Εύλογο είναι το διεθνές ενδιαφέρον που συγκεντρώνει η τριμερής συνάντηση των τριών ηγετών Τραμπ, Σι και Πούτιν, αύριο, στην πρωτεύουσα της κινεζικής Silicon Valley, Σενζέν. Στην «πόλη των ονείρων», όπως θέλει το Πεκίνο να ονομάζει αυτήν τη φουτουριστική τεχνητή πόλη πολύ κοντά στο Χογκ Κογκ, μπορεί να υπάρξει μια συμφωνία για την παγκόσμια κατανομή ισχύος ανάλογη με εκείνη στη Γιάλτα το 1945; Συμμετέχουσες τότε ήταν οι ΗΠΑ (Ρούσβελτ), Ρωσία (Στάλιν), Βρετανία (Τσόρτσιλ). Η απάντηση είναι όχι. Κατ’ αρχάς επειδή η συνάντηση στη ρωσική λουτρόπολη δεν είναι ορφανή ιστορικά, αλλά μέρος μιας διαδοχής συναντήσεων ηγετικού επιπέδου των τριών δυνάμεων με αφετηρία τη συνάντηση στην Τεχεράνη το 1943 (28/11 -1/12) και κατάληξη στο Πότσδαμ το καλοκαίρι του 1945 (17/7-2/8) λίγους μήνες μετά τη Γιάλτα (4/2-11/2).
Συνοπτικά: Η συνάντηση των τριών στην Τεχεράνη κράτησε σχεδόν τρεις ημέρες και είχε ως κεντρικό αντικείμενο τη στρατιωτική νίκη εναντίον της Γερμανίας. Εκεί αποφασίσθηκε η απόβαση στη Νορμανδία ή επιβεβαιώθηκε η μόνιμη εμπλοκή των στρατιωτικών δυνάμεων της Ρωσίας στο μέτωπο εναντίον του άξονα στην Ευρώπη. Η συνάντηση στη Γιάλτα εξελίχθηκε αντίστοιχα σε μία εβδομάδα συζητήσεων. Εκεί υπήρξε διαπραγμάτευση για τη διανομή της ηττημένης Γερμανίας σε τέσσερις ζώνες, την παρουσία της Σοβιετίας στην Ανατολική Ευρώπη, την τύχη της Πολωνίας, επιδιώχθηκε η δέσμευση του Στάλιν στον πόλεμο που συνεχιζόταν ενάντια στην Ιαπωνία και αναζητήθηκε το πλαίσιο της συγκρότησης μεταπολεμικά του ΟΗΕ και ειδικά το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Η πλέον περιεκτική συζήτηση για την τύχη του μεταπολεμικού κόσμου εξελίχθηκε στο Πότσδαμ, κράτησε σχεδόν 15 ημέρες και εκεί μάλιστα οι συνομιλητές ήταν διαφορετικοί πλην του Στάλιν. Ο Ρούσβελτ είχε πεθάνει και στο τραπέζι βρισκόταν ο διάδοχός του στην προεδρία των ΗΠΑ, Χ. Τρούμαν. Από την πλευρά της Βρετανίας άρχισε τις συνομιλίες ο Τσόρτσιλ, αλλά τις συνέχισε και τις ολοκλήρωσε ο Κλέμεντ Άτλι από την πλευρά των Εργατικών εξαιτίας των εκλογικών διαδικασιών που εξελίσσονταν παράλληλα στη χώρα. Στο Πότσδαμ συμφωνήθηκαν διάφορες διαδικασίες όπως η αποναζιστικοποίηση στη Γερμανία, το συμβούλιο υπουργών Εξωτερικών στην Ευρώπη για τις συνθήκες ειρήνης και η κατανομή στην Πολωνία. Εκεί υπήρξε και διακήρυξη στην οποία ζητήθηκε από την Κίνα η συνυπογραφή με την οποία ζητούνταν η άνευ όρων παράδοση της Ιαπωνίας. Το κλίμα στον τρίτο αυτό κύκλο διαπραγματεύσεων στο τέλος του πολέμου ήταν πολύ πιο ανταγωνιστικό και προδίκαζε -σύμφωνα με την κυρίαρχη ανάλυση- τον Ψυχρό Πόλεμο και τον παγκόσμιο διπολισμό που ακολούθησε μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 1980.
Με κάποια έννοια η Κίνα επιστρέφει στο τραπέζι ύστερα από εκείνη τη μακρινή πλέον διάσκεψη στο Πότσδαμ ως δεσπόζουσα δύναμη στον κόσμο, με τις ΗΠΑ να κρατούν την επιρροή τους και τη Ρωσία να έχει υποκαταστήσει το Ηνωμένο Βασίλειο του τότε, με τον Πούτιν να έχει την ευκαιρία να καθορίσει την προοπτική ισχύος στον νέο υπό διαμόρφωση παγκόσμιο συσχετισμό της Ρωσίας όπως τότε ο Τσόρτσιλ για τα απομεινάρια της αγγλικής θαλασσοκρατορίας. Στη θέση της Πολωνίας του τότε βρίσκεται σήμερα η Ουκρανία.
Η συνάντηση στη Σεντζέν είναι προγραμματισμένη να διαρκέσει μόλις λίγες ώρες. Γίνεται μάλιστα στο περιθώριο της τακτικής συνόδου του APEC (Οικονομική Συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού) και αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση με όλα τα μέτωπα ανοιχτά. Ουσιαστικά προσδιορίζονται οι κεντρικοί παίκτες. Οι δύο παλαιοί ανταγωνιστές, αλλά και συνέταιροι, της παγκόσμιας πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος υποδέχονται την Κίνα που ως εμπορική και τεχνολογική αυτοκρατορία θα επηρεάσει εν πολλοίς τους κανόνες και το πλαίσιο της επόμενη φάσης για την ανθρωπότητα. Και κακά τα ψέματα, κάθεται στην κεντρική θέση στο «στρογγυλό τραπέζι». Η Ευρώπη απουσιάζει. Οι ηγεσίες της είναι προς όφελος να μελετήσουν και πάλι τη διακήρυξη Ρούμπιο προς την παγκόσμια Δύση από την Πνύκα και όχι το Δόγμα Μονρόε. Εκτός αν η Ευρώπη, ως οντότητα, επιλέξει να έχει την τύχη της ηττημένης Γερμανίας του 1945…
Εφημερίδα Απογευματινή










