Σε µια περίοδο κατά την οποία η αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή προσλαµβάνει ανησυχητικές διαστάσεις, η Αθήνα προετοιµάζεται για έναν κύκλο υψηλού επιπέδου αµερικανικών επισκέψεων. Οι σχετικές προετοιµασίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς το επόµενο διάστηµα αναµένεται να βρεθούν στην Ελλάδα Αµερικανοί αξιωµατούχοι µε χαρτοφυλάκια που άπτονται τόσο της διπλωµατίας όσο και της άµυνας.
Σύµφωνα µε αποκλειστικές πληροφορίες, την αρχή αναµένεται να κάνει η Αλισον Χούκερ, αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών των Ηνωµένων Πολιτειών, η οποία πρόκειται να επισκεφθεί την Αθήνα τα επόµενα εικοσιτετράωρα. Η επίσκεψή της αποκτά ιδιαίτερη σηµασία, καθώς αναµένεται να λειτουργήσει ως προπαρασκευαστικό βήµα για την επίσκεψη του Αµερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούµπιο, αλλά και για τον έκτο γύρο του Στρατηγικού ∆ιαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ.
Το ακριβές χρονοδιάγραµµα της επίσκεψης Ρούµπιο δεν έχει ακόµη οριστικοποιηθεί. Θα εξαρτηθεί, µεταξύ άλλων, από τα αποτελέσµατα των επαφών της κ. Χούκερ, τις εξελίξεις στο περιφερειακό µέτωπο και βεβαίως το επιβαρυµένο πρόγραµµα του Αµερικανού υπουργού. Η Αθήνα, πάντως, αναµένει την επίσκεψή του εντός του επόµενου διαστήµατος, είτε πριν είτε µετά τις ενδιάµεσες εκλογές του Νοεµβρίου στις Ηνωµένες Πολιτείες.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο σχεδιασµός για την επίσκεψη του Αµερικανού υπουργού Αµυνας, Πιτ Χέγκσεθ. Σύµφωνα µε καλά πληροφορηµένες πηγές, οι δύο επισκέψεις δεν αναµένεται να πραγµατοποιηθούν ταυτόχρονα, αλλά να προγραµµατιστούν αυτοτελώς, ανάλογα µε τις υποχρεώσεις των δύο υπουργών.
Περιφερειακές ισορροπίες
Η ελληνοαµερικανική στρατηγική σχέση έχει διευρυνθεί σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και πλέον δεν περιορίζεται στην αµυντική συνεργασία. Περιλαµβάνει την ενέργεια, τις υποδοµές, την περιφερειακή ασφάλεια και τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας στη ΝΑ Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Υπό το πρίσµα αυτό, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η ευρύτερη αναδιάταξη των περιφερειακών ισορροπιών καθιστούν τη συνεργασία Αθήνας και Ουάσινγκτον ακόµη σηµαντικότερη. Η πρόσφατη συµφωνία της Μέκκας και οι διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στον αραβικό κόσµο αποτελούν µέρος µιας ευρύτερης κινητικότητας, η οποία επηρεάζει αναπόφευκτα και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σενάρια κρίσης ή πολέµου
Τα µηνύµατα που εκπέµπονται από την Αγκυρα δεν επιτρέπουν εφησυχασµό. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η επιστολή του Τούρκου υπουργού Αµυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, προς την Τουρκική Εθνοσυνέλευση, στην οποία γίνεται αναφορά όχι µόνο για πιθανή κρίση ή ένταση, αλλά και για ενδεχόµενο πολέµου. «Οι µελέτες σχετικά µε κάθε είδους εξελίξεις, συµπεριλαµβανοµένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέµου, που ενδέχεται να προκύψουν στην περιοχή µας, συνεχίζονται σχολαστικά σε πλήρη συντονισµό µε όλες τις µονάδες του κράτους µας», αναφέρεται στην επιστολή.
Η επιλογή της συγκεκριµένης διατύπωσης έχει τη δική της πολιτική σηµασία. ∆εν συνιστά κατ’ ανάγκην πρόβλεψη άµεσης σύγκρουσης, αποτυπώνει ωστόσο το γεγονός ότι η τουρκική πλευρά εντάσσει πλέον επισήµως στα σενάρια σχεδιασµού της και το ενδεχόµενο µιας σοβαρής περιφερειακής κρίσης.
Στην Αθήνα παρακολουθούν τις τουρκικές κινήσεις µε ιδιαίτερη προσοχή, χωρίς να εγκαταλείπουν τη γραµµή της θεσµικής και διπλωµατικής αντιµετώπισης. Χαρακτηριστική είναι η αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης στα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει καταστήσει σαφές ότι η Αθήνα δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση των εξελίξεων. Σύµφωνα µε τα λεγόµενά του, οι σχετικές τουρκικές αποφάσεις δεν παράγουν έννοµα αποτελέσµατα έναντι της Ελλάδας και δεν δεσµεύουν τη χώρα.
Η Αθήνα έχει ήδη προχωρήσει σε ρηµατική διακοίνωση προς την Τουρκία, ενώ έχει ενηµερώσει και τις ευρωπαϊκές αρχές. Το µήνυµα του κ. Γεραπετρίτη, περί «ενεργού δρώσας» Ελλάδας, αποτυπώνει ακριβώς αυτή την επιλογή: η χώρα επιδιώκει να απαντά στις τουρκικές πρωτοβουλίες µε συγκεκριµένες διπλωµατικές και θεσµικές ενέργειες, αποφεύγοντας παράλληλα µια ρητορική κλιµάκωση.
Και γαλλική εµπλοκή µε το καλώδιο
Στο µεταξύ, ένα διαφορετικό αλλά εξίσου κρίσιµο πεδίο αντιπαράθεσης προκαλεί τριγµούς µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Πρόκειται για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, ένα έργο µε σαφείς οικονοµικές και ενεργειακές διαστάσεις, αλλά και ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος. Η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού µετόχου, µε ποσοστό 66% στην Great Sea Interconnector, δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για επανεκκίνηση του έργου. Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον οι υποθαλάσσιες έρευνες και η ολοκλήρωση των βυθοµετρήσεων, ώστε να οριστικοποιηθεί η διαδροµή του καλωδίου στο τµήµα που αποµένει. Μέχρι σήµερα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των σχετικών ερευνών. Το υπόλοιπο τµήµα είναι και το πλέον ευαίσθητο, καθώς αφορά θαλάσσια περιοχή νότια της Κάσου, την οποία η Αγκυρα εντάσσει στη δική της µονοµερή αντίληψη περί υφαλοκρηπίδας. Η Meridiam αναµένεται να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην επανεκκίνηση της διαδικασίας, σε συνεργασία µε την επίσης γαλλική Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, εξετάζονται εναλλακτικές ως προς την οργάνωση των θαλάσσιων ερευνών, ακόµη και πιθανή αλλαγή αναδόχου. Η γαλλική εµπλοκή, εποµένως, δεν έχει µόνο επενδυτικό χαρακτήρα. Προσδίδει στο έργο και µια ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση, σε µια περιοχή όπου η ενεργειακή διασύνδεση έχει καταστεί µέρος της γεωπολιτικής εξίσωσης.
Αντι-drone συµφωνία µε Ισραήλ
Παράλληλα, προχωρά και η ενίσχυση της ελληνικής αντιαεροπορικής και αντι-drone άµυνας µέσω της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Αύριο στο Τελ Αβίβ αναµένεται να υπογραφούν οι συµφωνίες µεταξύ της Γενικής ∆ιεύθυνσης Αµυντικών Εξοπλισµών και Επενδύσεων και της SIBAT, της ∆ιεύθυνσης Αµυντικής Συνεργασίας του ισραηλινού υπουργείου Αµυνας. Με την υπογραφή των συµφωνιών αρχίζει η αντίστροφη µέτρηση των 35 µηνών για την ολοκλήρωση του έργου, συνολικού ύψους περίπου 3,1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ακόµη µια ένδειξη ότι η Αθήνα επιχειρεί να µετατρέψει την αµυντική της πολιτική από αποσπασµατική προµήθεια συστηµάτων σε ολοκληρωµένη αρχιτεκτονική αεράµυνας.
Παραβιάσεων συνέχεια
Εως τη στιγµή σύνταξης του ρεπορτάζ είχαν καταγραφεί 495 τουρκικές παραβιάσεις στον αέρα, µε σηµαντικό µέρος να αφορά τουρκικά µη επανδρωµένα αεροσκάφη, αλλά και µαχητικά. Μόνο τον Αύγουστο καταγράφηκαν 199 παραβιάσεις, ενώ την Παρασκευή τουρκικό µη επανδρωµένο αεροσκάφος προχώρησε σε παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας (ήτοι δεν κατέθεσε σχέδιο πτήσης) και πέταξε µεταξύ Σαµοθράκης και Αλεξανδρούπολης. Κατά την πάγια τακτική, απογειώθηκε ζεύγος ελληνικών F-16 και αναχαίτισε το τουρκικό UAV. Στη θάλασσα, από την αρχή του έτους οι καταγεγραµµένες παραβιάσεις υπερβαίνουν τις 2.000, µε εµπλοκή τόσο κρατικών τουρκικών πλοίων όσο και αλιευτικών. Το άθροισµα των εξελίξεων δείχνει ότι η σχετική ύφεση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παραµένει εύθραυστη. Η Αθήνα επενδύει στη διπλωµατία, στις συµµαχίες και στην ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας. Στον αντίποδα, η Αγκυρα διατηρεί ανοιχτά περισσότερα του ενός µέτωπα. Σε αυτή τη συγκυρία, οι επικείµενες αµερικανικές επισκέψεις αποκτούν ιδιαίτερο βάρος. Οχι επειδή προεξοφλούν κάποια συγκεκριµένη εξέλιξη, αλλά επειδή θα αποτελέσουν ακόµη µία ευκαιρία να αποτυπωθεί στην πράξη το εύρος της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας – ΗΠΑ σε µια περιοχή όπου οι ισορροπίες µεταβάλλονται ταχύτατα.
Ερχεται νέο διάβηµα για τα θαλάσσια πάρκα και τις προκλήσεις, ανακοίνωσε ο Γεραπετρίτης
Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αναφέρθηκε από το βήµα της Βουλής την Παρασκευή ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, προαναγγέλλοντας ότι από τα όσα έχουν συµβεί το τελευταίο διάστηµα, η Ελλάδα θα προχωρήσει σε νέο διάβηµα προς την Αγκυρα.
Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωµατίας υποστήριξε µεταξύ άλλων ότι «τα δύο θαλάσσια πάρκα, τα οποία η τουρκική κυβέρνηση έχει νοµοθετήσει µε εσωτερική νοµοθεσία, είναι προφανώς αντίθετα στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο, δεν παράγουν έννοµα αποτελέσµατα, δεν δεσµεύουν τη χώρα µας και αποτελούν παραβίαση του ενωσιακού κεκτηµένου». Απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Πλεύσης Ελευθερίας, Αλέξανδρου Καζαµία, ο κ. Γεραπετρίτης έσπευσε να υπενθυµίσει ότι έχει σταλεί ήδη ρηµατική διακοίνωση στην Τουρκία και ενηµέρωση ότι εξαρχής ενηµερώθηκαν οι Ευρωπαίοι εταίροι, ενώ συµπλήρωσε µε νόηµα ότι «η Ελλάδα προτίθεται να προβεί και σε περαιτέρω ενέργειες για αυτά τα ζητήµατα».
Οπως τόνισε, η τουρκική ενέργεια είναι απολύτως παράνοµη µε βάση το ∆ιεθνές ∆ίκαιο, ενώ απέδωσε τον εκνευρισµό της γείτονος στη νέα, ενεργητική στρατηγική της Αθήνας.
«Οι αντιδράσεις της Τουρκίας έρχονται γιατί πρώτη φορά η Ελλάδα έχει αναλάβει πρωτοβουλίες υπεράσπισης της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωµάτων στο πεδίο. Αν ενοχλεί αυτό -αν ενοχλεί η ενεργητική µας διπλωµατία- δεν είναι κάτι που µας αφορά. Θα συνεχίσουµε να αυξάνουµε την ισχύ της Ελλάδος για να τη φέρουµε εκεί που δεν ήταν ποτέ», υπογράµµισε χαρακτηριστικά, προαναγγέλλοντας παράλληλα ότι θα ακολουθήσουν κι άλλες διπλωµατικές ενέργειες. Ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε επίσης σε µια σειρά από ζητήµατα της εξωτερικής πολιτικής:
Οσον αφορά τις τουρκικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου, σηµείωσε πως είναι «κάκιστο να υπάρχουν», συµπλήρωσε όµως ότι καταγράφεται σαφέστατη ύφεση σε σύγκριση µε τις χιλιάδες παραβιάσεις παλαιότερων ετών (ειδικά της περιόδου 2015-2016).
Ως προς τις σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ, υπερασπίστηκε σθεναρά τη στρατηγική συµµαχία µε το Τελ Αβίβ, χαρακτηρίζοντας ανεύθυνη τη στάση όσων ζητούν τον περιορισµό της επειδή ενοχλείται η Αγκυρα. Τέλος, απέφυγε να σχολιάσει την παραίτηση του συµβούλου του πρωθυπουργού, Σωτήρη Σέρµπου, απορρίπτοντας ωστόσο ως ανυπόστατα τα σενάρια που τον φέρουν να διαφωνούσε µε την ασκούµενη εξωτερική πολιτική.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
