Γράφει ο Λευτέρης Μωυσιάδης
Υπάρχουν περίοδοι στην ιστορία που οι έννοιες μετακινούνται. Όχι θεαματικά, αλλά ουσιαστικά. Η «ασφάλεια» παύει να είναι δεδομένο και επανέρχεται ως ζητούμενο· η «ενέργεια» αποδεσμεύεται από την οικονομία και επανεντάσσεται στη γεωπολιτική· η «Ευρώπη» αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της όχι ως αγορά, αλλά ως δρώντα. Η παρούσα συγκυρία ανήκει σε αυτές τις περιόδους. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι απλώς μια περιφέρεια με εντάσεις. Είναι ένας χώρος πυκνότητας. Εκεί όπου οι θαλάσσιες οδοί συναντούν ενεργειακές προσδοκίες, όπου τα σύνορα αποκτούν βάθος και οι ισορροπίες παύουν να είναι στατικές.
Σε τέτοιους χώρους, η σταθερότητα δεν προκύπτει – κατασκευάζεται. Και κατασκευάζεται από εκείνους που έχουν την ικανότητα να συνδυάζουν παρουσία, πρόβλεψη και βούληση. Η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς σε αυτήν τη συνθήκη. Όχι απλώς ως γεωγραφικό σημείο, αλλά ως λειτουργικός κόμβος. Η έννοια του «κόμβου» εδώ δεν είναι μεταφορική· είναι δομική. Αφορά τη σύγκλιση δικτύων -ενεργειακών, πολιτικών, αμυντικών- και τη δυνατότητα διαχείρισης αυτής της σύγκλισης με τρόπο που παράγει σταθερότητα.
Η ενεργειακή διάσταση είναι ενδεικτική. Δεν πρόκειται μόνο για αγωγούς ή υποδομές, αλλά για τη σταδιακή μετατροπή της χώρας σε σύστημα διανομής και, δυνητικά, παραγωγής. Η προώθηση ερευνών υδρογονανθράκων στο Ιόνιο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Block 2, εντάσσεται σε αυτήν τη λογική: όχι ως αποσπασματική πρωτοβουλία, αλλά ως στοιχείο ενός ευρύτερου ενεργειακού ανασχεδιασμού.
Η πολιτική ανάγνωση αυτής της κατεύθυνσης είναι σαφής. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, επιμένει στη σύνδεση ενεργειακής επάρκειας και γεωπολιτικής αυτονομίας. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, εντάσσει τις επιμέρους κινήσεις σε ένα συνεκτικό εθνικό πλαίσιο. Και η διεθνής διάσταση -όπως αποτυπώνεται και από την πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ- επιβεβαιώνει ότι η ελληνική περίπτωση δεν αφορά μόνο την ίδια, αλλά την ευρωπαϊκή εξίσωση συνολικά.
Ωστόσο, η ενέργεια είναι ένα μόνο επίπεδο ανάγνωσης. Εξίσου κρίσιμη είναι η διάσταση της αποτροπής και της στρατηγικής αξιοπιστίας. Σε ένα περιβάλλον όπου η ισχύς δεν δηλώνεται αλλά υπονοείται μέσω δυνατοτήτων και συμμαχιών, η Ελλάδα επιδιώκει κάτι πιο σύνθετο από την απλή παρουσία: επιδιώκει τη συνέπεια. Και η συνέπεια, στη γεωπολιτική, είναι μορφή ισχύος.
Το ζήτημα τελικά δεν είναι αν η Ανατολική Μεσόγειος είναι σημαντική. Είναι αν η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να την αντιμετωπίσει ως τέτοια. Δηλαδή, όχι ως περιφερειακή πρόκληση, αλλά ως κεντρική μεταβλητή της δικής της ασφάλειας. Σε αυτό το ερώτημα, η Ελλάδα δεν προτείνει απλώς απαντήσεις. Λειτουργεί ως παράδειγμα. Διότι σε εποχές που οι αυταπάτες εξαντλούνται, εκείνο που απομένει δεν είναι η ρητορική. Είναι η αρχιτεκτονική της πραγματικότητας.
Ο κ. Μωυσιάδης είναι αναπληρωτής γραμματέας Διεθνών Σχέσεων ΝΔ, μέλος της Πολιτικής Επιτροπής
Εφημερίδα Απογευματινή
