Ρεπορτάζ: Γιώργος Μάλτης
Την… Κερκόπορτα για αυξήσεις που μπορεί να ξεπεράσουν και τα 100 ευρώ τον μήνα, από την αλλαγή του τρόπου κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ), ανοίγει η υπόθεση της επανεξέτασης του τρόπου με τον οποίο επιβάλλεται το «χαράτσι» Κατρούγκαλου σε 400.000 συνταξιούχους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αλλά και η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη στο υπουργείο Εργασίας.
Αναλογικότητα
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, η κράτηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) μεγαλώνει όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη, ενώ θα έπρεπε να επιβάλλεται με αναλογικό και δικαιότερο τρόπο. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει επισημάνει στο υπουργείο Εργασίας ότι η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται στη διαφορά του ποσού σύνταξης της κάθε κλίμακας και όχι σε όλη τη σύνταξη, όπως γίνεται τώρα και οδηγεί σε υπέρμετρη επιβάρυνση τους συνταξιούχους που ασφαλίστηκαν για πολλά χρόνια και παίρνουν μεγαλύτερες συντάξεις.
Ταυτόχρονα, το θέμα ανοίγει και στο Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο αποδέχτηκε προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, διαδικασία που ανοίγει τον δρόμο πιλοτικής δίκης στην Ολομέλεια του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου της χώρας, η οποία καλείται να αποφανθεί οριστικά στις 10 Ιουνίου 2026. Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ύπαρξη της εισφοράς αυτής καθ’ αυτήν, η οποία έχει κριθεί κατά βάσιν συνταγματική για τα μεταγενέστερα του 2019 έτη, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται. Ειδικότερα, τίθεται το ερώτημα εάν είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας, η επιβολή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της καταβαλλόμενης σύνταξης ή αν θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτά, με εξαίρεση ενός βασικού ποσού, που στην προκειμένη περίπτωση προσδιορίζεται στα 1.400 ευρώ.
Η ΕΑΣ, μαζί με πόρους από άλλες πηγές, χρηματοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), δηλαδή τον «κουμπαρά» για την Αλληλεγγύη των Γενεών. Μέχρι το τέλος του 2026, στο ΑΚΑΓΕ εκτιμάται ότι θα έχουν σωρευθεί πάνω από 23 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν μελλοντικά, όταν θα κορυφωθούν οι συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού, ώστε να μπορούν να πληρώνονται απρόσκοπτα οι συντάξεις.
Το διακύβευμα
Σύμφωνα με τους νομικούς, το διακύβευμα της επικείμενης απόφασης είναι διττό. Σε περίπτωση που η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση, περιορίζοντας τις μελλοντικές κρατήσεις και, ενδεχομένως, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για επιστροφές ποσών.
Παράλληλα, αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν αφορά μόνο μία τεχνική πτυχή υπολογισμού, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης μεταξύ επιβάρυνσης των συνταξιούχων και συνταγματικής προστασίας του εισοδήματος, σε μία περίοδο κατά την οποία η ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης παραμένει ζητούμενο.
Οι έμμεσες αυξήσεις που θα προκύψουν από την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ, και δη αν οριστεί από το δικαστήριο ως απαλλασσόμενο από την κράτηση το ποσό σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ, εκτιμάται ότι θα είναι γύρω στα 30 ευρώ για τις μεσαίες συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ, ενώ για τις υψηλότερες οι αυξήσεις θα ξεπεράσουν και τα 100 ευρώ. Σημειώνεται ότι το υπουργείο Εργασίας έχει επεξεργαστεί σενάρια για αλλαγές στις κλίμακες της ΕΑΣ, αλλά έμειναν στο συρτάρι και επιλέχθηκε ως «φθηνότερη» λύση να τιμαριθμοποιείται η ΕΑΣ κάθε χρόνο, για να μη χάνονται οι αυξήσεις των συνταξιούχων, χωρίς όμως να μειώνονται οι κρατήσεις.
Εφημερίδα Απογευματινή
