Οι ενδιάµεσες εκλογές της 3ης Νοεµβρίου αποτελούν κρίσιµο τεστ για τον Ντόναλντ Τραµπ, καθώς θα καθορίσουν τους κοινοβουλευτικούς συσχετισµούς και τα περιθώρια άσκησης της οικονοµικής και πολιτικής του ατζέντας. Το αποτέλεσµα θα επηρεάσει, παράλληλα, την πορεία των δύο κοµµάτων προς τις προεδρικές εκλογές του 2028. ∆ύο χρόνια µετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, οι Αµερικανοί καλούνται να αποφασίσουν εάν οι Ρεπουµπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας ή εάν οι ∆ηµοκρατικοί θα ανακτήσουν την πλειοψηφία σε ένα ή και στα δύο νοµοθετικά Σώµατα.
Στις κάλπες θα κριθούν και οι 435 έδρες της Βουλής και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Οι Ρεπουµπλικανοί διαθέτουν οριακή πλειοψηφία 219 έναντι 214 εδρών στη Βουλή, ενώ στη Γερουσία υπερέχουν µε 53 έναντι 47 εδρών, συµπεριλαµβανοµένων των δύο ανεξάρτητων που συνεργάζονται µε τους ∆ηµοκρατικούς. Η απώλεια ακόµη και ενός Σώµατος θα δυσκολέψει την προώθηση κυβερνητικών πρωτοβουλιών.
Το κόστος ζωής, ο πληθωρισµός, η στέγαση, η υγειονοµική περίθαλψη και η απασχόληση αναδεικνύονται σε καθοριστικούς παράγοντες της εκλογικής συµπεριφοράς. Η επιτάχυνση του πληθωρισµού στο 3,7% τον Σεπτέµβριο, από 3,4% τον Αύγουστο, εντείνει τις πιέσεις στην κυβέρνηση, µε τη µέση τιµή της βενζίνης στα 4,33 δολ. ανά γαλόνι, αυξηµένες κατά 9,1%.
Σύµφωνα µε δηµοσκόπηση του Reuters/Ipsos, οι ∆ηµοκρατικοί προηγούνται στην πρόθεση ψήφου για τη Βουλή µε 43%, έναντι 35% των Ρεπουµπλικανών. Ωστόσο, το προβάδισµα δεν προδικάζει το αποτέλεσµα, καθώς η κατανοµή των ανταγωνιστικών περιφερειών, η χρηµατοδότηση των εκστρατειών και η συµµετοχή των ψηφοφόρων µπορούν να ανατρέψουν τις ισορροπίες.
Προσωπικό στοίχηµα
Ο Ντόναλντ Τραµπ έχει αναγάγει τη µάχη σε προσωπικό στοίχηµα. «∆εν είµαι στο ψηφοδέλτιο, αλλά… είµαι στο ψηφοδέλτιο. Προσποιηθείτε ότι είµαι υποψήφιος», διαµηνύει στις προεκλογικές συγκεντρώσεις.
Η J.P. Morgan και η «Washington Post» εξετάζουν τρεις πιθανές εκβάσεις του εκλογικού αποτελέσµατος:
Πρώτο σενάριο: Απώλεια της Βουλής, διατήρηση της Γερουσίας από τους Ρεπουµπλικανούς…
Εάν οι Ρεπουµπλικανοί χάσουν τη Βουλή, ο Τραµπ θα αντιµετωπίσει σηµαντικά εµπόδια. Η χρηµατοδότηση της οµοσπονδιακής κυβέρνησης και η αύξηση του ανώτατου ορίου του δηµόσιου χρέους θα µπορούσαν να εξελιχθούν σε πεδία έντονης αντιπαράθεσης, αυξάνοντας τον κίνδυνο δηµοσιονοµικών αδιεξόδων και αναστολής λειτουργίας κρατικών υπηρεσιών.
Το όριο χρέους αναµένεται να εξαντληθεί έως τα µέσα του 2027, αν και τα έκτακτα µέτρα του υπουργείου Οικονοµικών θα µπορούσαν να παρατείνουν το διαθέσιµο περιθώριο κατά 6 έως 9 µήνες. Οι Ρεπουµπλικανοί εξετάζουν νέα νοµοθετική πρωτοβουλία µέσω της διαδικασίας δηµοσιονοµικής συµφιλίωσης, η οποία επιτρέπει την έγκριση συγκεκριµένων δηµοσιονοµικών µέτρων µε απλή πλειοψηφία στη Γερουσία. Ωστόσο, η εξασφάλιση εσωκοµµατικής συµφωνίας δεν θεωρείται δεδοµένη.
Παράλληλα, η άνοδος του κόστους δανεισµού θα περιόριζε τα περιθώρια πρόσθετων δαπανών. Με τη νοµοθετική του ατζέντα υπό πίεση, ο πρόεδρος θα µπορούσε να στραφεί περισσότερο στην εξωτερική πολιτική και στο εµπόριο, όπου διαθέτει ευρύτερες εκτελεστικές αρµοδιότητες.
Οι ∆ηµοκρατικοί, από την πλευρά τους, θα αποκτούσαν τον έλεγχο των κοινοβουλευτικών επιτροπών και τη δυνατότητα να εντείνουν τις έρευνες για τις κυβερνητικές αποφάσεις. Η έναρξη διαδικασίας παραποµπής του προέδρου θα γινόταν ευκολότερη, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αποµάκρυνσή του, καθώς απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία για την καταδίκη του.
∆εύτερο σενάριο: Οι ∆ηµοκρατικοί κερδίζουν και τα δύο Σώµατα…
Η επικράτηση των ∆ηµοκρατικών τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία θα περιόριζε περαιτέρω τις δυνατότητες του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, δεν θα τους εξασφάλιζε απεριόριστη νοµοθετική ισχύ. Ο Τραµπ θα διατηρούσε το δικαίωµα βέτο, η ανατροπή του οποίου απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο Σώµατα. Ετσι, οι ∆ηµοκρατικοί θα µπορούσαν να επιδιώξουν επιµέρους συµβιβασµούς στην υγειονοµική περίθαλψη και στα κοινωνικά προγράµµατα, αλλά µεγάλες αλλαγές στη φορολογία, στη ρύθµιση των αγορών και στην κλιµατική πολιτική θα παρέµεναν δύσκολες.
Περισσότερες πιθανότητες παρέµβασης ενδέχεται να υπάρξουν στη ρύθµιση της τεχνητής νοηµοσύνης. Η επέκταση των data centers και οι αυξηµένες ανάγκες τους σε ενέργεια και νερό ενισχύουν τις πιέσεις για αυστηρότερη εποπτεία. Αν και η οµοσπονδιακή νοµοθεσία θα µπορούσε να προσκρούσει σε προεδρικό βέτο, οι ∆ηµοκρατικοί θα είχαν µεγαλύτερα περιθώρια να προωθήσουν περιορισµούς στις πολιτείες που ελέγχουν.
Η Γερουσία θα αποτελούσε επίσης σηµαντικό θεσµικό αντίβαρο, καθώς εγκρίνει τους προεδρικούς διορισµούς στο Ανώτατο ∆ικαστήριο, στα κατώτερα οµοσπονδιακά δικαστήρια και στην Οµοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed). Μια πλειοψηφία των ∆ηµοκρατικών θα µπορούσε να επηρεάσει ουσιαστικά αυτές τις επιλογές.
Τρίτο σενάριο: Οι Ρεπουµπλικανοί διατηρούν τον πλήρη έλεγχο…
Εάν οι Ρεπουµπλικανοί κρατήσουν και τα δύο Σώµατα, ο Τραµπ θα συνεχίσει να διαθέτει ευνοϊκότερο κοινοβουλευτικό περιβάλλον. Αυτό, ωστόσο, δεν εγγυάται την έγκριση όλων των προτάσεών του, καθώς συντηρητικοί γερουσιαστές και βουλευτές ενδέχεται να αντιταχθούν σε δαπανηρές πρωτοβουλίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η υπόσχεση της κυβέρνησης για επιταγές 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αµερικανό. Το εκτιµώµενο κόστος, µεταξύ 1,2 και 1,35 τρισ. δολαρίων, καθιστά αβέβαιη την υλοποίησή της. Αντίστοιχα, το σχέδιο SAVE America Act για την αντιµετώπιση της εκλογικής νοθείας θα χρειαστεί να εξασφαλίσει επαρκή κοινοβουλευτική υποστήριξη.
Ακόµα ένα απρόβλεπτο σενάριο µπορεί να αφορά όχι τόσο την κοµµατική σύνθεση του Κογκρέσου όσο τον κίνδυνο παρεµβάσεων και αµφισβήτησης της εκλογικής διαδικασίας.
Κάλπες σε δύο χρόνια
Σε κάθε περίπτωση οι ενδιάµεσες εκλογές θα επηρεάσουν τη στρατηγική των δύο κοµµάτων εν όψει του 2028. Ενδεχόµενες νίκες προοδευτικών ∆ηµοκρατικών υποψηφίων θα ενισχύσουν τις φωνές υπέρ µιας πιο αριστερής κατεύθυνσης, µε την Αλεξάντρια Οκάσι ο-Κορτέζ να συγκαταλέγεται στα πιθανά πρόσωπα της επόµενης προεδρικής κούρσας.
Για τους Ρεπουµπλικανούς, το ζητούµενο θα είναι εάν η «ταύτιση» µε τον Ντόναλντ Τραµπ παραµένει εκλογικό πλεονέκτηµα ή εάν απαιτείται µεγαλύτερη πολιτική αυτονοµία.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
