Με ολοένα και ταχύτερους ρυθμούς μεταβάλλονται οι ωκεανοί της Γης, με επιπτώσεις στη θαλάσσια ζωή, τις ακτές και τις παράκτιες κοινότητες σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τη δέκατη έκθεση για την κατάσταση των ωκεανών της Υπηρεσίας Παρακολούθησης του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του Copernicus.
Η έκθεση βασίζεται σε δεδομένα που φτάνουν έως το 1960 και καταγράφει σημαντικές μεταβολές στους ωκεανούς, μεταξύ άλλων λόγω της αύξησης των θερμοκρασιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μέση στάθμη της θάλασσας αυξάνεται κατά περίπου 4,2 χιλιοστά ετησίως από το 2012.
Μειώνεται ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική
Η Αρκτική καταγράφει ορισμένες από τις εντονότερες αλλαγές. Η έκθεση αναφέρει ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου μειώθηκε κατά περίπου 490.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ανά δεκαετία την περίοδο 1979-2025, έκταση σχεδόν αντίστοιχη με αυτή της Ισπανίας.
Η απώλεια του πάγου συνδέεται με την ενίσχυση των ανέμων και των κυμάτων, με αποτέλεσμα περίπου το 60% των παράκτιων υποδομών της Αρκτικής να είναι πλέον ευάλωτο στη διάβρωση και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Η Αρκτική χαρακτηρίζεται στην έκθεση ως περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για την κλιματική ασφάλεια, την οικονομική ανθεκτικότητα και τη γεωπολιτική σταθερότητα.
Θαλάσσιοι καύσωνες σε Μεσόγειο και Εύξεινο Πόντο
Έντονες θερμοκρασιακές μεταβολές καταγράφονται και στις περιφερειακές θάλασσες της Ευρώπης.
Η Μεσόγειος και ο Εύξεινος Πόντος αντιμετώπισαν το 2024 πρωτοφανείς θαλάσσιους καύσωνες, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν κατά 4,6 βαθμούς τα κανονικά επίπεδα.
Επιταχύνεται η άνοδος της στάθμης της θάλασσας
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται και οι θαλάσσιες κοινότητες, καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας επηρεάζει ήδη μικρά αναπτυσσόμενα νησιωτικά κράτη.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 65% των συνδυασμένων αποκλειστικών οικονομικών ζωνών των κρατών αυτών αντιμετωπίζει επιταχυνόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας από το 1999, λόγω της υπερθέρμανσης των ωκεανών.
Τα δεδομένα του Copernicus
Μέσω του προγράμματος Copernicus και της ετήσιας έκθεσης για την κατάσταση των ωκεανών, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει δεδομένα για την παρακολούθηση της υγείας των ωκεανών και τη στήριξη μέτρων για την προστασία της βιοποικιλότητας, τη μείωση της ρύπανσης και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Η έκθεση καταγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι αλλαγές στους ωκεανούς επηρεάζουν τα οικοσυστήματα, την επισιτιστική ασφάλεια, τις οικονομίες, τις παράκτιες κοινότητες και τον ρόλο των ωκεανών στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος.
Τι δήλωσαν Κουμπίλιους και Καδής
Ο επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Άντριους Κουμπίλιους, υπογράμμισε ότι η έκθεση αναδεικνύει την έκταση και τον επείγοντα χαρακτήρα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ωκεανοί, καθώς η κλιματική αλλαγή μετασχηματίζει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την κυκλοφορία των ωκεανών.
Όπως ανέφερε, οι αλλαγές απαιτούν ισχυρότερη γνώση, διεθνή συνεργασία και δράση, ενώ σημείωσε ότι η πρωτοβουλία OceanEye ενισχύει την παρατήρηση των ωκεανών και τον ρόλο του Copernicus ως στρατηγικού ευρωπαϊκού πλεονεκτήματος.
Από την πλευρά του, ο επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, τόνισε ότι η έκθεση καταγράφει τις πιέσεις που δέχονται οι ωκεανοί, από τους θαλάσσιους καύσωνες στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα έως την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την απώλεια πάγου στην Αρκτική.
Ο κ. Καδής σημείωσε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τις παράκτιες κοινότητες και τα μέσα διαβίωσης που εξαρτώνται από αυτά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, της ανθεκτικότητας της αλιείας και των παράκτιων περιοχών.
