Ένα εκτεταμένο πλέγμα παρεμβάσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα της ηλεκτρικής ενέργειας επιστρατεύει η κυβέρνηση, με στόχο τη σταδιακή μείωση της λιανικής τιμής του ρεύματος κατά 30% στη διάρκεια της τριετίας 2027-2029.
Ο σχεδιασμός, που εξειδικεύτηκε μετά τις ανακοινώσεις στη ΔΕΘ, δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς των καταναλωτών, αλλά επεκτείνεται στην αποθήκευση ενέργειας, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στην ενίσχυση των δικτύων, καθώς και στη μείωση της ίδιας της ενεργειακής κατανάλωσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερις βασικοί άξονες: χαμηλότερες ρυθμιζόμενες χρεώσεις, περισσότερη αποθήκευση για την καλύτερη αξιοποίηση της φθηνής πράσινης ενέργειας, ισχυρότερα δίκτυα και νέες διασυνδέσεις, αλλά και ένα μεγάλο πρόγραμμα ενεργειακής εξοικονόμησης.
Μείωση 50% στις ΥΚΩ από την 1η Ιανουαρίου 2027
Η πρώτη άμεση παρέμβαση αφορά τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και συγκεκριμένα τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 η πρώτη κλίμακα των ΥΚΩ, που αφορά κατανάλωση έως 500 kWh, θα μειωθεί κατά 50% για περίπου 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές, τόσο στα ημερήσια όσο και στα διζωνικά τιμολόγια.
Η χρέωση θα υποχωρήσει από τα 6,9 ευρώ/MWh στα 3,45 ευρώ/MWh. Η παρέμβαση καθίσταται εφικτή χάρη στο δημοσιονομικό περιθώριο που δημιουργείται από τη μείωση των αναγκών χρηματοδότησης των ΥΚΩ, μετά την ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών.
Για την εφαρμογή του μέτρου, ο κρατικός προϋπολογισμός θα ενισχύσει τον λογαριασμό των ΥΚΩ με 200 εκατ. ευρώ μέσα στο 2027, ενώ το ετήσιο κόστος της μείωσης της συγκεκριμένης χρέωσης υπολογίζεται σε περίπου 50 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έρχεται να προστεθεί στη μείωση κατά 50% των ΥΚΩ για τη βιομηχανία, η οποία εφαρμόζεται ήδη από την 1η Ιουλίου 2026.
Στο επίκεντρο οι μπαταρίες και η αποθήκευση ενέργειας
Δεύτερος βασικός άξονας του σχεδιασμού είναι η ανάπτυξη της αποθήκευσης, η οποία θεωρείται κρίσιμη για τη συγκράτηση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Για το 2027 και το 2028 προβλέπεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών, συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ από εθνικούς πόρους. Το πρόγραμμα θα καλύπτει διαφορετικές κατηγορίες έργων, από συστήματα αποθήκευσης που συνδυάζονται με ΑΠΕ και εφαρμογές αυτοκατανάλωσης έως και αυτοτελείς μονάδες μπαταριών.
Το νέο πρόγραμμα έρχεται να προστεθεί στα 400 εκατ. ευρώ που έχουν ήδη κατευθυνθεί μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης σε έργα μπαταριών και αντλησιοταμίευσης.
Η λογική πίσω από την ενίσχυση της αποθήκευσης είναι ότι η αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται η δυνατότητα αποθήκευσης της φθηνής πράσινης ενέργειας στις ώρες υψηλής παραγωγής και η αξιοποίησή της αργότερα, όταν αυξάνεται η ζήτηση και μαζί της το κόστος του ηλεκτρικού συστήματος.
Επενδύσεις άνω των 6 δισ. ευρώ στα ηλεκτρικά δίκτυα
Καθοριστικό ρόλο στο σχέδιο αναμένεται να διαδραματίσουν και οι μεγάλες επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα.
Ο ΑΔΜΗΕ υλοποιεί επενδυτικό πρόγραμμα άνω των 6 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικά έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων και αναβάθμισης του συστήματος μεταφοράς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η διασύνδεση των Δωδεκανήσων, με προϋπολογισμό 2,8 δισ. ευρώ, καθώς και η διασύνδεση των νησιών του Βορείου Αιγαίου, δηλαδή της Λήμνου, της Λέσβου, της Σκύρου, της Χίου και της Σάμου, συνολικού ύψους 1,4 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπεται η ολοκλήρωση της τέταρτης και τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων, η οποία αφορά τη Σαντορίνη, τη Φολέγανδρο, τη Μήλο και τη Σέριφο, με κόστος 161 εκατ. ευρώ.
Στην Κρήτη έχει ήδη ολοκληρωθεί η δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ηράκλειο-Αττική, σε συνέχεια της πρώτης σύνδεσης Χανιά-Πελοπόννησος, ενώ απομένει η κατασκευή της γραμμής Χανιά-Ηράκλειο.
Στο επενδυτικό πλάνο περιλαμβάνεται επίσης η ολοκλήρωση του ανατολικού διαδρόμου της Πελοποννήσου, ο οποίος συνδέει το υφιστάμενο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης Μεγαλόπολης με το νέο ΚΥΤ Κορίνθου και το ΚΥΤ Κουμουνδούρου.
Επιπλέον, προβλέπονται έργα ύψους 2,3 δισ. ευρώ, μεταξύ των οποίων η αναβάθμιση του ΚΥΤ Κουμουνδούρου και η κατασκευή νέου ΚΥΤ στην περιοχή του Ρουφ.
Οι επενδύσεις στα δίκτυα κρίνονται απαραίτητες προκειμένου να αυξηθεί η δυνατότητα απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ και να περιοριστούν οι τεχνικοί περιορισμοί και οι περικοπές πράσινης ενέργειας.
Έξυπνοι μετρητές
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών. Μέχρι το τέλος του 2026, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε κατά την εξειδίκευση των μέτρων, τα δύο τρίτα της κατανάλωσης στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ αναμένεται να καλύπτονται από τηλεμέτρηση.
Παράλληλα, περισσότερα από 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης έχουν ήδη κατευθυνθεί σε επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ ενισχύεται και το πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση.
Στόχος είναι να περιοριστεί όχι μόνο το κόστος παραγωγής και μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και η συνολική κατανάλωση, ώστε η εξοικονόμηση να μεταφράζεται σε χαμηλότερες δαπάνες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Νέο «Εξοικονομώ»
Ιδιαίτερα σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου προβλέπεται νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», ύψους 1,2 δισ. ευρώ, το οποίο θα αφορά περίπου 62.000 κατοικίες και θα έχει ως βασικό στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των νοικοκυριών.
Παράλληλα, προβλέπεται πρόγραμμα ύψους 930 εκατ. ευρώ για την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης, με επιδοτήσεις για την αγορά και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης πολύ μικρών επιχειρήσεων, ύψους 395 εκατ. ευρώ, το οποίο θα απευθυνθεί σε περίπου 12.000 επιχειρήσεις.
Νέα επιδότηση για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες
Εντός του 2027 προγραμματίζεται επίσης πανελλαδικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους, μέσω του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Το πρόγραμμα θα αφορά την αγορά και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του κόστους θέρμανσης και ζεστού νερού χρήσης.
Παράλληλα, ειδική δράση ύψους 50 εκατ. ευρώ θα αφορά 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Η δράση θα χρηματοδοτεί φωτοβολταϊκά στις στέγες, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Περίπου 1 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση των νησιών
Σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό σχεδιασμό αναμένεται να έχει και το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 1 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις για έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αυτοκατανάλωση, με στόχο τα νησιά να αξιοποιούν μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτηση από συμβατικές μορφές παραγωγής.
Ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων και σχολείων
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη παρεμβάσεις για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των δημόσιων υποδομών.
Μέσω του προγράμματος «ΗΛΕΚΤΡΑ» προβλέπονται 117 εκατ. ευρώ από εθνικούς πόρους για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών δημόσιων, διοικητικών και πανεπιστημιακών κτιρίων.
Παράλληλα, τα προγράμματα «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ», συνολικού ύψους 45 εκατ. ευρώ, αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολικών κτιρίων, δημοτικών σχολείων, νηπιαγωγείων και βρεφονηπιακών σταθμών.
Τα έργα που χρηματοδοτούνται μέσω της ρήτρας διαφυγής
Στο πακέτο των ενεργειακών παρεμβάσεων που εντάσσονται στη ρήτρα διαφυγής περιλαμβάνονται συνολικά σημαντικές επενδύσεις για την αποθήκευση, την ενεργειακή εξοικονόμηση και την πράσινη μετάβαση.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται 200 εκατ. ευρώ για το νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών, άλλα 200 εκατ. ευρώ για το πανελλαδικό πρόγραμμα αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και 50 εκατ. ευρώ για τη δράση Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη.
Επιπλέον, 117 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στο πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για δημόσια κτίρια και 45 εκατ. ευρώ στα προγράμματα «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ» για σχολικές υποδομές.
Στις δράσεις περιλαμβάνονται ακόμη 50 εκατ. ευρώ για έργα δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία, καθώς και 20 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη σταθμών φόρτισης λεωφορείων.
Ο στόχος της μείωσης κατά 30%
Το κυβερνητικό σχέδιο στηρίζεται στη λειτουργία όλων των παραπάνω παρεμβάσεων συνδυαστικά.
Η μεγαλύτερη αποθήκευση και τα ισχυρότερα δίκτυα αναμένεται να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση της χονδρεμπορικής τιμής, η ενεργειακή αναβάθμιση να περιορίσει την κατανάλωση, ενώ η μείωση των ΥΚΩ θα έχει άμεση επίδραση στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.
Πάνω σε αυτόν τον συνδυασμό μέτρων βασίζεται ο κυβερνητικός σχεδιασμός για σταδιακή αποκλιμάκωση της λιανικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% έως το 2029, με την τριετία 2027-2029 να αποτελεί το κρίσιμο διάστημα για την εφαρμογή και την απόδοση των παρεμβάσεων.
