Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν από τους πιο ακραίους, πρώιμους και εκτεταμένους καύσωνες που έχουν καταγραφεί, καθώς τις τελευταίες ημέρες οι θερμοκρασίες καταρρίπτουν διαδοχικά ρεκόρ σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ελβετία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με τον υδράργυρο να ξεπερνά ακόμη και τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Σύμφωνα με ανάλυση του ClimateHub, του ελληνικού κόμβου πληροφόρησης για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή, η εξέλιξη αυτή αποτελεί αποτέλεσμα της σταθερής και επιταχυνόμενης αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Η έρευνα βασίστηκε σε ιστορικά στοιχεία για τις ημέρες καύσωνα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και δείχνει ότι, παρά τις γεωγραφικές διαφορές, ολόκληρη η ήπειρος ακολουθεί μια κοινή ανοδική πορεία ως προς τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων θερμών επεισοδίων.
Δύο ταχύτητες στην Ευρώπη
Η ανάλυση αναδεικνύει ότι οι χώρες της Νότιας Ευρώπης και των Βαλκανίων εξακολουθούν να καταγράφουν τους υψηλότερους μέσους όρους ημερών καύσωνα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη Μάλτα και τη Βόρεια Μακεδονία. Ωστόσο, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, όπου περιοχές με παραδοσιακά ήπια καλοκαίρια, όπως η Ολλανδία και η Νορβηγία, βιώνουν πλέον αισθητή αύξηση των ακραίων θερμοκρασιών.
Στην Κεντρική Ευρώπη καταγράφεται στατιστικά σημαντική αύξηση των ημερών καύσωνα, ενώ τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται σαφής επιτάχυνση της κλιματικής πίεσης.
Η Ελλάδα σε ακόμη πιο δύσκολη θέση
Για την Ελλάδα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η χώρα ξεκινά ήδη από μια ιδιαίτερα υψηλή βάση, καθώς παραδοσιακά αντιμετωπίζει μεγάλο αριθμό ημερών καύσωνα κάθε χρόνο. Κατά την περίοδο 1991-2020 καταγράφηκε σταθερή αυξητική τάση, ενώ τα στοιχεία της περιόδου 2020-2025 δείχνουν ότι το φαινόμενο αποκτά νέα χαρακτηριστικά.
Οι καύσωνες πλέον δεν είναι μόνο θερμότεροι, αλλά διαρκούν περισσότερο και εμφανίζονται σημαντικά νωρίτερα μέσα στο έτος, επιβαρύνοντας τα οικοσυστήματα, το ηλεκτρικό δίκτυο και τη δημόσια υγεία πριν ακόμη ξεκινήσει ο παραδοσιακός πυρήνας του καλοκαιριού.
Ο Μάιος προανήγγειλε τον ακραίο Ιούνιο
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι συνθήκες για τον φετινό ιδιαίτερα θερμό Ιούνιο είχαν διαμορφωθεί ήδη από το δεύτερο μισό του Μαΐου, όταν ένα εξαιρετικά σπάνιο κύμα καύσωνα έπληξε την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη.
Σε αρκετές περιοχές οι μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες βρέθηκαν έως και 10 με 15 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα της εποχής, οδηγώντας στην κατάρριψη ιστορικών ρεκόρ σε χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ενδεικτικά, η πόλη Λιέντς της Αυστρίας κατέγραψε οκτώ ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου μέσα στον Μάιο, επίδοση χωρίς προηγούμενο.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Copernicus, η απότομη θερμική εισβολή επιδείνωσε τη ξηρασία, περιόρισε σημαντικά τη ροή των ποταμών και δεν άφησε περιθώρια προσαρμογής σε πληθυσμούς, καλλιέργειες και οικοσυστήματα.
Νέα ιστορικά ρεκόρ σε ολόκληρη την Ευρώπη
Τα στοιχεία έως τις 25 Ιουνίου 2026 επιβεβαιώνουν τη νέα πραγματικότητα. Η Ελβετία κατέγραψε την υψηλότερη θερμοκρασία Ιουνίου στην ιστορία της, με 38 βαθμούς στη Βασιλεία, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 1947. Στη Γαλλία η θερμοκρασία έφτασε τους 43,8 βαθμούς Κελσίου, ενώ στη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες εκδόθηκαν πρωτοφανείς κόκκινες προειδοποιήσεις, με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη να αγγίζει υψηλό 45 ετών.
Αν και το επίκεντρο του φαινομένου εντοπίζεται στην Κεντρική Ευρώπη, η Ελλάδα και συνολικά η Νότια Ευρώπη επηρεάζονται επίσης, με παρατεταμένες περιόδους θερμοκρασιών πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, γεγονός που εντείνει την ξηρασία και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών ήδη από τις αρχές του καλοκαιριού.
Οι πόλεις στο επίκεντρο της θερμικής επιβάρυνσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ευρωπαϊκές πόλεις, όπου το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας ενισχύει σημαντικά τις επιπτώσεις των καυσώνων. Το τσιμέντο, η άσφαλτος και η περιορισμένη παρουσία πρασίνου απορροφούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας και τις απελευθερώνουν τη νύχτα.
Ως αποτέλεσμα, σε μητροπολιτικά κέντρα όπως το Λονδίνο, το Παρίσι και οι Βρυξέλλες οι νυχτερινές θερμοκρασίες μπορεί να είναι έως και 10 βαθμούς υψηλότερες σε σχέση με τις γύρω αγροτικές περιοχές, δυσκολεύοντας την αποκατάσταση του ανθρώπινου οργανισμού. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι πόλεις καταγράφουν κατά μέσο όρο διπλάσιες ημέρες καύσωνα σε σύγκριση με τις μη αστικές περιοχές.
Ανάγκη για άμεση προσαρμογή
Το ClimateHub καταλήγει ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης: οι καύσωνες στην Ευρώπη γίνονται συχνότεροι, εμφανίζονται πλέον από τον Μάιο και τον Ιούνιο και χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια.
Η Κεντρική Ευρώπη μετατρέπεται με ταχείς ρυθμούς σε ζώνη υψηλού κλιματικού κινδύνου, ενώ η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου καλούνται να ενισχύσουν άμεσα την ανθεκτικότητά τους απέναντι στις ακραίες θερμοκρασίες, μέσα από τον επανασχεδιασμό των υποδομών, της πολιτικής προστασίας και των συστημάτων δημόσιας υγείας.
Η ανάλυση βασίζεται σε πρωτογενή δεδομένα της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus (C3S), τα οποία επεξεργάστηκε επιστημονικά το ClimateHub στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Συνεργασίας C3S.
