συμφωνία για έναν οδικό χάρτη διάρκειας 60 ημερών, ο οποίος θα καθορίσει τα επόμενα βήματα προς μια συνολική διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων, κατέληξαν οι αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κατά τον πρώτο γύρο διαπραγματεύσεων που ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας στην Ελβετία.
Παρά τις κατά καιρούς εντάσεις που σημάδεψαν τις συνομιλίες και τις αιχμηρές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, οι δύο πλευρές αναγνώρισαν ότι καταγράφηκε ουσιαστική πρόοδος σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την περιφερειακή ασφάλεια και τις οικονομικές σχέσεις.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, ανακοίνωσε ότι η πολιτική φάση των επαφών ολοκληρώθηκε και πλέον η διαδικασία περνά στις τεχνικές ομάδες εργασίας, οι οποίες θα συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας στην Ελβετία. Όπως ανέφερε, οι δύο πλευρές κατέγραψαν πρόοδο στην εφαρμογή προηγούμενων δεσμεύσεων, ενώ συμφώνησαν στη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού που θα εγγυάται την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, εξήρε τον ρόλο του Κατάρ και του Πακιστάν, σημειώνοντας ότι η διαμεσολάβησή τους συνέβαλε ουσιαστικά στη γεφύρωση διαφορών και στην επίτευξη προόδου τόσο στις διμερείς σχέσεις Ουάσιγκτον–Τεχεράνης όσο και στις πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης στον Λίβανο.
Σύμφωνα με τις ιρανικές ανακοινώσεις, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, καθώς και η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται στο εξωτερικό. Παράλληλα εξετάστηκε η εφαρμογή προγράμματος οικονομικής ανάκαμψης, το οποίο η Τεχεράνη θεωρεί κομβικής σημασίας για την επόμενη φάση της διαδικασίας.
Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν κυρίως στα εναπομείναντα ζητήματα που θα πρέπει να επιλυθούν πριν από την έναρξη των τελικών διαπραγματεύσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι εξαιρέσεις από το καθεστώς κυρώσεων και η σταδιακή απελευθέρωση δεσμευμένων οικονομικών πόρων.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, το Κατάρ και το Πακιστάν γνωστοποίησαν ότι οι διαβουλεύσεις διεξήχθησαν σε θετικό κλίμα και κατέληξαν στη δημιουργία μιας Ανώτατης Επιτροπής Πολιτικής Εποπτείας, η οποία θα παρακολουθεί την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Παράλληλα συγκροτούνται εξειδικευμένες ομάδες εργασίας που θα ασχοληθούν με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το πλαίσιο των κυρώσεων και τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών που ενδέχεται να προκύψουν κατά την υλοποίηση των συμφωνιών.
Ιδιαίτερης σημασίας θεωρείται και η συμφωνία για τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού αποκλιμάκωσης στον Λίβανο, με τη συμμετοχή της λιβανικής πλευράς και τη διαμεσολάβηση Κατάρ και Πακιστάν. Αποστολή του νέου σχήματος θα είναι η παρακολούθηση της κατάστασης ασφαλείας και η διασφάλιση της παύσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.
Η ένταση με τις δηλώσεις Τραμπ
Η διαδικασία δεν εξελίχθηκε χωρίς εμπόδια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε ακόμη και να προχωρήσει σε έλεγχο των Στενών του Ορμούζ εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, προειδοποιώντας ότι τυχόν διακοπή της ναυσιπλοΐας θα είχε σοβαρές συνέπειες για το Ιράν.
Οι δηλώσεις προκάλεσαν έντονη αντίδραση από την ιρανική αντιπροσωπεία, με τον επικεφαλής της, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, να καλεί την αμερικανική πλευρά να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να αποφύγει κινήσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη διαδικασία.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν η ιρανική αντιπροσωπεία αποχώρησε προσωρινά από τον χώρο των συνομιλιών, επιστρέφοντας λίγη ώρα αργότερα. Η Τεχεράνη διευκρίνισε ότι επρόκειτο για μια σύντομη διακοπή διαμαρτυρίας και όχι για εγκατάλειψη της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Οι εξελίξεις επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Μετά τις δηλώσεις Τραμπ, το Brent κατέγραψε άνοδο 1,35%, φτάνοντας τα 81,66 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI ενισχύθηκε κατά 2,4%, διαμορφούμενο στα 77,66 δολάρια ανά βαρέλι.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι κάθε εξέλιξη που αφορά τα Στενά του Ορμούζ παραμένει κρίσιμη για τη διεθνή αγορά ενέργειας, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Από αμερικανικής πλευράς, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ιστορικές», εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μπορούν να ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Παράλληλα, έκανε λόγο για ουσιαστική πρόοδο στο μέτωπο του Λιβάνου και εξέφρασε την ελπίδα ότι η διαδικασία θα συμβάλει στη συνολικότερη σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Διπλωματικό θρίλερ στην Ελβετία – Σε κρίσιμη φάση οι συνομιλίες ΗΠΑ, Ιράν, Κατάρ και Πακιστάν
