Από την κάμερα του κινητού τηλεφώνου των πολιτών στους ελεγκτικούς μηχανισμούς της ΑΑΔΕ και από εκεί στους τραπεζικούς λογαριασμούς των καταναλωτών που με μία καταγγελία θα μπορούν να λάβουν έως και 3.000 ευρώ «μπόνους» περνά και επισήμως το κυνήγι κατά της φοροδιαφυγής, με τους ιδιώτες «ντετέκτιβ» των αποδείξεων να αποκτούν ισχυρό οικονομικό κίνητρο για να αποκαλύπτουν επιχειρήσεις οι οποίες παραποιούν αποδείξεις και παρεμβαίνουν στους φορολογικούς μηχανισμούς.
Άμεσα η εφαρμογή
Ύστερα από σχεδόν τρία χρόνια τεχνικής και νομικής επεξεργασίας, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων είναι έτοιμη να βάλει μπροστά άμεσα το σχέδιο καταβολής χρηματικών αμοιβών έως 3.000 ευρώ σε όσους καταγγέλλουν επωνύμως περιπτώσεις φοροδιαφυγής μέσω της ψηφιακής εφαρμογής Appodixi, εφόσον οι πληροφορίες τους επιβεβαιωθούν από τους ελεγκτές και οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων.
Η ενεργοποίηση του μέτρου, που θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2023 αλλά παρέμενε μέχρι σήμερα ανενεργό, σηματοδοτεί μια νέα προσπάθεια της φορολογικής διοίκησης να μετατρέψει τους καταναλωτές σε ενεργούς συμμάχους στον εντοπισμό της φορολογικής παραβατικότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καταγγελίες καταναλωτών μπορούν να αποτελέσουν την αφετηρία για να αποκαλυφθούν μηχανισμοί απόκρυψης τζίρου, συστηματικής παραποίησης φορολογικών στοιχείων και οργανωμένης φοροδιαφυγής, οι οποίοι δύσκολα θα εντοπίζονταν μόνο μέσα από τους τακτικούς ελέγχους.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για τις υποθέσεις της Pizza Fan, του «Χωριάτικου», αλλά και για τα κυκλώματα των αχυρανθρώπων στη Θεσσαλονίκη, επαναφέρουν στο προσκήνιο τον καθοριστικό ρόλο των πληροφοριών που φτάνουν στις ελεγκτικές Αρχές από τους ίδιους τους πολίτες.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να δώσει νέα ώθηση στην επίσημη εφαρμογή Appodixi, αξιοποιώντας τη μεγάλη ανταπόκριση που έχει ήδη καταγράψει καθώς -σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία- από την έναρξη λειτουργίας της έχουν υποβληθεί περισσότερες από 225.000 καταγγελίες για «κάλπικες» αποδείξεις, γεγονός που αποτυπώνει τη διάθεση των καταναλωτών να συμβάλουν στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, η συμμετοχή αυτή δεν συνοδευόταν από το οικονομικό κίνητρο που είχε προβλεφθεί νομοθετικά.
Προσωπικά δεδομένα
Ο βασικός λόγος για τον οποίο το μπόνους παρέμεινε στα χαρτιά ήταν η ανάγκη να δημιουργηθεί ένα απολύτως ασφαλές πλαίσιο προστασίας της ταυτότητας των πολιτών που υποβάλλουν επώνυμες καταγγελίες. Η φορολογική διοίκηση έπρεπε να διασφαλίσει ότι τα προσωπικά στοιχεία του καταγγέλλοντος δεν θα μπορούν να περιέλθουν σε γνώση της επιχείρησης που ελέγχεται, ακόμη και όταν η υπόθεση περνά σε επόμενο στάδιο και οδηγείται σε διοικητική ή δικαστική αντιπαράθεση.
Το ζήτημα είναι κρίσιμο, καθώς μια καταγγελία μπορεί να οδηγήσει σε φορολογικό έλεγχο, διαπίστωση παραβάσεων και επιβολή σημαντικών προστίμων, τα οποία η ελεγχόμενη επιχείρηση έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει με προσφυγές. Επομένως, η προστασία της ταυτότητας του πολίτη δεν αρκεί να εξασφαλίζεται μόνο κατά τη διάρκεια του ελέγχου, αλλά πρέπει να παραμένει σε ισχύ σε όλη τη διαδρομή της υπόθεσης, ακόμη και εάν αυτή φτάσει στα δικαστήρια.
- 225.000 καταγγελίες το 2026 (μέχρι και τον Νοέμβριο)
- 718 δισ. € οι ψηφιακές συναλλαγές συνολικά (myDATA)
- 250 € – 10.000 € τα πρόστιμα για μη έκδοση, ανακριβή έκδοση ή μη διαβίβαση αποδείξεων στο σύστημα της ΑΑΔΕ
Η ανάγκη αυτή αποτέλεσε βασική προϋπόθεση για την ενεργοποίηση του μέτρου. Όπως επισημαίνεται από πηγές με γνώση των διαδικασιών, κανένας πολίτης δεν μπορεί να ενθαρρύνεται να καταγγείλει επώνυμα μια επιχείρηση, εάν δεν υπάρχουν πλήρεις εγγυήσεις ότι τα στοιχεία του θα παραμείνουν εμπιστευτικά και ο ίδιος δεν θα βρεθεί να κινδυνεύει.
Παράλληλα, έπρεπε να αντιμετωπιστεί και το πρακτικό ζήτημα της καταβολής των χρημάτων. Η ΑΑΔΕ προχωρεί στον σχεδιασμό αυτοματοποιημένου μηχανισμού πληρωμών, ο οποίος θα ενεργοποιείται όταν ολοκληρώνεται ο φορολογικός έλεγχος, επιβάλλοντας το αντίστοιχο πρόστιμο αφού προηγουμένως επιβεβαιωθούν οι προβλεπόμενες παραβάσεις. Στόχος είναι οι δικαιούχοι να εισπράττουν την αμοιβή τους χωρίς πρόσθετες αιτήσεις, γραφειοκρατικές διαδικασίες και νέες καθυστερήσεις, με ταυτόχρονη διασφάλιση της εμπιστευτικότητας των στοιχείων τους.
Όφελος
Το ύψος της χρηματικής επιβράβευσης ξεκινά από τα 100 ευρώ και μπορεί να φτάσει τις 3.000 ευρώ. Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, η αμοιβή αντιστοιχεί στο δεκαπλάσιο της αξίας της απόδειξης, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, με κατώτατο όριο τα 100 ευρώ και ανώτατο τις 3.000 ευρώ. Έτσι, για μία απόδειξη αξίας 20 ευρώ προβλέπεται αμοιβή 200 ευρώ, ενώ για απόδειξη 40 ευρώ το ποσό διαμορφώνεται στα 400 ευρώ. Εάν η αξία της απόδειξης φτάνει τα 300 ευρώ, ο πολίτης δικαιούται το ανώτατο ποσό των 3.000 ευρώ. Το ίδιο πλαφόν ισχύει και για αποδείξεις μεγαλύτερης αξίας.
Εάν η καταγγελία αφορά περισσότερες αποδείξεις της ίδιας επιχείρησης, για τον υπολογισμό της αμοιβής δεν αθροίζονται τα ποσά, αλλά λαμβάνεται υπόψη η απόδειξη με τη μεγαλύτερη αξία. Το μπόνους θα είναι αφορολόγητο και ακατάσχετο, δεν θα συμψηφίζεται με οφειλές προς το Δημόσιο ή τρίτους και δεν θα προσμετράται στα εισοδηματικά κριτήρια για τη χορήγηση κοινωνικών και προνοιακών επιδομάτων.
Ωστόσο, το οικονομικό κίνητρο δεν αφορά κάθε καταγγελία που υποβάλλεται μέσω της εφαρμογής. Η χρηματική επιβράβευση προβλέπεται αποκλειστικά για επώνυμες αναφορές και μόνο εφόσον ο έλεγχος της ΑΑΔΕ επιβεβαιώσει συγκεκριμένες παραβάσεις που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις. Ειδικότερα, απαιτείται να διαπιστωθεί παραβίαση, παραποίηση ή επέμβαση στη λειτουργία φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών ή συστημάτων ηλεκτρονικής έκδοσης φορολογικών στοιχείων και να επιβληθεί το προβλεπόμενο πρόστιμο.
Με άλλα λόγια, η απλή αποστολή μιας ύποπτης απόδειξης δεν εξασφαλίζει την πληρωμή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η καταγγελία να οδηγήσει σε συγκεκριμένο ελεγκτικό αποτέλεσμα. Επίσης, όσοι επιλέγουν την ανώνυμη αναφορά μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό παραβάσεων, αλλά δεν δικαιούνται τη χρηματική επιβράβευση.
Πώς λειτουργεί η εφαρμογή
Η διαδικασία ελέγχου είναι απλή και πραγματοποιείται από το κινητό τηλέφωνο. Ο καταναλωτής σαρώνει με την κάμερα του κινητού τον κωδικό QR που αναγράφεται στην απόδειξη και ελέγχει εάν τα στοιχεία της συμφωνούν με εκείνα που έχουν διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ. Εάν εντοπίσει αναντιστοιχία ή υποψιαστεί παρατυπία, μπορεί να αποστείλει το παραστατικό στην Αρχή και να υποβάλει καταγγελία, επώνυμα ή ανώνυμα.
Ενδείξεις που μπορούν να κινητοποιήσουν τον ελεγκτικό μηχανισμό είναι μια απόδειξη που δεν έχει διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ, ένα POS που εμφανίζεται ξαφνικά εκτός λειτουργίας τη στιγμή της πληρωμής ή ένας λογαριασμός χωρίς τον προβλεπόμενο κωδικό QR. Τα στοιχεία αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους απόδειξη φοροδιαφυγής, μπορούν όμως να αποτελέσουν την αφετηρία για περαιτέρω έλεγχο.
Εφημερίδα Απογευματινή








