Εν µέσω αυξηµένης γεωπολιτικής αστάθειας, η Τουρκία βρίσκεται αντιµέτωπη µε ένα περιβάλλον πολλαπλών πιέσεων, τόσο σε επίπεδο ευρωπαϊκών θεσµών όσο και σε επίπεδο διπλωµατικών σχέσεων µε γειτονικά κράτη. Παρά την προσπάθεια της γείτονος να αναδειχθεί ως η κυρίαρχη περιφερειακή δύναµη και ο βασικός παράγων σταθερότητας, οι εξελίξεις καταγράφουν µια αντίρροπη δυναµική, µε συχνές εστίες διπλωµατικής τριβής.
Η πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου αποτυπώνει σαφή επιδείνωση του κλίµατος στις σχέσεις Βρυξελλών – Αγκυρας. Η αξιολόγηση κάνει λόγο για σοβαρά ζητήµατα που αφορούν το κράτος δικαίου, τη λειτουργία των θεσµών και τον σεβασµό θεµελιωδών δηµοκρατικών αρχών. Επίσης, επισηµαίνονται πρακτικές που, κατά την ευρωπαϊκή αποτίµηση, αποκλίνουν από την αρχή της καλής γειτονίας, µε ειδική µνεία στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάζει απερίφραστα τις παραβιάσεις της ελληνικής κυριαρχίας, απορρίπτει το αφήγηµα της «γαλάζιας πατρίδας» και χαρακτηρίζει άκυρο το τουρκολιβυκό µνηµόνιο, ζητώντας από την Τουρκία να το αποσύρει. Παράλληλα, επαναφέρει την πάγια ευρωπαϊκή θέση για λύση στο Κυπριακό, βάσει των αποφάσεων του ΟΗΕ. Αναλυτές εκτιµούν ότι πρόκειται για διπλωµατικό ράπισµα που εκθέτει πλήρως τους χειρισµούς της τουρκικής ηγεσίας.
Μέσα σε αυτό το κλίµα, ο Γάλλος πρόεδρος, Εµανουέλ Μακρόν, αναµένεται στην Αθήνα. Σύµφωνα µε πληροφορίες της «Κυριακάτικης Απογευµατινής», κατά τις επαφές που θα έχει την Παρασκευή και κυρίως το Σάββατο στο προεδρικό µέγαρο και στο µέγαρο Μαξίµου αναµένεται να ανανεωθεί η στρατηγική συµφωνία Ελλάδας – Γαλλίας, που περιλαµβάνει και ρήτρα αµοιβαίας αµυντικής συνδροµής σε περίπτωση επίθεσης από τρίτη χώρα. Στην αποστολή αναµένεται να συµµετάσχουν υπουργοί, ανώτατα κυβερνητικά στελέχη και τεχνικές οµάδες, οι οποίες θα αναλάβουν τη διαµόρφωση και την επεξεργασία του περιεχοµένου των συµφωνιών και των µνηµονίων κατανόησης που θα υπογραφούν, στέλνοντας µήνυµα προς πάσα κατεύθυνση. Σύµφωνα µε διπλωµατικές πηγές, στο τραπέζι των συζητήσεων θα τεθούν επίσης ζητήµατα, όπως κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ενίσχυση επιχειρησιακής συνεργασίας, τεχνολογικές συνέργειες, ανταλλαγή πληροφοριών και εκπαίδευση προσωπικού.
Επιστροφή στις προκλήσεις
Οι συµµαχίες διαµορφώνονται µε τέτοιον τρόπο που οδηγούν την Αγκυρα σε διπλωµατικό αδιέξοδο. Οµως, αντί να αλλάξει ρότα, διαλέγει τον δρόµο της αλαζονείας. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, επιχείρησε να κάνει υποδείξεις στην Ελλάδα για τη συνεργασία της µε το Ισραήλ και για την τριµερή µε την Κύπρο, λέγοντας ότι οι τρεις χώρες «επιχειρούν την πολιτική περικύκλωσης της Τουρκίας» και πως «ούτε η Ελλάδα ούτε η ‘‘Ελληνοκυπριακή ∆ιοίκηση’’ χρειάζονται στρατιωτική συνεργασία µε το Ισραήλ. Η Ελλάδα είναι ήδη µέλος του ΝΑΤΟ και η ‘‘Ελληνοκυπριακή ∆ιοίκηση’’ έχει την υποστήριξη της Ε.Ε. Ποια στρατηγική λογική θα µπορούσε να δικαιολογήσει την αναζήτηση τέτοιων συνεργασιών είναι κάτι που ούτε αυτοί µπορούν να µου εξηγήσουν».
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι «η Ελλάδα δεν δέχεται υποδείξεις ούτε οφείλει εξηγήσεις. Κινδυνολογίες και απόπειρες διαστρέβλωσης της πραγµατικότητας δεν ωφελούν». ∆ιπλωµατικοί κύκλοι εκτιµούν ότι οι τουρκικές αιτιάσεις αντανακλούν την αυξανόµενη ανησυχία της Αγκυρας για τις αναδυόµενες περιφερειακές συνεργασίες και τη µεταβαλλόµενη αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή. Εµµέσως πλην σαφώς το παραδέχθηκε ο Χ. Φιντάν, λέγοντας στο Anadolu ότι «το Ισραήλ ενδέχεται να επιδιώξει να χαρακτηρίσει την Τουρκία ως νέο αντίπαλο µετά το Ιράν, καθώς δεν µπορεί να επιβιώσει χωρίς εχθρό». Από την πλευρά του, ο Αµερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τοµ Μπάρακ, µιλώντας στο διπλωµατικό φόρουµ της Αττάλειας, δήλωσε ότι «η Τουρκία δεν είναι µια χώρα µε την οποία πρέπει να µπλέκεις». Σηµειωτέον, ο κ. Μπάρακ απέφυγε να τοποθετηθεί επί των ελληνοτουρκικών σχέσεων, λέγοντας ότι αν το έκανε, δεν θα µπορούσε να επισκεφθεί ξανά… τη Μύκονο που του αρέσει πολύ.
Σταθερό σηµείο τριβής
Παράλληλα, επανέρχεται συστηµατικά στο προσκήνιο το ζήτηµα της µουσουλµανικής µειονότητας στη Θράκη, µε την τουρκική πλευρά να τη βαφτίζει «τουρκική» στις δύο ανακοινώσεις που εξέδωσε µέσα σε µία µόλις εβδοµάδα. Η ελληνική κυβέρνηση υπενθύµισε ότι η Συνθήκη της Λωζάννης αναφέρεται ρητά σε θρησκευτική µειονότητα και επεσήµανε ότι το θεσµικό πλαίσιο στην Τουρκία δεν περιλαµβάνει εκλογή θρησκευτικών ηγετών, αλλά διορισµό τους από το κράτος. Απαντώντας, έτσι, στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, που κατηγόρησε τη χώρα µας ότι διορίζει αυθαίρετα στη Θράκη τους θρησκευτικούς ηγέτες της µειονότητας.
Η ένταση µεταφέρθηκε και στην Κύπρο, όπου σηµειώθηκε επεισόδιο στη Νεκρή Ζώνη, βόρεια της Πύλας, στην περιοχή Πλάτη. Στο σηµείο υπάρχουν κτηνοτροφικές και κτηνιατρικές µονάδες που λειτουργούν µε νόµιµη άδεια της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό, κυπριακά συνεργεία µετέβησαν στην περιοχή για τη διενέργεια ελέγχων σχετικά µε τον αφθώδη πυρετό. Κατά τη διάρκεια των ελέγχων, Τουρκοκύπριοι εµφανίστηκαν µε δύο οχήµατα µεταφοράς προσωπικού -και όχι µε άρµατα µάχης, καθώς η παρουσία ενόπλων απαγορεύεται στη Νεκρή Ζώνη- και προκάλεσαν ένταση. Η κατάσταση εκτονώθηκε µετά την παρέµβαση της ειρηνευτικής δύναµης του ΟΗΕ. Η Κυπριακή ∆ηµοκρατία προχώρησε σε διαβήµατα για το περιστατικό, ενώ οι ταραξίες υποστήριξαν ότι επρόκειτο για «άσκηση πολιτικής άµυνας», επιχειρώντας να δικαιολογήσουν την παρουσία τους στην επίµαχη περιοχή. Σε κάθε περίπτωση, η περιοχή Πλάτη αποτελεί εδώ και χρόνια σηµείο διεκδίκησης από τουρκικής πλευράς, λόγω της ιδιαίτερης στρατηγικής σηµασίας της.
Η τοποθεσία προσφέρει άµεση πρόσβαση στον αυτοκινητόδροµο και, σε ενδεχόµενο κρίσης, ο έλεγχός της θα µπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικός. Οποιος ελέγχει την Πλάτη, µπορεί να αναπτύξει δυνάµεις σε κοµβικό σηµείο και µέσα σε πέντε λεπτά να αποκτήσει πρόσβαση στο αεροδρόµιο. Γι’ αυτό, κάθε κίνηση στην περιοχή αντιµετωπίζεται µε ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ενδέχεται να συνδέεται µε ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασµούς.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
