Το Σύνταγμα και η απαίτηση της κοινωνίας

Η αντιπολίτευση παραβλέπει ότι ο κόσμος τάσσεται υπέρ της κατάργησης της μονιμότητας στο Δημόσιο και θέλει να λειτουργήσουν μη κρατικά ΑΕΙ, ενώ επιθυμεί ένα περισσότερο αξιόπιστο πολιτικό σύστημα
13:50 - 19 Σεπτεμβρίου 2026
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Ανδρουλάκης στη συζήτηση για την αναθεώρηση του συντάγματος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Ανδρουλάκης στη συζήτηση για την αναθεώρηση του συντάγματος

Η αναθεώρηση του συντάγματος, για την οποία έγινε η σχετική συζήτηση σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών, συνιστά μία σημαντική υπέρβαση καθώς θέτει, σε αρκετά σημεία, τις βάσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας του κράτους. Βεβαίως κατά παραδοσιακό δυστυχώς τρόπο η αντιπολίτευση αντιδρά σε αλλαγές προφανώς επειδή δεν τις κάνει η ίδια. Όμως, κάθε φορά που γίνονταν (όχι συχνά είναι η αλήθεια) έρευνες της κοινής γνώμης γύρω από το θέμα των συνταγματικών αλλαγών, η κοινωνία εμφανιζόταν να βρίσκεται αντίθετη απέναντι στην τακτική των «μη αλλαγών» που ακολουθούσε μερίδα του πολιτικού κόσμου. Και η στάση αυτή της κοινωνίας (για παράδειγμα η επιθυμία της να λειτουργήσουν στη χώρα τελικώς μη κρατικά πανεπιστήμια) στην ουσία αποκαλύπτει τις αστοχίες ή τις μικροκομματικές σκοπιμότητες των αντιδράσεων της αντιπολιτεύσεως. Είναι βέβαιο δε, ότι με παγιωμένες τις απόψεις των πολιτών σε ζητήματα που τους έχουν ταλαιπωρήσει επί σειράν ετών, και όποιες άλλες έρευνες της κοινής γνώμης να ακολουθούσαν, και αυτές στα ίδια συμπεράσματα θα κατέληγαν.

Ας πάρουμε και ένα άλλο παράδειγμα. Την άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο που επιχειρείται να κατοχυρωθεί συνταγματικά, υπό συγκεκριμένες άλλωστε προϋποθέσεις. Η σχετική συζήτηση στη Βουλή προκάλεσε απεργία της ΑΔΕΔΥ και πορεία, κατά τα ειωθότα προς το Κοινοβούλιο. Πρόκειται για μία ρύθμιση που στην ουσία θεραπεύει ένα πολιτικό «αμάρτημα» του παρελθόντος καθώς η μονιμότητα είναι ένας θεσμός τον οποίον επέβαλαν οι πολιτικοί, πριν από σχεδόν ένα αιώνα, προκειμένου να προστατεύσουν τους δημοσίους υπαλλήλους από δικές τους αυθαιρεσίες, θεωρώντας προφανώς ότι αυτές δεν επρόκειτο να σταματήσουν ποτέ! Ομολογούσαν με άλλα λόγια την τάση τους για παρανομίες, απάνθρωπες συμπεριφορές (διότι περί αυτού πρόκειται) και για κομματισμό ρατσισμό. Μάλιστα πρέπει να θυμίσουμε ότι προ ετών όταν είχε γίνει πάλι σχετική συζήτηση για το θέμα της μονιμότητας κορυφαίος πολιτικός είχε το θράσος να πει ότι η μονιμότητα επιτρέπει στον δημόσιο υπάλληλο να ασκήσει απερίσπαστος τα καθήκοντά του, προσηλωμένος στο δημόσιο συμφέρον και χωρίς να εξαρτάται από οιεσδήποτε πολιτικές μεταβολές ή άλλες πολιτικές επιπτώσεις (!). Και μόνον αυτή η δικαιολόγηση της μονιμότητας (την οποίαν, δυστυχώς, συνυπογράφει [ακόμη;] η μεγάλη πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου πρωτοστατούντων των Αριστερών), παρέχει την ευκαιρία και προκαλεί έναν οργισμένο αντίλογο τον οποίον αντιστοίχως προσυπογράφει η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών. Και ο αντίλογος αυτός έχει να κάμνει με το γεγονός ότι το ίδιο το Σύνταγμα μοιάζει να αντιφάσκει κατοχυρώνοντας αφενός την ισότητα των πολιτών (άρθρο 4) και, αφετέρου τη μονιμότητα στο Δημόσιο (άρθρο 103 παρ.). Διότι πώς μπορεί να υπάρχει ισότητα ΟΛΩΝ όταν ορισμένων κατοχυρώνεται η εργασία, ώστε να μη μείνουν ποτέ χωρίς δουλειά, και επί άλλων επικρέμεται μια ζωή η δαμόκλειος σπάθη τής ανά πάσα στιγμήν απόλυσης!

Η συνταγματική αναθεώρηση που προτείνει η κυβέρνηση αποβλέπει στην εξουδετέρωση όποιων αγκυλώσεων διαπιστώνονται στη λειτουργία της πολιτείας. Συγχρόνως εκσυγχρονίζει, επί τη βάσει των ευρωπαϊκών προτύπων, αναχρονιστικές διατάξεις που αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξη της χώρας. Όπως λ.χ. η αδυναμία να λειτουργήσουν και στη χώρα μας ξένα πανεπιστημιακά ιδρύματα, με συνέπεια μεγάλη διαρροή συναλλάγματος στο εξωτερικό. Ακόμη ενισχύει το κύρος και την αξιοπιστία του πολιτικού κόσμου και των κομμάτων, με τις διατάξεις για την ασυλία τους καθώς και για την ποινική ευθύνη των υπουργών.

Εκείνο πάντως που πρέπει να έχει υπ’ όψιν ο συνταγματικός νομοθέτης, για να αποφύγει τα σφάλματα του παρελθόντος είναι ότι:

-Το περιεχόμενο του Καταστατικού Χάρτη της χώρας που θα ψηφιστεί από την επόμενη Βουλή, πρέπει να εξασφαλίζει και τη διάρκειά του έτσι ώστε να σταματήσει το φαινόμενο των συχνών αναθεωρήσεων, που δεν απαντώνται σε καμία άλλη χώρα. Συγχρόνως οι προβλέψεις του θα πρέπει να τύχουν ιδιαιτέρας προσοχής έτσι ώστε να μην παρατηρούνται οι ατέλειες που καθιστούν αναγκαία κάθε φορά και μία νέα αναθεώρηση του συντάγματος.

-Με το νέο σύνταγμα πρέπει να καλύπτονται μόνο οι βασικές και απαρέγκλιτες αρχές λειτουργίας του πολιτεύματος. Αντιθέτως, η προσαρμογή του στην εξέλιξη των πραγμάτων, των αναγκών και των κοινωνιών, πρέπει να γίνεται για λόγους ευελιξίας, μέσα από νομοθετικές ρυθμίσεις, χωρίς να ανατρέχουν οι κυβερνήσεις στο σύνταγμα και να διαπιστώνουν την ύπαρξη εμποδίων για τις αναγκαίες προσαρμογές

Σημαντικό επίσης είναι τα κόμματα της αντιπολιτεύσεως να δείξουν το απαραίτητο πνεύμα συναίνεσης ώστε να εξασφαλισθεί η μακροβιότητα του νέου Καταστατικού Χάρτη. Κάτι που προς ώρας δεν είναι ορατό, ενώ έτσι παραβλέπουν ότι ο κόσμος τάσσεται στην πολύ μεγάλη πλειοψηφία του υπέρ των αλλαγών στη λειτουργία του κράτους και των θεσμών. Είναι, εδώ και πολλά χρόνια, υπέρ της κατάργησης της μονιμότητας στο Δημόσιο, ενώ επιθυμεί ένα περισσότερο αξιόπιστο πολιτικό σύστημα, το οποίο εξασφαλίζεται με την κατάργηση προνομίων στους πολιτικούς, οι οποίοι έχουν δώσει πλείστα όσα παραδείγματα, προκλητικής χρήσης των προνομίων αυτών. Επίσης σε ό,τι αφορά την ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ, η κοινή γνώμη πιστεύει ότι και τα υπάρχοντα ιδρύματα θα βελτιωθούν διά του ανταγωνισμού και το γονικό οικονομικό βάρος θα είναι μικρότερο, αφού οι γονείς δεν θα αναγκάζονται να στέλνουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό.

Εφημερίδα Απογευματινή