Διπλή δημοσιονομική ευελιξία, όχι μόνο για την άμυνα αλλά -για πρώτη φορά- και για τις δαπάνες που πραγματοποιούν τα κράτη-μέλη για να μειώσουν το ενεργειακό κόστος από τις υψηλές τιμές των ορυκτών καυσίμων, αποφάσισε να δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διευκολύνοντας έτσι τις κυβερνήσεις να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για «πράσινα» προγράμματα και επενδύσεις, χωρίς να απειλούνται με επιβάρυνση των ελλειμμάτων τους από την αύξηση των δαπανών.
Απεξάρτηση
Η Κομισιόν ανακοίνωσε στο πλαίσιο του εαρινού πακέτου του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για το 2026 ότι τα ευρωπαϊκά κράτη θα μπορούν να ξοδεύουν έως και το 0,3% του ΑΕΠ τους κάθε χρόνο, για φέτος, το 2027 και το 2028 και με ανώτατο όριο το 0,6% του ΑΕΠ σε βάθος τριετίας, προκειμένου να δρομολογήσουν μέτρα απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι, αν επιτύχει τον στόχο για ονομαστικό ΑΕΠ 272 δισ. ευρώ το 2028, θα μπορεί να δρομολογήσει προγράμματα πάνω από 1,6 δισ. ευρώ, με αποδέκτες τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Τα λεφτά, εφόσον αποφασιστεί από τη χώρα μας να αξιοποιήσει την ενεργειακή «ρήτρα διαφυγής», θα πέσουν σε δράσεις, όπως η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια και στέγες, στην αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας, στην αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, στη δρομολόγηση μεγάλων επενδύσεων σε φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, αλλά και στη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες κ.ά.
«Όχι» οριζόντια μέτρα
Ωστόσο, αυτήν η πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οριζόντια μέτρα στήριξης της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) αλλά για προγράμματα και επενδύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν θα γίνονται δεκτές ως επιλέξιμες παρεμβάσεις δαπάνες οι οποίες αφορούν σε γενικευμένες επιδοτήσεις στην τιμή της ενέργειας (π.χ. η επιδότηση του diesel κίνησης που έχει υιοθετήσει η Ελλάδα ή ακόμη και ένα νέο «Fuel Pass» στη βενζίνη), ούτε φορολογικές ελαφρύνσεις στα καύσιμα όπως κάνουν άλλες χώρες (με τη μείωση του ΦΠΑ και του ΕΦΚ).
Η λογική της Κομισιόν είναι ότι τα μέτρα για την οικονομική ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και έγκαιρα, να καλύπτονται από την υπεραπόδοση της οικονομίας (σ.σ. η Ελλάδα έχει ήδη ξοδέψει αρκετά κονδύλια για τη στήριξη των πολιτών και διατηρεί ακόμη περίπου 200.000.000 ευρώ «στην άκρη»), χωρίς να αυξάνουν τη συνολική ζήτηση για πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή άλλα ορυκτά καύσιμα.
Νέα αξιολόγηση
Η ευελιξία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την άμυνα, η οποία προβλέπει συνολικό περιθώριο έως 1,5% του ΑΕΠ. Για τις χώρες που έχουν ήδη εξαντλήσει πλήρως το περιθώριο της εθνικής ρήτρας διαφυγής για αμυντικές δαπάνες (π.χ. Λιθουανία, Εσθονία), η Επιτροπή αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο πρόσθετης ευελιξίας πέραν του 1,5% του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί νέα αξιολόγηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, κάτι που δεν ισχύει για την Ελλάδα, το χρέος της οποίας ακολουθεί ταχεία πορεία αποκλιμάκωσης και δεν αμφισβητείται η δυνατότητα εξόφλησής του.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία, με την Κομισιόν να αναγνωρίζει την πίεση που προκαλούν οι γεωπολιτικές εντάσεις και το ενεργειακό κόστος, αλλά ταυτόχρονα να επιμένει στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Εφημερίδα Απογευματινή
