Συνέντευξη στον Γιάννη Μούτσιο
Οκτώ µήνες µετά την έναρξη της νέας φάσης της σύγκρουσης µε το Ιράν, η Μέση Ανατολή παραµένει εν βρασµώ. Ο πολιτικός σύµβουλος από το Μπαχρέιν, Αχµέντ Κουζάι, µιλά αποκλειστικά στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» περιγράφοντας ένα τοπίο που ο ίδιος ονοµάζει «καθαρτήριο» ανάµεσα στον πόλεµο και την ειρήνη. Ο Κουζάι αποδοµεί την ψευδαίσθηση των διαπραγµατεύσεων µε την Τεχεράνη, εξηγεί γιατί τα έξι κράτη του Κόλπου δεν µιλούν µε µία φωνή, αποτιµά τη «χαµένη ευκαιρία» των Συµφωνιών του Αβραάµ και τον ρόλο της Τουρκίας και του Πακιστάν στις νέες περιφερειακές συµµαχίες. Και προχωρά σε µια τολµηρή πρόβλεψη για το τι µπορεί να συµβεί µετά τις ενδιάµεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Ιδιαίτερη µνεία κάνει στην Ελλάδα, την οποία βλέπει ως αναδυόµενο παράγοντα σταθερότητας και οικονοµικό πρότυπο για την περιοχή.
Εχει σταµατήσει ο πόλεµος για εσάς; Το Μπαχρέιν είναι από ένα τα κράτη του Κόλπου που έχουν υποστεί πολλά πλήγµατα από το Ιράν για πολλές, πολλές ηµέρες, ακόµη και για µήνες, θα έλεγα.
Ο πόλεµος στην παρούσα µορφή του, µε αφετηρία τις 28 Φεβρουαρίου, δεν σταµάτησε. ∆ιακρίνεται όµως σε τρία διαφορετικά επίπεδα. Το πρώτο είναι οι άµεσες επιθέσεις µε πυραύλους και drones. Το δεύτερο στάδιο είναι οι πόλεµοι δι’ αντιπροσώπων τα τελευταία 47 χρόνια, και, τρίτον, οι πολιτοφυλακές που έχουν τη βάση τους είτε στο Ιράκ είτε στον Λίβανο ή την Υεµένη.
Υπάρχουν υφέσεις και εξάρσεις;
Αυτή τη στιγµή βρισκόµαστε σε µια ύφεση, ωστόσο τα πράγµατα δεν µπορούν ποτέ να τελειώσουν έτσι. Θα πρέπει να υπάρξει κάθαρση. Είτε θα οδηγηθούµε σε πλήρη πόλεµο είτε σε περαιτέρω διαπραγµατεύσεις. Καµία όµως διαπραγµάτευση µε το Ιράν δεν κατέληξε ποτέ σε τίποτα. Η συµφωνία JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action) είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα διαπραγµατεύσεων, η οποία προέβλεπε επίπεδο εµπλουτισµού έως το 3,8%, ενώ στην πραγµατικότητα, έχουν εµπλουτίσει ουράνιο κατά 40% έως 60%. Υπάρχουν διαπραγµατεύσεις µεταξύ Κουβέιτ και Ιράν που οδήγησαν στον πόλεµο των πετρελαιοφόρων. Συµπεραίνουµε µε αυτό πως κανείς δεν µπορεί να διαπραγµατευθεί µε το Ιράν και να περιµένει θετικά αποτελέσµατα. Η δεύτερη επιλογή είναι η συνέχιση του πολέµου, η οποία είναι πιο ρεαλιστική, πράγµα που σηµαίνει ότι βρισκόµαστε τώρα εγκλωβισµένοι ανάµεσα στον πόλεµο και την ειρήνη, την οποία ονόµασα «καθαρτήριο». Η ιρανική επιθετικότητα δεν σταµάτησε, γεγονός που θα οδηγήσει σε έναν συνεχιζόµενο πόλεµο. Για να κερδηθεί ο πόλεµος όµως πράγµατι θα πρέπει να υπάρξουν χερσαίες δυνάµεις στο έδαφος. Προηγουµένως όµως θα πρέπει να γίνει πλήρης διακοπή ηλεκτρικού ρεύµατος και µια κυβερνοεπίθεση που θα οδηγήσει στην τελική ρήξη. Εκτιµάται ότι θα συµβεί µετά τις ενδιάµεσες εκλογές στις ΗΠΑ και τις ισραηλινές εκλογές, κοντά στις γιορτές του ∆εκεµβρίου.
Τι σηµαίνει αυτό για τα κράτη του Κόλπου, ειδικά για το Μπαχρέιν;
Τα έξι κράτη του Κόλπου, αποτελούµενα κατά βάση από Αραβες µουσουλµάνους, έχουν συστήσει το Συµβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου GCC. Αν και αυτές οι έξι χώρες είναι ενωµένες απέναντι στο Ιράν, ωστόσο το αντιµετωπίζουν διαφορετικά. Το Μπαχρέιν, για παράδειγµα, διέκοψε τις διπλωµατικές σχέσεις του µε το Ιράν πριν από 11 χρόνια στη σκιά της Αραβικής Ανοιξης, η οποία υποκινήθηκε από τους Ιρανούς. Οσον αφορά το Κουβέιτ, τώρα αντιµετωπίζουν το Ιράν ως σηµαντικό εχθρό. Κατάρ και Οµάν εξακολουθούν να ελπίζουν ότι θα µπορέσουν να καταλήξουν σε µια συµφωνία µε το Ιράν, να αποκλιµακώσουν σταδιακά την ένταση και να επιστρέψουν στην πρότερη κατάσταση.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα βρίσκονται κάπου ανάµεσα σε αυτά τα δύο στρατόπεδα, λέγοντας ότι, ναι, θέλουµε να σταµατήσουν οι εντάσεις, δεν θέλουµε έναν ολοκληρωτικό πόλεµο επειδή θα χάσουµε περισσότερα από όσα χάσαµε, αλλά θέλουµε τελικά ειρήνη.
Θεωρείτε πιθανή την επιστροφή στις Συµφωνίες του Αβραάµ, και αν ναι, τι αντίκτυπο πιστεύετε ότι µπορεί να έχει αυτό τελικά στη Μέση Ανατολή;
Η επέκταση εξαρτάται αποκλειστικά από τη βασική συµφωνία. Θα αναφερόµαστε σε αυτή ως «Συµφωνίες του Αβραάµ 1.0». Στις 7 Οκτωβρίου υπήρχε ένας τρόπος για το Ισραήλ να διασφαλίσει ή να δηµιουργήσει κάποιο είδος VIP κλαµπ, όπου τα µέλη του, τα οποία θα υπέγραφαν τις Συµφωνίες, να έχουν το προβάδισµα στις διαπραγµατεύσεις µε τη Χαµάς. Ωστόσο ο ορισµός του Κατάρ, ως κύριου διαπραγµατευτή για τη Χαµάς, ήταν λάθος επιλογή, καθώς αυτό δεν υπέγραφε τις Συµφωνίες. Αν το Μπαχρέιν ή τα Εµιράτα είχαν κληθεί να διαπραγµατευθούν µε τη Χαµάς αντί του Κατάρ, τότε οι Συµφωνίες του Αβραάµ θα είχαν άλλη δυναµική. Η συµµετοχή στις Συµφωνίες του Αβραάµ θα ήταν προϋπόθεση για όποιον ήθελε να βοηθήσει τους Παλαιστίνιους. Αυτή ήταν µια πολύ µεγάλη χαµένη ευκαιρία. Προκειµένου όµως να ενταχθεί πλέον κάποιος στις Συµφωνίες του Αβραάµ, µε την παραίνεση των ΗΠΑ, θα πρέπει να λάβει ένα ισχυρό κίνητρο. Για ποιο λόγο η Σαουδική Αραβία να υπογράψει σήµερα τις Συµφωνίες του Αβραάµ, θέτοντας σε κίνδυνο την κυριαρχία της ως θεµατοφύλακα των δύο ιερών τζαµιών και πυλώνα του µουσουλµανικού κόσµου; Αν το κάνουν αυτό, φανταστείτε πόσο εκτεθειµένοι θα είναι στους Ιρανούς τροµοκράτες, στη Χεζµπολάχ, ακόµη και σε φανατικές παλαιστινιακές οµάδες που θα έχουν σκοπό να πραγµατοποιήσουν τροµοκρατικές επιθέσεις, κατηγορώντας τους ότι υποστηρίζουν την άλλη πλευρά. Η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ ήταν σαφείς στην απάντησή τους προς τον Ντόναλντ Τραµπ και προς το Ισραήλ στην αρχική φάση για τις Συµφωνίες του Αβραάµ, µε προϋπόθεση το εξής αντάλλαγµα: να µπει ένα τέλος στο παλαιστινιακό ζήτηµα, ωστόσο δεν υπήρξε καµία αντίδραση από την άλλη πλευρά.
Θεωρείτε ότι οι Συµφωνίες του Αβραάµ έχουν καταρρεύσει ολοκληρωτικά;
Οχι, αλλά χρειάζεται κάποια βελτίωση στην πορεία για να προχωρήσουν και να επεκταθούν. ∆ιαφορετικά, θα παραµείνει στάσιµο µε τους τρεις υπογράφοντες, το Μπαχρέιν, τα Εµιράτα και το Μαρόκο. Το Σουδάν υπέγραψε αρχικά, αλλά παραµένει αδρανές.
Οι Συµφωνίες του Αβραάµ συνάδουν ή έρχονται σε αντίθεση µε τη Συµφωνία της Μέκκας;
Ο κύριος σκοπός της Συµφωνίας της Μέκκας ήταν ο βασικός στόχος της Συµµαχίας για την Ασφάλεια στη Θάλασσα που υπογράφηκε τρεις ηµέρες νωρίτερα από τη συµφωνία. Επιδίωξη ήταν κυρίως η παροχή πρόσθετης ασφάλειας για την κυριαρχία των υπογραφόντων εναντίον του Ιράν. Κανείς δεν µίλησε για το Ισραήλ, ειδικά επειδή η Ιερουσαλήµ είναι στο πλευρό της συµµαχίας και όχι εναντίον της. Σχηµατίστηκε υπό το πρίσµα της ιρανικής επιθετικότητας εναντίον των κρατών του Κόλπου, συµπεριλαµβανοµένης της Σαουδικής Αραβίας. Τώρα, το Πακιστάν είναι µέρος αυτής της συµµαχίας ως µεσολαβητής µεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Εγινε δε γνωστό ότι το Ιράν προσεκλήθη δύο φορές. Τη µία φορά είπαν ότι τους προσκάλεσε το Πακιστάν, τη δεύτερη φορά υπέδειξαν την Τουρκία. Και οι δύο ισχυρισµοί προήλθαν από ένα τοπικό ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων και ο επικεφαλής αυτού του πρακτορείου το κοινοποίησε παγκοσµίως. Κανείς δεν µίλησε ποτέ γι’ αυτό εκτός από την ιρανική πλευρά. Και µετά βγήκε η ίδια πλευρά και είπε, «όχι, δεν συµµετέχουµε».
Η Τουρκία δεν συµµετείχε ενεργά στον πόλεµο κατά του Ιράν, ωστόσο δεν επεδίωξε το αντίθετο. Ταυτόχρονα υπάρχει κλιµάκωση µεταξύ Ιερουσαλήµ και Αγκυρας, όσον αφορά τη Συρία. ∆ιακρίνετε άµεση απειλή;
Η κλιµάκωση είναι αναπόφευκτη ανά πάσα στιγµή µεταξύ οποιωνδήποτε δύο πλευρών. Η Τουρκία διατηρεί διπλωµατικούς δεσµούς µε το Ισραήλ, όπως και µε το Ιράν και µε τα αραβικά κράτη. Το Ιράν βρίσκεται στη Μέση Ανατολή µε δεσµούς µε το Πακιστάν, µε την Τουρκία, µε τη Ρωσία και µε την Κίνα, ενώ εξακολουθεί να έχει δεσµούς µε ορισµένα από τα κράτη του Κόλπου. Η Ναυτική Συµµαχία σχηµατίστηκε ανάµεσα σε πολλές µουσουλµανικές χώρες, µε στόχο να προστατευθεί η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, κυρίως το Στενό του Ορµούζ και το Μπαµπ αλ Μαντάµπ από την άλλη πλευρά. Οι χώρες που υπέγραψαν τη Ναυτική Συµµαχία είναι οι κύριοι σύµµαχοι από τους οποίους εξαρτάται το Ιράν ως µουσουλµανική χώρα. Τώρα, υπέγραψαν τη συµµαχία µε τη Σαουδική Αραβία. Στη συνέχεια, έρχεται η συµφωνία της Μέκκας µε τους κύριους συµµάχους του Ιράν, δηλαδή το Πακιστάν και την Τουρκία.
Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας επισκέφθηκε την Αίγυπτο για την τριµερή συνάντηση µε τον πρόεδρο της Αιγύπτου και τον πρόεδρο της Κύπρου. Πώς αξιολογείτε τον ρόλο της Αιγύπτου σε αυτή τη διαµάχη;
Ο ρόλος της Αιγύπτου είναι πάντα σηµαντικός, όσον αφορά τη σηµασία της για τη Μέση Ανατολή. Αυτή η συνάντηση από µόνη της είναι σηµαντική. Η Ελλάδα θα µπορούσε να διαδραµατίσει πιο σηµαντικό ρόλο στο µέλλον, ειδικά τα επόµενα τρία έως πέντε χρόνια, όχι µόνο ως µεσολαβήτρια, αλλά ακόµη και ως οικονοµικός παράγοντας της περιοχής. Εχει αντιµετωπίσει σοβαρά οικονοµικά προβλήµατα τα τελευταία 15 µε 20 χρόνια. Το µοντέλο που διδάσκεται στα Πανεπιστήµια, για το πώς η Ελλάδα ξεπέρασε αυτό το ζήτηµα, διδάσκεται και στα Πανεπιστήµια της Μέσης Ανατολής σήµερα. Είναι παράδειγµα προς µίµηση, που διδάσκει την ανοχή ακόµη και στην περίπτωση του πολέµου, επειδή η Ελλάδα διατηρεί καλές σχέσεις µε τους Αραβες, τους µουσουλµάνους, τους χριστιανούς, καθώς και µε το κράτος του Ισραήλ.
Μπορεί να υπάρξει ειρήνευση µεταξύ ΗΠΑ και Ιράν;
Οχι µε το τρέχον καθεστώς. Οι Φρουροί της Επανάστασης είναι µια θρησκευτική πολιτοφυλακή που λειτουργεί πάνω από οποιοδήποτε άλλο διοικητικό σύστηµα στο Ιράν. Σε περίπτωση που υπάρξει ειρήνευση µεταξύ των δύο εθνών τότε αυτό θα γίνει µε δύο τρόπους: είτε όπως στο Αφγανιστάν µε τους Ταλιµπάν, δηλαδή µια µόνιµα εύθραυστη ειρήνη, είτε το καθεστώς θα πρέπει να καταρρεύσει.
Ο ιρανικός λαός δεν φαίνεται να έχει τη δύναµη ή τα µέσα για να επαναστατήσει.
Θα πρέπει να ξεκινήσει από τον λαό. Τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος Τραµπ κάλεσε τον ιρανικό λαό να βγει στους δρόµους. ∆εν είναι εξοπλισµένος ούτε και εκπαιδευµένος ο λαός και το ιρανικό καθεστώς έχει διεισδύσει στην κοινωνία. Υπάρχει ένας δύσκολος τρόπος µε τον οποίο µπορούν να το υποκινήσουν αυτό οι Αµερικανοί, θα θέσει όµως σε κίνδυνο τον ιρανικό λαό, αλλά είναι ο µόνος τρόπος.
Αρχικά θα πραγµατοποιήσουν κυβερνοεπίθεση στο Ιράν, κάτι το οποίο θα έχει αποτέλεσµα τη διακοπή παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Οταν συµβεί αυτό, ο κόσµος θα αρχίσει υποχρεωτικά να βγαίνει στους δρόµους, εξαιτίας του ζεστού καιρού. Θα υπάρξουν διαµαρτυρίες, οι οποίες θα προκαλέσουν τον θάνατο και τη σφαγή στους δρόµους. Αν συµβεί αυτό, τότε ίσως δούµε τη διεθνή κοινότητα να παρεµβαίνει. Τα θύµατα θα είναι χιλιάδες.
Οι απειλές του Ιράν προς τα ευρωπαϊκά κράτη, συµπεριλαµβανοµένης της Ελλάδας, θεωρείτε ότι έχουν βάση;
Οι Φρουροί της Επανάστασης κατονόµασαν ορισµένες βάσεις, στη Γερµανία και τη Βρετανία. Το να τις κατονοµάσεις αποκαλύπτει πολλά για τις προθέσεις τους, αλλά και για τις δυνατότητές τους. Αν η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν πάρει θέση, οι απειλές θα κλιµακωθούν. Η οικονοµική πίεση αποδείχθηκε ότι λειτούργησε µόνο έως έναν βαθµό κατά του καθεστώτος. Θα προκαλέσει περισσότερη πίεση στον ιρανικό λαό και όχι τόσο στο καθεστώς, το οποίο µπορεί να βρει διέξοδο από αυτό κλιµακώνοντας τον πόλεµο στην περιοχή. Η µοναδική επιλογή είναι να πιέσει το καθεστώς ο ιρανικός λαός, κάτι στο οποίο βασίζεται η Αµερική. Με την οικονοµική πίεση θα πιέσουν τον κόσµο να βγει στους δρόµους, αλλά από µόνη της η στρατηγική αυτή, χωρίς χερσαίες δυνάµεις, δεν θα έχει αποτέλεσµα.
Κυριακάτικη Απογευματινή
