Ρεπορτάζ: Τρύφωνας Ιωαννίδης
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας αποκτά ολοένα και πιο έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά, με την Κύπρο να μετατρέπεται σταδιακά σε ένα από τα βασικά πεδία διπλωματικής και στρατηγικής σύγκρουσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις του Ισραηλινού υπουργού Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, εναντίον της τουρκικής ηγεσίας επιβεβαιώνουν ότι η αντιπαράθεση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια της Γάζας και επεκτείνεται στις ισορροπίες ισχύος ολόκληρης της περιοχής. Αφορμή αποτέλεσαν οι νέες επικρίσεις της Άγκυρας κατά του Ισραήλ, στις οποίες το Τελ Αβίβ απάντησε με ασυνήθιστα υψηλούς τόνους. Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών στράφηκε προσωπικά κατά του Χακάν Φιντάν, διαμηνύοντας ότι η Τουρκία δεν μπορεί να εμφανίζεται ως υπερασπίστρια του Διεθνούς Δικαίου όσο εξακολουθεί να διατηρεί στρατεύματα στην Κύπρο.
«Να μην μιλάτε. Κατέχετε το 36% της Κύπρου», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του επικεφαλής της ισραηλινής διπλωματίας προς την Άγκυρα, σε μια δήλωση με ιδιαίτερο πολιτικό συμβολισμό, καθώς το Κυπριακό χρησιμοποιείται πλέον ανοιχτά από το Ισραήλ ως επιχείρημα απέναντι στην τουρκική ρητορική. Η αναφορά αυτή δεν θεωρείται τυχαία. Αντιθέτως, αποτυπώνει την επιλογή του Τελ Αβίβ να αναδείξει το Κυπριακό ως στοιχείο της ευρύτερης αντιπαράθεσης με την Τουρκία, μεταφέροντας τη σύγκρουση από το επίπεδο της Μέσης Ανατολής στο γεωπολιτικό πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου.
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
Στην Αθήνα και τη Λευκωσία παρακολουθούν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την εξέλιξη αυτή, καθώς διαπιστώνουν ότι η Κύπρος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός ευρύτερου ανταγωνισμού μεταξύ δύο σημαντικών περιφερειακών δυνάμεων. Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν τη διαρκώς αυξανόμενη στρατηγική σημασία του τριγώνου Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, τόσο στον τομέα της ασφάλειας όσο και στην ενεργειακή και αμυντική συνεργασία. Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα αντιμετωπίζει με έκδηλη νευρικότητα την ολοένα στενότερη συνεργασία Ισραήλ, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ενίσχυση των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας και οι συχνές πολιτικές επαφές μεταξύ των τριών χωρών αξιολογούνται από την τουρκική ηγεσία ως εξελίξεις που περιορίζουν τις τουρκικές επιδιώξεις για κυρίαρχο ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που η τουρκική πλευρά εκφράζει ανησυχία για τη σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ Λευκωσίας και Τελ Αβίβ. Το τελευταίο διάστημα, η τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι παρακολουθεί στενά κάθε ισραηλινή δραστηριότητα στην Κυπριακή Δημοκρατία, συνδέοντάς την με ζητήματα ασφαλείας της Τουρκίας και των Κατεχόμενων. Χαρακτηριστική ήταν και η πρόσφατη τοποθέτηση του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, ο οποίος είχε δηλώσει ότι η Άγκυρα επικαιροποιεί τη στρατιωτική της ετοιμότητα στην Κύπρο, υποστηρίζοντας ότι λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα απέναντι σε πιθανές απειλές, συμπεριλαμβανομένων -όπως ανέφερε- των δραστηριοτήτων του Ισραήλ στην Κυπριακή Δημοκρατία. Οι δηλώσεις αυτές είχαν ερμηνευθεί από διπλωματικούς κύκλους ως ακόμη μία ένδειξη ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει πλέον τη στρατηγική προσέγγιση Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον περιφερειακό της σχεδιασμό.
Η ΣΥΓΚΥΡΙΑ
Εξάλλου, η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Η ενίσχυση της γαλλικής παρουσίας μέσω της συμμετοχής της Meridiam στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, οι εξελίξεις γύρω από την επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector, αλλά και η διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Τελ Αβίβ συνθέτουν, σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας στην περιοχή.
Στον αντίποδα, η Άγκυρα επιδιώκει να αποτρέψει τη διαμόρφωση ενός πλέγματος συνεργασιών που, κατά την τουρκική ανάγνωση, θα μπορούσε να περιορίσει την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο. Για τον λόγο αυτό συνεχίζει να αντιδρά τόσο στις ενεργειακές πρωτοβουλίες όσο και στην αμυντική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, θεωρώντας ότι συγκροτείται σταδιακά ένας άξονας με σαφή στρατηγικά χαρακτηριστικά.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Κύπρος αναδεικνύεται πλέον σε κομβικό σημείο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Πέρα από το Κυπριακό ως διαχρονικό ζήτημα, το νησί αποκτά αυξανόμενη σημασία για την περιφερειακή ασφάλεια, την ενεργειακή διασύνδεση και τις στρατιωτικές ισορροπίες. Υπό αυτά τα δεδομένα, η δημόσια σύγκρουση μεταξύ Τελ Αβίβ και Άγκυρας εκτιμάται ότι δύσκολα θα περιοριστεί σε επίπεδο δηλώσεων, καθώς αντανακλά μια βαθύτερη σύγκρουση για τον ρόλο και την επιρροή κάθε πλευράς στη νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου.
Εφημερίδα Απογευματινή
