Σε νέα κλιμάκωση οδηγείται η πολιτική και δικαστική κρίση στην Πολωνία, καθώς ο πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, επέστρεψε εσπευσμένα από τη Σενεγάλη και εισήλθε, λίγο πριν από τη 01:00 τα ξημερώματα του Σαββάτου, στο Συνταγματικό Δικαστήριο, παρά τον αστυνομικό αποκλεισμό του κτιρίου. Τον συνόδευε ο πρώτος πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, ενώ η είσοδός τους συνοδεύτηκε από ένταση και σπρωξίματα, σύμφωνα με πολωνικά μέσα ενημέρωσης.
Η παρέμβαση του Ναβρότσκι σημειώθηκε λίγες ώρες μετά την απόφαση για την προσωρινή απομάκρυνση του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Η εξέλιξη πυροδότησε καταγγελίες για «πραξικόπημα», κινητοποίηση ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων και συγκρούσεις έξω από το δικαστικό μέγαρο, με αποτέλεσμα τη σύλληψη τριών διαδηλωτών.
Την είσοδο του προέδρου στο κτίριο ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας X ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Πάβελ Σεφερνάκερ. Όπως ανέφερε, ο Ναβρότσκι συνοδευόταν από τον επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Βίντεο από την ένταση στην είσοδο δημοσιοποίησε ο δικαστής Μάτσιεϊ Μπέρεκ, ενώ σχετικά πλάνα μετέδωσαν τα πολωνικά μέσα Onet και RMF24.
Επέστρεψε εσπευσμένα από τη Σενεγάλη
Ο Πολωνός πρόεδρος βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Σενεγάλη, όπου επρόκειτο να πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη και να συναντηθεί με τον πρόεδρο της χώρας και εκπροσώπους της Αφρικανικής Ένωσης, όταν ενημερώθηκε για τις εξελίξεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Αποφάσισε να διακόψει το ταξίδι του και το αεροσκάφος του έκανε αναστροφή, επιστρέφοντας στη Βαρσοβία. «Σε μια στιγμή όπως αυτή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω το ταξίδι μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», έγραψε ο ίδιος στην πλατφόρμα X.
Μετά την άφιξή του, είχε συνομιλίες στο προεδρικό μέγαρο με τον Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι και στη συνέχεια κατευθύνθηκε μαζί του προς το Συνταγματικό Δικαστήριο.
🇵🇱BREAKING: Polish police officers took control of the Constitutional Tribunal today, entering from the Prime Minister’s Chancellery, chaining doors from the inside, and bringing in riot gear units as they cleared the grounds.
Law and Justice leader Jarosław Kaczyński called it a move toward a “police state,” while Republika’s president labeled the action a “coup d’état.”
Police said the operation followed a judge’s warning of potential threats to the lives or health of tribunal judges and staff.
— NewsForce (@Newsforce) October 30, 2026
Η απομάκρυνση της ηγεσίας και οι καταγγελίες για «πραξικόπημα»
Η κρίση ξέσπασε το απόγευμα της Παρασκευής, όταν η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή για έναν μήνα των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι. Η ίδια ανέλαβε προσωρινά τη διοίκηση του θεσμού, επικαλούμενη τη δικαστική της αρχαιότητα.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, η απόφαση συνδέεται με την παρεμπόδιση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης των δικαστών, καθώς και με τον τρόπο συγκρότησης των δικαστικών συνθέσεων που εξετάζουν υποθέσεις.
Ο Σβιεντσκόφσκι απέρριψε τη νομιμότητα της απόφασης, ενώ η πλευρά του υποστήριξε ότι η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα δεν δικαιούται να αναλάβει τη διοίκηση, καθώς δεν έχει ορκιστεί ενώπιον του προέδρου της Δημοκρατίας.
Σε ανακοίνωση στον επίσημο λογαριασμό του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην πλατφόρμα X, αναφερόταν ότι ο Σβιεντσκόφσκι εξακολουθεί να είναι ο νόμιμος πρόεδρος του θεσμού. Παράλληλα, καταγγέλθηκε «παράνομη κατάληψη» της επίσημης ιστοσελίδας του Δικαστηρίου, ενώ επισημαινόταν ότι «όλα τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτές τις ενέργειες διαπράττουν το αδίκημα του πραξικοπήματος».
Η ιστοσελίδα του Δικαστηρίου κατέστη μη προσβάσιμη το βράδυ της Παρασκευής, εντείνοντας τη σύγχυση γύρω από τη νομιμότητα των αποφάσεων και την εξουσία διοίκησης του θεσμού.
Αστυνομικός αποκλεισμός, επεισόδια και τρεις συλλήψεις
Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων και μονάδες αντιμετώπισης ταραχών, αναπτύχθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, αποκλείοντας την πρόσβαση στο κτίριο. Η κινητοποίηση έγινε έπειτα από ενημέρωση της δικαστή Κόρβιν-Πιοτρόφσκα για ενδεχόμενες απειλές κατά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας δικαστών και εργαζομένων, καθώς και για τον κίνδυνο διατάραξης της δημόσιας τάξης.
Στο σημείο συγκεντρώθηκαν υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), οι οποίοι πραγματοποιούν εδώ και εβδομάδες κινητοποιήσεις υπέρ των δικαστών που διορίστηκαν κατά την περίοδο διακυβέρνησης του κόμματος.
Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων σημειώθηκαν επεισόδια, με συγκεντρωμένους να επιχειρούν να περάσουν τα αστυνομικά εμπόδια και να πετούν αντικείμενα εναντίον των αστυνομικών. Σύμφωνα με την αστυνομία, τρεις άνθρωποι συνελήφθησαν αφού πέρασαν τον φράχτη του Δικαστηρίου.
Οι Αρχές διευκρίνισαν ότι οι αστυνομικές δυνάμεις εισήλθαν στον περίβολο του συγκροτήματος, αλλά όχι στο εσωτερικό των κτιρίων, με στόχο την προστασία όσων βρίσκονταν στον χώρο και την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης.
Ορισμένοι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα κατά του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, αποκαλώντας τον «προδότη», ενώ άλλοι προσεύχονταν κρατώντας κομποσκοίνια και θρησκευτικές εικόνες. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχε και ο ηγέτης του PiS, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ο οποίος επιχείρησε να εισέλθει στο Δικαστήριο.
Ο Κατσίνσκι κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί «πραξικόπημα» και ότι μετατρέπει την Πολωνία σε «αστυνομικό κράτος», ζητώντας την παρέμβαση του προέδρου. «Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ. Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ένας από τους διαδηλωτές, ο Τόμας Ζαλέσκι.
🚨🇵🇱COUP UNDERWAY IN POLAND!
PM Donald Tusk has just sent police to storm Constitutional Tribunal building in Warsaw in the middle of the night.
Tusk waited until President Karol Nawrocki left the country before ordering the police takeover.
Nawrocki was halfway to Senegal when he abruptly turned his plane around and rushed back to Poland to confront the unfolding crisis.
The EU, which backs Donald Tusk, has STILL NOT issued a statement on this unprecedented crisis or condemned the attempted coup. https://t.co/c57467fKcJ
— Mario ZNA (@MarioBojic) October 30, 2026
Τουσκ: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας»
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υπερασπίστηκε τις αλλαγές που προωθεί η κυβέρνησή του στο δικαστικό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου.
«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», έγραψε στην πλατφόρμα X, προσθέτοντας ότι, έπειτα από χρόνια ανομίας υπό το PiS, η διαδικασία είναι δύσκολη και απαιτεί αποφασιστική δράση.
Η κυβέρνηση κατηγορεί την ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι εμποδίζει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές που έχουν εκλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο υπουργός Δικαιοσύνης και γενικός εισαγγελέας, Βάλντεμαρ Ζούρεκ, κατηγόρησε τον Σβιεντσκόφσκι ότι έχει μετατρέψει το Δικαστήριο σε «προσωπικό του φέουδο», παρεμποδίζοντας τη λειτουργία του.
Μιλώντας στο POLITICO, ο Ζούρεκ υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ήταν απόφαση νόμιμα εκλεγμένης δικαστή και ότι η κυβέρνηση δεν είχε καμία εμπλοκή. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι έχει καταθέσει πέντε αιτήματα για την άρση της ασυλίας του Σβιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή του, τα οποία, όπως είπε, συνοδεύονται από 50 τόμους δικογραφίας.
Η σύγκρουση για τον διορισμό των δικαστών
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και η διαδικασία επιλογής και ορκωμοσίας των νέων μελών του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Νωρίτερα μέσα στο 2026, ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχαν επιλεγεί από το πολωνικό Κοινοβούλιο, επικαλούμενος ενστάσεις για τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Ορισμένοι από τους δικαστές που δεν ορκίστηκαν ενώπιον του προέδρου προχώρησαν σε ορκωμοσία στο Κοινοβούλιο. Ωστόσο, ο Σβιεντσκόφσκι αρνήθηκε να τους επιτρέψει να αναλάβουν καθήκοντα και να συμμετάσχουν στην εκδίκαση υποθέσεων.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα παρατεταμένο θεσμικό αδιέξοδο, με τις δύο πλευρές να αμφισβητούν τη νομιμότητα των ενεργειών της άλλης.
🚨 KOMUNIKAT KOMENDY STOŁECZNEJ POLICJI
W związku z pojawiającymi się w przestrzeni informacyjnej przekazami mającymi na celu dezinformację opinii publicznej w zakresie działań Policji na terenie przyległym do siedziby Trybunału Konstytucyjnego, przedstawiamy rzeczywisty przebieg tych wydarzeń:
1. Do Komendy Głównej Policji wpłynęła dzisiaj korespondencja Prokuratora Generalnego zawierająca prośbę o zwrócenie szczególnej uwagi na bezpieczeństwo Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na trwające wokół budynku protesty.
2. Jednocześnie do KGP wpłynęło pismo sędzi Trybunału Konstytucyjnego, w którym informowano Komendanta Głównego Policji o tym, że w związku z planowanymi na terenie Trybunału Konstytucyjnego czynnościami istnieje możliwość wystąpienia zagrożeń dla życia i zdrowia sędziów oraz pracowników Trybunału Konstytucyjnego, a także ryzyko zakłócenia porządku publicznego. Wobec powyższego zwrócono się z wnioskiem o podjęcie działań mających na celu zapewnienie porządku i bezpieczeństwa osób.
3. Mając na względzie konieczność realizacji ustawowych zadań Policji, w szczególności prawny obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, informacja została przekazana do Komendy Stołecznej Policji z poleceniem podjęcia stosownych działań.
4. Stanowczo podkreślamy, że Policji nie ma wewnątrz siedziby Trybunału Konstytucyjnego, a funkcjonariusze znajdujący się na terenie zewnętrznym zostali tam wezwani przez osobę uprawnioną.
5. Działania Policji ograniczają się wyłącznie do terenu zewnętrznego, a także zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w miejscu ogólnodostępnym, jakim jest Aleja Szucha.
6. W czasie prowadzonych działań doszło do incydentów, w których uczestniczyły osoby znajdujące się wówczas w Alei Szucha przed ogrodzeniem TK, w tym rzucania niebezpiecznymi przedmiotami w funkcjonariuszy znajdujących się w tym miejscu.
7. Policjanci podjęli działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa i przywrócenie porządku publicznego.
8. Co istotne – wbrew pojawiającym się w niektórych mediach informacjom, powielanym następnie w przestrzeni publicznej przez różne osoby – Policja nie podejmowała żadnych działań wobec funkcjonariuszy straży TK.
9. Policjanci zatrzymali trzy osoby, które przeskakując przez ogrodzenie wtargnęły na teren Trybunału Konstytucyjnego. Czynności procesowe z zatrzymanymi prowadzone będą w kierunku art. 193 k.k.
Ponownie podkreślamy, że
Policja nie prowadzi żadnych działań w siedzibie Trybunału, ograniczając je wyłącznie do terenu zewnętrznego.Czynności funkcjonariuszy mają na celu realizację ustawowych obowiązków, w szczególności prawny obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie stanowią one ingerencji w działalność Trybunału Konstytucyjnego jako instytucji.
— Policja Warszawa (@Policja_KSP) October 30, 2026
Η δικαστική κρίση με ρίζες στο 2015
Η σύγκρουση για τη Δικαιοσύνη έχει τις ρίζες της στην περίοδο διακυβέρνησης της Πολωνίας από το PiS, από το 2015 έως το 2023. Κατά τη διάρκεια της οκταετούς θητείας του, το κόμμα προχώρησε σε εκτεταμένες αλλαγές στη σύνθεση και τη λειτουργία των δικαστικών θεσμών, διορίζοντας δικαστές που θεωρούνταν πολιτικά προσκείμενοι σε αυτό.
Οι παρεμβάσεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αμφισβήτησε τη συμβατότητά τους με τις αρχές της δικαστικής ανεξαρτησίας και του κράτους δικαίου. Το Συνταγματικό Δικαστήριο βρέθηκε επανειλημμένα στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Βρυξελλών και Βαρσοβίας, ιδίως όταν αμφισβήτησε την υπεροχή του ευρωπαϊκού δικαίου έναντι της πολωνικής νομοθεσίας.
Παράλληλα, είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιβολή σχεδόν καθολικής απαγόρευσης των αμβλώσεων επί διακυβέρνησης PiS. Οι διαφωνίες για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης είχαν και οικονομικές συνέπειες, καθώς η ΕΕ είχε αναστείλει χρηματοδοτήσεις λόγω ανησυχιών για την κατάσταση του κράτους δικαίου. Τον Δεκέμβριο του 2025, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο δεν πληρούσε τα ευρωπαϊκά πρότυπα δικαστικής ανεξαρτησίας.
Μετά την επιστροφή του στην πρωθυπουργία το 2023, ο Τουσκ δεσμεύτηκε να ανατρέψει τις αλλαγές που είχαν γίνει επί PiS και να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία των θεσμών. Οι προσπάθειές του, ωστόσο, προσέκρουσαν στην αντίσταση της ηγεσίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου και της προεδρίας της Δημοκρατίας.
Ο Ναβρότσκι, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος το 2025 με τη στήριξη του PiS, υποστηρίζει ότι οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης αποσκοπούν στην απόκτηση πολιτικού ελέγχου επί της Δικαιοσύνης. Η κυβέρνηση, αντίθετα, επιμένει ότι οι αλλαγές είναι αναγκαίες για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας των δικαστικών θεσμών.
Η αναστολή των καθηκόντων της ηγεσίας του Δικαστηρίου, οι καταγγελίες περί «πραξικοπήματος», η αστυνομική κινητοποίηση και η προσωπική παρέμβαση του προέδρου επαναφέρουν πλέον στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα ποιος έχει τη νόμιμη εξουσία να διοικεί το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας.
