ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΚΑΛΟΥ∆Η
Με έργα-κλειδιά να προχωρούν, αλλά και με ανοιχτές εκκρεμότητες σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις, διαμορφώνεται η εικόνα των υποδομών και των μεταφορών. ΒΟΑΚ, Ε65, Καστέλλι και σημαντικά σιδηροδρομικά projects εμφανίζονται σε τροχιά υλοποίησης, την ώρα που παρεμβάσεις σε οδική ασφάλεια, μητροπολιτική κινητικότητα και ηλεκτροκίνηση συνοδεύονται από καθυστερήσεις, αναθεωρήσεις και θεσμικούς αστερίσκους. Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας αγοράς έργων που κινείται, αλλά όχι με ομοιόμορφους ρυθμούς. Η ένδειξη «on track» αποδίδει περισσότερο μια κατάσταση διατήρησης της πορείας εντός σχεδιασμού, παρά μια απρόσκοπτη εξέλιξη. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα έργα προχωρούν με τροποποιήσεις στο φυσικό ή οικονομικό αντικείμενο, ενώ δεν λείπουν και οι αναθεωρήσεις σε χρηματοδοτικά σκέλη, ιδιαίτερα όπου εμπλέκονται πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στην Κρήτη εξελίσσεται ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα έργα υποδομών της χώρας. Ο Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης, συνολικού μήκους άνω των 220 χιλιομέτρων, υλοποιείται μέσω τριών διακριτών υποέργων και συνδυάζει διαφορετικά μοντέλα κατασκευής, από παραχωρήσεις έως ΣΔΙΤ και δημόσια έργα. Οι εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει στο βασικό τμήμα Κίσσαμος – Χανιά – Ηράκλειο, ενώ παράλληλα προχωρούν και τα υπόλοιπα τμήματα, με στόχο τη σημαντική μείωση των χρόνων μετακίνησης και την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας στο νησί.
Στο ίδιο γεωγραφικό πεδίο, το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλλι αποτελεί έργο υψηλής στρατηγικής σημασίας. Με πρόοδο που φτάνει στο 70%, το project περιλαμβάνει όχι μόνο τον τερματικό σταθμό, αλλά και ένα σύνολο συνοδευτικών υποδομών, όπως οδικές συνδέσεις με τον ΒΟΑΚ και τον ΝΟΑΚ. Η δυναμικότητα του νέου αεροδρομίου αναμένεται να φτάσει τους 10 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως έως το 2030, με προοπτική περαιτέρω αύξησης, ενισχύοντας την τουριστική και οικονομική δραστηριότητα της Κρήτης.
Στον οδικό άξονα της ηπειρωτικής χώρας, ο Ε65 βρίσκεται πλέον σε τελικό στάδιο. Με πρόοδο που ξεπερνά το 90%, το έργο πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του εντός του 2026, κλείνοντας ένα σημαντικό κενό στο δίκτυο μεταφορών. Η λειτουργία του αναμένεται να ενισχύσει τη διασύνδεση της Νότιας Ελλάδας με τη Θεσσαλία, τη Δυτική Μακεδονία και τα Βαλκάνια, ενώ παράλληλα αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας στους ευρωπαϊκούς μεταφορικούς διαδρόμους.
Σύνθετη εικόνα στα τρένα
Στον σιδηρόδρομο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη και πολυεπίπεδη. Η επέκταση του Προαστιακού Δυτικής Αττικής, μήκους 36 χιλιομέτρων, έχει φτάσει περίπου στο 55% της υλοποίησης και αναμένεται να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα περιοχών με σημαντική δραστηριότητα logistics. Παράλληλα, έργα όπως η αναβάθμιση της γραμμής Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο και η νέα σύνδεση Καβάλας – Τοξοτών εντάσσονται σε ευρύτερο σχεδιασμό που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ισχυρού σιδηροδρομικού άξονα κατά μήκος των ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών.
Ωστόσο, ο σιδηροδρομικός τομέας παραμένει το πιο απαιτητικό πεδίο. Εκτός από τις τεχνικές δυσκολίες, σημαντικό βάρος δίνεται και στις θεσμικές αλλαγές, με τη δημιουργία του ενιαίου φορέα «Σιδηρόδρομοι Ελλάδας» να αποτελεί κεντρική μεταρρύθμιση. Η συγχώνευση των υφιστάμενων οργανισμών έχει ολοκληρωθεί σε νομικό επίπεδο, ωστόσο η πλήρης λειτουργική ενοποίηση, η αναβάθμιση της ασφάλειας και η εφαρμογή ενός σύγχρονου μοντέλου διαχείρισης βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την εκπόνηση μακροπρόθεσμης στρατηγικής και πολυετούς επενδυτικού προγράμματος, που θα καθορίσει τις προτεραιότητες και τις χρηματοδοτικές ανάγκες του σιδηροδρομικού δικτύου τα επόμενα χρόνια.
Εκσυγχρονισμός
Παράλληλα, προχωρούν έργα ψηφιακού εκσυγχρονισμού, με την εγκατάσταση τηλεπικοινωνιακών υποδομών, συστημάτων τηλεματικής και υπηρεσιών υψηλής ταχύτητας, που στοχεύουν στη βελτίωση της λειτουργίας του δικτύου και της εμπειρίας των επιβατών.
Στον τομέα της βιώσιμης κινητικότητας, η προώθηση της ηλεκτροκίνησης αποτελεί βασική προτεραιότητα. Προγράμματα επιδότησης για ηλεκτρικά οχήματα, ταξί και υποδομές φόρτισης βρίσκονται σε εξέλιξη, με σημαντικά κονδύλια να έχουν ήδη διατεθεί. Παράλληλα, προχωρά η ανανέωση του στόλου των αστικών συγκοινωνιών με την ένταξη νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενισχύοντας τη μετάβαση σε πιο «πράσινες» μεταφορές. Στο πεδίο της οδικής ασφάλειας και της διαχείρισης της κυκλοφορίας η εικόνα διαφοροποιείται. Η αρχική πρόβλεψη για τη δημιουργία ενός ενιαίου μητροπολιτικού φορέα στην Αττική φαίνεται να έχει σε μεγάλο βαθμό απορροφηθεί από υφιστάμενες δομές, όπως ο ΟΑΣΑ και η υπηρεσία ODYSEAS, η οποία διαθέτει πλέον θεσμικό ρόλο στην παρακολούθηση και ανάλυση δεδομένων οδικής ασφάλειας. Αντίστοιχα, η δημιουργία φορέα κινητικότητας στη Θεσσαλονίκη παραμένει σε στάδιο εξέτασης.
Τέλος, έργα όπως το πρόγραμμα «Εξυπνες Γέφυρες» εισάγουν νέα εργαλεία πρόληψης και συντήρησης, με την εγκατάσταση αισθητήρων και συστημάτων παρακολούθησης σε εκατοντάδες γέφυρες, ενισχύοντας το επίπεδο ασφάλειας των υποδομών.
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας μεταβατικής φάσης για τις υποδομές της χώρας. Τα έργα προχωρούν και σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση, ωστόσο οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις και η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα παραμένουν ζητούμενα. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει κατά πόσο η πρόοδος αυτή θα μεταφραστεί σε ουσιαστική αναβάθμιση του συστήματος μεταφορών και σε βελτίωση της καθημερινότητας.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
