Σε απευθείας διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών καλεί η Αθήνα τη Λιβύη, επιχειρώντας να επαναφέρει στο προσκήνιο τη διμερή διευθέτηση των εκκρεμοτήτων, στον απόηχο της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Την ίδια ώρα, η διπλωματική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας μεταφέρθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, ενώ η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή και τη στάση των λιβυκών αρχών στην ανάσχεση των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη.
Το μήνυμα προς τη Λιβύη έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος, σε συνέντευξή του στο Reuters, κάλεσε τη λιβυκή πλευρά να αντιμετωπίσει τις σχετικές συνομιλίες «πολύ, πολύ σοβαρά». Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα και η Λιβύη είναι φυσικοί γείτονες, με αντικείμενες ακτές, και ότι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους πρέπει να προκύψει μέσα από απευθείας διαπραγματεύσεις, στη βάση του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο «κατάφωρα παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο», επισημαίνοντας ότι αγνοεί πλήρως τη γεωγραφική πραγματικότητα και την ύπαρξη των ελληνικών νησιών. Εμφανίστηκε, μάλιστα, κατηγορηματικός ότι οι ενεργειακές έρευνες νοτίως της Κρήτης δεν πρόκειται να τεθούν υπό αμφισβήτηση εξαιτίας των τουρκολιβυκών διεκδικήσεων.
Η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με την ανατολική Λιβύη, παρά τη μεταστροφή της τελευταίας στο ζήτημα του μνημονίου. Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων, η οποία μέχρι πρότινος αντιτασσόταν στη συμφωνία του 2019, δημιουργεί νέα δεδομένα, καθώς προσφέρει στην Άγκυρα πρόσθετο πολιτικό έρεισμα για την προώθηση των διεκδικήσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, αναδεικνύοντας ότι η τουρκολιβυκή οριοθέτηση παραγνωρίζει την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Τουρκία και η Λιβύη επιχειρούν να χαράξουν θαλάσσια σύνορα σαν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά, τονίζοντας ότι καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά δικαιώματά του.
Η απάντηση της Άγκυρας ήρθε από τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, ο οποίος υπερασπίστηκε τη νομιμότητα του μνημονίου. «Το Συμβούλιο αυτό δεν είναι δικαιοδοτικό όργανο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Ένας χάρτης μπορεί να απεικονίζει έναν ισχυρισμό, αλλά δεν μπορεί να τον κρίνει νομικά», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Τούρκος διπλωμάτης υποστήριξε ακόμη ότι η συμφωνία αφορά αποκλειστικά τα δύο συμβαλλόμενα κράτη και δεν θίγει τα δικαιώματα τρίτων χωρών, επιμένοντας ότι οι διαφορές πρέπει να επιλύονται μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων.
Στις τουρκικές αιτιάσεις απάντησε η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, υπογραμμίζοντας ότι η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν μεταβάλλει τον παράνομο χαρακτήρα του ούτε παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος της Ελλάδας. Επισήμανε, επίσης, ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να αλλάξει και ότι οι συμφωνίες μεταξύ δύο κρατών δεν επιτρέπεται να παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων. Η Αθήνα θεωρεί σημαντική και την κοινή παρέμβαση Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Μπαχρέιν και Ευρωπαϊκής Ένωσης στον ΟΗΕ, με την οποία απορρίφθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καταδεικνύοντας ότι οι ελληνικές αντιρρήσεις δεν αποτελούν μια μεμονωμένη διμερή διαφωνία με την Άγκυρα.
Όσον αφορά τις μεταναστευτικές ροές ο αρμόδιος υπουργός Θάνος Πλεύρης μιλώντας στο Open περιέγραψε τη Λιβύη ως τη βασική πύλη εισόδου. Όπως είπε ο κ. Πλεύρης υπάρχει επιχειρησιακή επαφή με τη λιβυκή ακτοφυλακή με παρουσία αξιωματικού του ελληνικού Λιμενικού και υποδείξεις μέσω συστημάτων επιτήρησης, όμως συχνά δηλώνεται αδυναμία λόγω εκτεταμένων ακτών και περιορισμένων μέσων ή και φαινομένων διαφθοράς. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου εξέφρασε την ανησυχία της Αθήνας λέγοντας ότι «ενδεχόμενη εγκατάλειψη επιτήρησης από τη λιβυκή ακτοφυλακή θα συνιστούσε εργαλειοποίηση», τονίζοντας παράλληλα πως σε αυτή την περίπτωση η ελληνική πλευρά είναι έτοιμη να επιβάλλει «άλλο μοντέλο διαχείρισης» με αναστολές ασύλου και ενισχυμένη επιτήρηση.
Νεύρα από τα media της Άγκυρας
Τα επιθετικά πρωτοσέλιδα των τουρκικών ΜΜΕ στην παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποτυπώνουν εντέλει τη νευρικότητα της Άγκυρας και το κλίμα που διαμορφώνεται εκ νέου στα ελληνοτουρκικά με άξονα το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, καταγγέλλοντας τη συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης ως παράνομη, αυθαίρετη και αντίθετη προς τη γεωγραφία, προκάλεσε κύμα αντιδράσεων στον τουρκικό Τύπο, με τα περισσότερα ΜΜΕ να επιχειρούν να υποβαθμίσουν την παρουσία του κ. Μητσοτάκη στον ΟΗΕ, παρουσιάζοντας την Αθήνα ως αμήχανη απέναντι στις εξελίξεις. Τα τουρκικά ΜΜΕ προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι η Αθήνα εκμεταλλεύεται την ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να διεθνοποιήσει διμερή ζητήματα και να καταθέσει «αντι-τουρκική ατζέντα» εκεί όπου το θέμα της ημερήσιας διάταξης ήταν οι αναδυόμενες τεχνολογίες και η θαλάσσια ασφάλεια. Παράλληλα, αναφέρονται εκτενώς στην τουρκική πρόταση για τη διεξαγωγή μιας Περιφερειακής Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ υπογραμμίζεται η πάγια απαίτηση της Άγκυρας για συμπερίληψη του ψευδοκράτους στη διαχείριση των ενεργειακών πόρων της περιοχής. Αρκετοί Τούρκοι σχολιαστές επιχειρούν μάλιστα να αποδώσουν τη σκληρή στάση του Έλληνα πρωθυπουργού σε εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες και πιέσεις που δέχεται η ελληνική κυβέρνηση.
Η εφημερίδα «Milliyet», υπό τον τίτλο «Μετέφερε ξανά τη δυσφορία του στον ΟΗΕ», υποστηρίζει ότι η ελληνική πλευρά αδυνατεί να αποδεχθεί τη διπλωματική πραγματικότητα που διαμορφώνει η πρόσφατη έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης. Σε ακόμη πιο επιθετικούς τόνους, η «Star» κάνει λόγο για «άμεση απάντηση στον Έλληνα πρωθυπουργό που δεν μπορεί να το χωνέψει», προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν αποτελεί όργανο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, η «Yeni Akit» καταφέρεται κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη με οξύτατους χαρακτηρισμούς, κατηγορώντας τον για θράσος επειδή έβαλε στο στόχαστρο τη διμερή συμφωνία, ενώ η «Hürriyet» εστιάζει στη μετωπική διπλωματική αντιπαράθεση, δίνοντας έμφαση στις δηλώσεις του Τούρκου μόνιμου αντιπροσώπου, Αχμέτ Γιλντίζ.
Απαντήσεις στη Βουλή από τον Χατζηβασιλείου
Ρεπορτάζ: Γιάννης Πολίτης
Η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αλλά και να αποτρέψει τη δημιουργία παράνομων τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο τόνισε ο Τάσος Χατζηβασιλείου. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στο αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. «Η Ελλάδα διατηρεί στο ακέραιο όλα της τα δικαιώματα και είναι σαφές ότι θα προβεί σε κάθε αναγκαία ενέργεια για να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε απόπειρα εφαρμογής του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου που θα έθιγε τα κυριαρχικά της δικαιώματα», ανέφερε ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, απαντώντας στον βουλευτή της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρο Καζαμία, για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι η χώρα διαθέτει αποτρεπτική ισχύ, διπλωματικό κεφάλαιο και διεθνείς συμμαχίες, ενώ αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο μέσο για την προάσπιση του εθνικού συμφέροντος. «Η αποφασιστικότητα σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζεται με την κλιμάκωση», σημείωσε με νόημα. Ο υφυπουργός Εξωτερικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο μήνυμα που εξέπεμψε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας. «Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν πρόκειται να σταθεί εμπόδιο στα έργα συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο ελληνικός σχεδιασμός δεν αλλάζει επειδή Τουρκία και Λιβύη αποφάσισαν να υπογράψουν ένα παράνομο κείμενο», τόνισε. Ο κ. Χατζηβασιλείου υπογράμμισε ακόμη τη σημασία της επίδειξης χαρτών από τον κ. Μητσοτάκη, σημειώνοντας ότι έτσι «κατέστη απολύτως εμφανές το αίολο του πράγματος».
Από την πλευρά του ο κ. Καζαμίας ζήτησε από την κυβέρνηση να εξηγήσει γιατί υποβάθμισε τη σημασία της αναγνώρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου και γιατί δεν έλαβε προληπτικά μέτρα για να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη. Ο κ. Χατζηβασιλείου σημείωσε ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής είναι αρνητική εξέλιξη, η οποία προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή σταθερότητα και ασφάλεια και επανέλαβε ότι παραμένει παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο. Ακόμη επεσήμανε ότι έχει προχωρήσει ο σχεδιασμός για την αξιοποίηση του ελληνικού θαλάσσιου χώρου, καθώς και η προκήρυξη θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης.
Εφημερίδα Απογευματινή
