Το πρώτο μεγάλο βήμα για να μάθουμε επίσημα και αναλυτικά στην Ελλάδα ποιος χρωστάει σε ποιον και πόσα και αν μπορούν ποτέ να εισπραχθούν τα πάνω από 400 δισ. ευρώ που υπολογίζεται ότι χρωστάμε ο ένας στον άλλον, κάνει την προσεχή Τετάρτη 20 Μαΐου η χώρα μας μέσω της έναρξης λειτουργίας του Μητρώου Ιδιωτικού Χρέους.
Δυο φόρες τον χρόνο
Πρόκειται για την περίφημη ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας η κυβέρνηση θα επιδιώξει να ακτινογραφήσει και να χαράξει μακροπρόθεσμη στρατηγική αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους, και στην οποία -εν είδει «Μεγάλου Αδελφού»- θα συγκεντρώνονται και θα καταγράφονται αναλυτικά όλες οι οφειλές (εξυπηρετούμενες ή μη) πολιτών και επιχειρήσεων προς τις τράπεζες, τους servicers, την εφορία, τα ασφαλιστικά Ταμεία, τους δήμους, τους φορείς κοινής ωφέλειας κ.ά. Την προσεχή Τετάρτη θα περατωθεί η πρώτη μαζική αποστολή στοιχείων για το δεύτερο εξάμηνο του 2025, ώστε να αρχίσει να χτίζεται η νέα βάση δεδομένων. Η απόφαση προβλέπει αυστηρές προθεσμίες για τη διαβίβαση των δεδομένων. Οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς θα αποστέλλουν στοιχεία δύο φορές τον χρόνο. Η πρώτη έως την 1η Μαΐου για το δεύτερο εξάμηνο του προηγούμενου έτους και έως την 1η Νοεμβρίου για το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.
236 δισ. € από τις οφειλές είναι ληξιπρόθεσμες (58% του συνολικού ιδιωτικού χρέους)
Στην ουσία, η νέα πλατφόρμα που θα τελεί υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, θα περιλαμβάνει αναλυτική εικόνα για κάθε οφειλή: από το αρχικό ποσό, τους τόκους και τις προσαυξήσεις μέχρι τις δόσεις που πληρώθηκαν, τις εγγυήσεις, τα ένδικα μέσα και την πορεία εξυπηρέτησης του χρέους. Για κάθε οφειλή θα καταγράφονται: αν είναι εξυπηρετούμενη ή σε καθυστέρηση, το ανεξόφλητο υπόλοιπο, οι τόκοι, οι προσαυξήσεις, οι ενεργές ρυθμίσεις, οι πληρωμές που έγιναν ανά εξάμηνο, ακόμη και αν έχουν ληφθεί διοικητικά ή δικαστικά μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
70% των «κόκκινων» χρεών αφορά εφορία και τα ασφαλιστικά Ταμεία
Η χαρτογράφηση αυτή θα είναι αναλυτική και θα περιλαμβάνει το σύνολο των χρεών κάθε οφειλέτη, ακόμη και αν αυτές είναι διασκορπισμένες προς οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, προκειμένου στο «τέλος της ημέρας» να δημιουργείται ένας πλήρης φάκελος και θεωρητικά η Πολιτεία να μπορεί να λάβει συγκεκριμένα μέτρα παρέμβασης. Ταυτόχρονα, για τους ίδιους τους οφειλέτες θα αποστέλλονται πληροφορίες, όπως ο τόπος κατοικίας, η χώρα διαμονής, η επαγγελματική δραστηριότητα, ο βασικός ΚΑΔ, το μέγεθος της επιχείρησης, ο αριθμός εργαζομένων, ακόμη και αν πρόκειται για άνεργο ή για επιχείρηση που βρίσκεται σε καθεστώς πτώχευσης.
Πλήρης ανωνυμία
«Κλειδί» για τη χαρτογράφηση των χρεών, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που ενεργοποιεί το Μητρώο Ιδιωτικού Χρέους και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ, θα είναι θεωρητικά η πλήρης ανωνυμία των οφειλετών. Σύμφωνα με την κοινή υπουργική απόφαση των Κυριάκου Πιερρακάκη και Δημήτρη Παπαστεργίου, όλα τα δεδομένα θα αποστέλλονται αποκλειστικά σε ανωνυμοποιημένη μορφή, χωρίς δυνατότητα άμεσης ταυτοποίησης των οφειλετών. Ειδικά για το πεδίο του ΑΦΜ θα εφαρμόζεται διαδικασία ψευδωνυμοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται αφενός η προστασία της ταυτότητας του οφειλέτη και αφετέρου η δυνατότητα ενιαίας παρακολούθησης των οφειλών του, ανεξάρτητα από τον πιστωτή.
245 δισ. € το χρέος που συνδέεται με δανειακές συμβάσεις
Τα στοιχεία θα διατηρούνται για χρονικό διάστημα έως και 20 ετών, προκειμένου να αξιοποιούνται για τη δημιουργία μοντέλων πρόβλεψης και ανάλυσης της πορείας του ιδιωτικού χρέους. Πρακτικά, στο Μητρώο δεν θα εμφανίζονται ονοματεπώνυμα ή ΑΦΜ. Για τον φορολογικό αριθμό προβλέπεται διαδικασία ψευδωνυμοποίησης, ώστε να δημιουργείται ένας μοναδικός κωδικός που θα επιτρέπει τη σύνδεση όλων των οφειλών του ίδιου προσώπου, χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητά του, ώστε να μην μπορεί να γίνει καταχρηστική αξιοποίηση από κανέναν.
30% του συνόλου τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs)
Από την άλλη, ακόμη και αυτή η ουσιαστική ασφαλιστική δικλείδα και ο βασικός στόχος που είναι η δημιουργία ανώνυμων στατιστικών δεδομένων σε βάθος 20ετίας, δεν παύει να προκαλεί προβληματισμό για το εύρος της ψηφιακής επιτήρησης φυσικών προσώπων και εταιρειών, μολονότι μια τέτοιας κλίμακας παρέμβαση σε μια χώρα με υψηλό ιδιωτικό χρέος, θα πρέπει να θεωρείται ως πρωτοβουλία εξυγίανσης εκ μέρους της Πολιτείας.
Έκθεση ΙΟΒΕ
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΙΟΒΕ σε συνεργασία με τη CEPAL για το ιδιωτικό χρέος, το συνολικό ύψος των οφειλών ανήλθε στα 407,6 δισ. ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2025. Η αύξηση αυτή αποδίδεται τόσο στην ενίσχυση των τραπεζικών χορηγήσεων όσο και στη διαρκή συσσώρευση υποχρεώσεων προς το Δημόσιο. Στο τελικό ποσό περιλαμβάνονται τα ενήμερα δάνεια, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές, καθώς και οι αντίστοιχες προσαυξήσεις.
Οι οφειλές σε καθυστέρηση αγγίζουν τα 236 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 58% του συνολικού χρέους, με το πρόβλημα να εντοπίζεται κυρίως στις υποχρεώσεις προς το κράτος, καθώς περίπου 70% των ληξιπρόθεσμων χρεών αφορά την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, μεγάλο μέρος των οποίων είναι ανεπίδεκτα εισπράξεως.
Το χρέος που συνδέεται με δανειακές συμβάσεις διαμορφώνεται περίπου στα 245 δισ. ευρώ. Τη μερίδα του λέοντος κατέχουν τα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά τα στεγαστικά και καταναλωτικά. Παράλληλα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) αποτελούν το 30% του συνόλου, με την πλειονότητα αυτών να βρίσκεται πλέον υπό τη διαχείριση των servicers και όχι στους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Εφημερίδα Απογευματινή
