Η προσπάθεια διατήρησης των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας µεταξύ Αθήνας και Αγκυρας συνεχίζεται, ωστόσο πίσω από τη διπλωµατική ευγένεια και τα χαµόγελα των τελευταίων ηµερών παραµένουν οι διαχρονικές διαφωνίες των δύο πλευρών. Η «Κυριακάτικη Απογευµατινή» αποκαλύπτει το παρασκήνιο της πρόσφατης συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν, στο περιθώριο της ∆ιαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP) στη Σόφια και τις διπλωµατικές κινήσεις που έπονται.
Το παρασκήνιο της συνάντησης
Σύµφωνα µε πληροφορίες, τα επιτελεία των δύο οµολόγων επεδίωξαν το τετ α τετ. ∆εν ήταν, δηλαδή, ένα ραντεβού που «προέκυψε» στο περιθώριο της Συνόδου. Η χωροταξία της αίθουσας ήταν τέτοια που οι Γεραπετρίτης και Φιντάν κάθονταν δίπλα δίπλα στο τραπέζι της Συνεδρίασης, ωστόσο µε το πέρας αυτής βρήκαν χρόνο και για µία κατ’ ιδίαν συνάντηση, την πρώτη µετά τις τουρκικές διαρροές για τον περιβόητο «νόµο της ‘‘γαλάζιας πατρίδας’’» που αναµένεται να ψηφιστεί το φθινόπωρο. Ο Ελληνας υπουργός πρώτη φορά έθεσε ευθέως το ζήτηµα, εκφράζοντας τη δυσαρέσκεια της ελληνικής πλευράς. Συγκεκριµένα, ο κ. Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε στον Τούρκο οµόλογό του ότι µονοµερείς ενέργειες δεν παράγουν έννοµα αποτελέσµατα, δεν συµβάλλουν στη διατήρηση ήρεµου κλίµατος και ότι η µία και µόνη διαφορά µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παραµένει η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονοµικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας. Κοινώς, η Αθήνα ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται να συζητήσει αναθεωρητικές θεωρήσεις περί κυριαρχίας στο Αιγαίο. Ο Φιντάν, σύµφωνα µε τις πληροφορίες, άκουσε προσεκτικά τις ελληνικές επισηµάνσεις και στη συνέχεια επανέλαβε τις γνωστές τουρκικές θέσεις. Το µόνο σηµείο σύγκλισης ήταν η κοινή βούληση να συνεχιστεί ο διάλογος, µε τους δύο υπουργούς να ανανεώνουν το ραντεβού τους για τον επόµενο µήνα. Θα συναντηθούν στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, στην Αγκυρα.
Αναβολή για τον Οκτώβριο
Μιλώντας στο φόρουµ του «Οικονοµικού Ταχυδρόµου», ο κ. Γεραπετρίτης επιβεβαίωσε το περιεχόµενο της συζήτησης, τονίζοντας ότι ο κ. Φιντάν έθεσε τα ζητήµατα που αφορούν τις πάγιες θέσεις της, ενώ υπογράµµισε πως η ελληνική πλευρά επιδιώκει την ηρεµία, χωρίς όµως να είναι διατεθειµένη να προβεί σε οποιαδήποτε παραχώρηση. Στο ίδιο συνέδριο, ο υπουργός Εθνικής Αµυνας, Νίκος ∆ένδιας, που ως γνωστόν δεν «µασά» τα λόγια του, δήλωσε: «Η χώρα αντιµετωπίζει διακηρυγµένη και σαφή απειλή. Αναφέρεται σε πόλεµο (casus belli). Και διαρκώς βλέπω να διευρύνεται το πεδίο των διεκδικήσεων». Οι αναφορές του κ. ∆ένδια αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσµα του σχεδίου νόµου για τη «γαλάζια πατρίδα», η κατάθεση του οποίου µετατέθηκε για τον Οκτώβριο. Η αναβολή αυτή µόνο τυχαία δεν θεωρείται από διπλωµατικούς κύκλους. Εµπειροι αναλυτές εκτιµούν ότι η τουρκική πλευρά ενδέχεται να επιδιώξει να συγχρονίσει τις κινήσεις της µε πιθανές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα, εφόσον επιβεβαιωθούν κάποια σενάρια που κάνουν λόγο περί πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο.
Παράλληλα, νέα ένταση προκάλεσε το πρόσφατο περιστατικό παρενόχλησης του αεροσκάφους που µετέφερε τον Ν. ∆ένδια στην Κύπρο για την Ατυπη Σύνοδο των Υπουργών Αµυνας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τουρκικοί σταθµοί ελέγχου επιχείρησαν, µέσω ασυρµάτου, να αµφισβητήσουν τη δικαιοδοσία της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας στον εναέριο χώρο της περιοχής, ενώ δύο τουρκικά F-16 παρακολουθούσαν από απόσταση τα ευρωπαϊκά αεροσκάφη που προσέγγιζαν τη Λάρνακα. Οι πιλότοι αγνόησαν τα µηνύµατα και ολοκλήρωσαν κανονικά την αποστολή τους, ενώ η τουρκική προεδρία επανήλθε µε ανακοίνωση, ζητώντας και τα ρέστα, υποστηρίζοντας ότι ευρωπαϊκά αεροσκάφη παραβίασαν τον εναέριο χώρο του ψευδοκράτους.
Ο κ. ∆ένδιας χαρακτήρισε το περιστατικό αχρείαστο και αδικαιολόγητο, σηµειώνοντας ότι η Ε.Ε. οφείλει να τοποθετηθεί µε τρόπο που να προστατεύει τον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο, αποφεύγοντας να σχολιάσει περαιτέρω, ώστε να µην παίξει το παιχνίδι των γειτόνων.
Ενοχληµένοι
Η ενόχληση της Αγκυρας αποτυπώθηκε ακόµη πιο έντονα µετά την υπογραφή της νέας αµυντικής συµφωνίας µεταξύ Γαλλίας και Κύπρου. Η συµφωνία, που υπεγράφη από τη Γαλλίδα υπουργό Αµυνας Κατρίν Βοτρέν και τον Κύπριο οµόλογό της Βασίλη Πάλµα, ανοίγει τον δρόµο για ενισχυµένη παρουσία γαλλικών δυνάµεων στη Μεγαλόνησο, µε έµφαση σε ανθρωπιστικές αποστολές, κοινές ασκήσεις και συνεργασία στον τοµέα της αµυντικής τεχνολογίας.
Η στρατηγική σηµασία της συµφωνίας υπερβαίνει το στενά επιχειρησιακό πεδίο. Ενισχύει περαιτέρω τον άξονα Αθήνας – Λευκωσίας – Παρισιού και εδραιώνει τη γαλλική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που προκαλεί εµφανή δυσφορία στην τουρκική πλευρά. Το τουρκικό υπουργείο Αµυνας χαρακτήρισε τη συµφωνία «παράνοµη», υποστηρίζοντας ότι η Γαλλία δεν συγκαταλέγεται στις εγγυήτριες δυνάµεις της Κύπρου και προειδοποίησε ότι η Αγκυρα διαθέτει τη δυνατότητα να δώσει «την πιο αυστηρή απάντηση» σε κινήσεις που θεωρεί ότι θίγουν τα συµφέροντά της. Παράλληλα, επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί στρατιωτικές συνεργασίες οι οποίες, κατά την τουρκική ανάγνωση, στρέφονται εναντίον της Τουρκίας ή του ψευδοκράτους.
Λιβύη: αργά βήµατα σε δύσκολο πεδίο
Την ίδια ώρα, η Αθήνα έχει στραµµένο το βλέµµα της και στη Λιβύη. Η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, βρέθηκε στην Τρίπολη για νέο γύρο τεχνικών συνοµιλιών σχετικά µε την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών µεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, σε συνέχεια των επαφών που είχαν πραγµατοποιηθεί στην Αθήνα τον Σεπτέµβριο του 2025.
Αρµόδιες πηγές αντιµετωπίζουν µε ρεαλισµό το θέµα και εκτιµούν ότι δεν αναµένεται σύντοµα συµφωνία για ελληνολιβυκή ΑΟΖ στο εγγύς µέλλον. Στόχος της ελληνικής διπλωµατίας είναι πρωτίστως η διατήρηση και εµβάθυνση των επαφών µε την «Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας» της Τρίπολης, χωρίς να διαταραχθούν οι σχέσεις µε τη Βεγγάζη και τον επικεφαλής αυτής, στρατάρχη Χαφτάρ. Το εγχείρηµα παραµένει σύνθετο, καθώς το τουρκολιβυκό µνηµόνιο εξακολουθεί να αποτελεί το µεγάλο «αγκάθι».
Ο Γ. Γεραπετρίτης υπογραµµίζει ότι η Ελλάδα είναι η µόνη χώρα που συνοµιλεί σε υψηλό επίπεδο και µε τις δύο πλευρές της διχασµένης Λιβύης και εκφράζει σε συνοµιλητές του συγκρατηµένη αισιοδοξία ότι µπορεί να οικοδοµηθεί µια ποιοτική σχέση συνεργασίας, επαναλαµβάνοντας βεβαίως πως το τουρκολιβυκό µνηµόνιο είναι ανυπόστατο και στερείται νοµικής ισχύος.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
