Ο αιφνίδιος θάνατος του δημοσιογράφου Νάσου Αθανασίου επανέφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που εδώ και μήνες απασχολεί την ηγεσία και τα κορυφαία στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία: τις πολιτικές και κοινοβουλευτικές συνέπειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πιθανές παραιτήσεις βουλευτών του κόμματος.
Ο Νάσος Αθανασίου ήταν υποψήφιος βουλευτής στην Ανατολική Αττική στις εκλογές του 2023 και είχε αναδειχθεί πρώτος επιλαχών πίσω από τους εκλεγμένους Γιώργο Καραμέρο και Χρήστο Σπίρτζη. Η ιδιαιτερότητα της περίπτωσής του βρισκόταν στο γεγονός ότι, μετά τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ, είχε ενταχθεί στη Νέα Αριστερά, διατηρώντας στενές πολιτικές σχέσεις με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, τον οποίο είχε στηρίξει ανοιχτά κατά τη διαδικασία εκλογής νέας ηγεσίας του κόμματος μετά την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα το καλοκαίρι του 2023.
Το σενάριο Καραμέρου – Σπίρτζη
Για μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρούνταν σχεδόν βέβαιο ότι σε περίπτωση παραίτησης του Γιώργου Καραμέρου από τη βουλευτική του έδρα, θα ακολουθούσε αντίστοιχη κίνηση και από τον Χρήστο Σπίρτζη, ο οποίος εξακολουθεί να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Νέα Αριστερά και καλές σχέσεις με στελέχη της.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η κοινοβουλευτική έδρα θα περνούσε στον Νάσο Αθανασίου, γεγονός που θα οδηγούσε ουσιαστικά στην ενίσχυση της κοινοβουλευτικής παρουσίας της Νέας Αριστεράς μέσω ενός πρώην στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο θάνατός του, ωστόσο, αλλάζει πλήρως τους συσχετισμούς. Σε ενδεχόμενη παραίτηση βουλευτή στην Ανατολική Αττική, η έδρα πλέον θα περάσει στην επόμενη κατά σειρά επιλαχούσα του ψηφοδελτίου του ΣΥΡΙΖΑ, τη Μυρτώ Κοροβέση.
Το στοιχείο που προκαλεί πρόσθετο προβληματισμό στην Κουμουνδούρου είναι ότι η Μυρτώ Κοροβέση κατέχει σήμερα θέση αντιπροέδρου στο Κίνημα Δημοκρατίας του Στέφανου Κασσελάκη.
Αυτό σημαίνει ότι μια παραίτηση βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την είσοδο στη Βουλή ενός στελέχους που πολιτικά βρίσκεται πλέον εκτός του κόμματος και μάλιστα σε έναν σχηματισμό που δημιουργήθηκε από τον πρώην πρόεδρό του.
Το σενάριο του Επικρατείας και η πιθανή είσοδος Κασσελάκη στη Βουλή
Παρόμοιο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ.
Εάν η Πόπη Τσαπανίδου αποφάσιζε να παραιτηθεί από τη βουλευτική της έδρα, η διαδικασία αναπλήρωσης θα άνοιγε θεωρητικά τον δρόμο για την κοινοβουλευτική παρουσία του Στέφανου Κασσελάκη.
Βεβαίως, πριν από εκείνον προηγούνται στη σειρά οι Μιχάλης Καλογήρου, Τζένη Λειβαδάρου, Θανάσης Τσάκρης και Ζωρζέτα Λάλη, πρόσωπα που συνδέονται πολιτικά με τον κύκλο του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα. Ωστόσο, σε περίπτωση διαδοχικών παραιτήσεων ή αρνήσεων αποδοχής της έδρας, ο Στέφανος Κασσελάκης θα μπορούσε να βρεθεί στη Βουλή, επιτυγχάνοντας έναν στόχο που είχε επιχειρήσει να υλοποιήσει ήδη από το καλοκαίρι του 2024, όταν είχε ασκήσει πιέσεις για παραιτήσεις επιλαχόντων στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας.
Οι εξελίξεις αυτές φαίνεται ότι επηρεάζουν καθοριστικά τους σχεδιασμούς στελεχών που είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης από το Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με πολιτικές εκτιμήσεις, τα σενάρια παραίτησης τόσο της Πόπης Τσαπανίδου όσο και του Γιώργου Καραμέρου μετατίθενται χρονικά, καθώς οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει ανεπιθύμητες μεταβολές στους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Ως εκ τούτου, κερδίζει έδαφος η επιλογή της ανεξαρτητοποίησης, χωρίς άμεση παραίτηση από τη βουλευτική έδρα, μια πρακτική που έχει ήδη εφαρμοστεί από στελέχη τα οποία αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά διατήρησαν την κοινοβουλευτική τους παρουσία.
Το παράδειγμα Χαρίτση και η Μεσσηνία
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης, ο οποίος διατήρησε τη βουλευτική του έδρα μετά την αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο πρώτος επιλαχών στη Μεσσηνία είναι ο Μανώλης Μάκαρης, στέλεχος του Κινήματος Δημοκρατίας και υποψήφιος περιφερειάρχης Πελοποννήσου στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 με τη στήριξη του Στέφανου Κασσελάκη.
Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει τον λόγο για τον οποίο αρκετά στελέχη αποφεύγουν να εγκαταλείψουν τις κοινοβουλευτικές τους έδρες: οι ισχύοντες εκλογικοί συσχετισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε απρόβλεπτες πολιτικές εξελίξεις και να ενισχύσουν πολιτικούς χώρους που σήμερα βρίσκονται εκτός ΣΥΡΙΖΑ, μεταβάλλοντας τις εύθραυστες ισορροπίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
