ΓΡΑΦΕΙ ο Βαγγέλης Κούμπουλης*
Η σκηνή είναι πλέον οικεία σε όλους μας. Ακουμπάς την κάρτα ή το κινητό σου στο POS για να πληρώσεις μια εφημερίδα, ένα πακέτο τσίχλες ή μια ελάχιστη διαδρομή με ταξί και ο επαγγελματίας απέναντί σου αναστενάζει. «Να εξυπηρετούμε, αλλά να μην μπαίνουμε και μέσα», σου λέει με νόημα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η τεχνολογία και οι τράπεζες του ροκανίζουν το μεροκάματο. Στα χαρτιά το επιχείρημα φαίνεται να έχει μια λογική βάση. Στις μικροσυναλλαγές της λεγόμενης μικρής λιανικής, όπου το περιθώριο κέρδους είναι οριοθετημένο και εξαιρετικά χαμηλό, ακόμα και η ελάχιστη προμήθεια της τράπεζας ή το κόστος συντήρησης του εξοπλισμού μοιάζουν να αφήνουν ελάχιστο αποτύπωμα στην τσέπη του καταστηματάρχη. Όταν όμως η αριθμητική μεταφράζεται σε μόλις πέντε λεπτά του ευρώ για μια συναλλαγή των δέκα ευρώ, η δραματοποίηση της απώλειας αρχίζει να προκαλεί εύλογες απορίες στον καταναλωτή.
Η αλήθεια είναι ότι η γκρίνια για τις προμήθειες των τραπεζών αποτελεί, κατά κύριο λόγο, το κοινωνικά αποδεκτό προσωπείο μιας πολύ βαθύτερης και βίαιης προσαρμογής. Η πραγματική «πληγή» για μια μερίδα επαγγελματιών δεν είναι τα ελάχιστα λεπτά που παρακρατεί ο πάροχος του POS αλλά η πλήρης και ακαριαία ορατότητα των εσόδων τους στα συστήματα της φορολογικής διοίκησης. Για δεκαετίες η διακίνηση του μετρητού στη μικρή λιανική και στις μεταφορές κάλυπτε μια άγραφη συμφωνία ανοχής, όπου η αδήλωτη εισπρακτική δραστηριότητα λειτουργούσε ως άτυπος μηχανισμός αναπλήρωσης του εισοδήματος. Η υποχρεωτική διασύνδεση των ταμειακών μηχανών και των POS με την ΑΑΔΕ έκλεισε οριστικά αυτή την κερκόπορτα, μετατρέποντας κάθε «χτύπημα» κάρτας σε φορολογητέα ύλη, υπόχρεη σε ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και ασφαλιστικές εισφορές.
Έτσι, το αφήγημα του «κακού τραπεζίτη» που ληστεύει τον μοχθούντα βιοπαλαιστή προσφέρει μια βολική διέξοδο. Είναι ασύγκριτα πιο εύκολο να διαμαρτύρεσαι δημόσια για το χαράτσι της κάρτας παρά να παραδεχθείς ότι αυτό που σε ενοχλεί είναι η υποχρέωση να κόβεις απόδειξη για το κάθε ευρώ που μπαίνει στο ταμείο σου. Η μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία δεν στέρησε από τους επαγγελματίες το κέρδος τους λόγω των προμηθειών, αλλά τους ανάγκασε να λειτουργήσουν με τους ίδιους κανόνες διαφάνειας που ισχύουν για όλους τους υπόλοιπους φορολογούμενους. Τα πέντε λεπτά της προμήθειας δεν είναι το πρόβλημα· είναι απλώς η αφορμή για να θρηνήσουν την απώλεια μιας εποχής όπου η φοροδιαφυγή θεωρούνταν κεκτημένο δικαίωμα.
*Ο κ. Κούμπουλης είναι ιστορικός και θεολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
