Η εξαγγελία του πρωθυπουργού για τη θέσπιση του «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά» εισάγει μια τολμηρή τομή στην οικογενειακή και κοινωνική πολιτική. Ως σύλληψη ξεφεύγει από την πεπατημένη των πρόσκαιρων επιδομάτων, προτείνοντας μια δεκαοκταετή συμπόρευση κράτους και γονέων με ισόποση συνεισφορά. Όπως κάθε φιλόδοξη μεταρρύθμιση μακράς πνοής, η εξαγγελία συνοδεύεται αναπόφευκτα από επιφυλάξεις και κριτική. Ωστόσο, μια ψύχραιμη ανάλυση αποδεικνύει ότι η αρχιτεκτονική του μέτρου απαντά πειστικά στις περισσότερες από αυτές τις ενστάσεις.
Η πρώτη και συχνότερη ένσταση αφορά την οικονομική στενότητα: «Πώς να αποταμιεύσει μια μέση οικογένεια όταν δεν περισσεύει τίποτα στο τέλος του μήνα;». Η απάντηση βρίσκεται στη φύση και τη δυναμική του ίδιου του εργαλείου. Το μέτρο δεν επιβάλλει εξαντλητικές εισφορές ούτε θέτει ως προϋπόθεση την εξάντληση του πλαφόν. Ακόμη και μια ελάχιστη συστηματική καταβολή -λίγες δεκάδες ευρώ τον μήνα, που συχνά διατίθενται σε δώρα συγγενών ή έκτακτα μικροέξοδα- αποκτά άλλη αξία όταν αυτομάτως διπλασιάζεται από την πολιτεία. Με την ισόποση κρατική συμμετοχή και τη δύναμη του ανατοκισμού σε ορίζοντα δεκαοκτώ ετών, ακόμη και τα μικρά, φαινομενικά ασήμαντα ποσά μετατρέπονται σε ένα αξιοσημείωτο κεφάλαιο εκκίνησης. Ο μηχανισμός αυτός δεν απευθύνεται στους εύπορους, που διαθέτουν ήδη επενδυτικές διεξόδους, αλλά δίνει για πρώτη φορά στα χαμηλότερα και μεσαία στρώματα τη δυνατότητα να χτίσουν μια πραγματική περιουσιακή ασπίδα για τα παιδιά τους.
Η δεύτερη εύλογη ανησυχία αφορά τη θεσμική συνέχεια: «Πώς διασφαλίζεται ότι το μέτρο θα αντέξει δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια και δεν θα καταργηθεί από μια μελλοντική κυβέρνηση;». Στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα τέτοιου είδους προγράμματα θωρακίζονται με αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο και εξατομικευμένους αναπαλλοτρίωτους τραπεζικούς λογαριασμούς στο όνομα του ίδιου του παιδιού. Το κράτος δεν δημιουργεί ένα γενικόλογο ταμείο διαχείρισης, αλλά αναλαμβάνει συγκεκριμένη συμβατική και νομική δέσμευση απέναντι στον ανήλικο πολίτη. Καμία μελλοντική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε πολιτικά ή νομικά να προχωρήσει στην αναδρομική κατάργηση ή τη δήμευση δεσμευμένων αποταμιεύσεων παιδιών χωρίς τεράστιο κοινωνικό και συνταγματικό κόστος.
Επιπλέον, στο ερώτημα αν το κράτος «δεσμεύει» άσκοπα δημόσιους πόρους, η πραγματικότητα είναι ότι πρόκειται για την πιο αποδοτική μορφή κοινωνικής δαπάνης. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, η ενίσχυση της αποταμιευτικής κουλτούρας και η παροχή ίσων ευκαιριών για σπουδές ή επιχειρηματικό ξεκίνημα αποτελούν την ισχυρότερη εγγύηση για την αντιμετώπιση του δημογραφικού μαρασμού.
Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» δεν αγνοεί τις δυσκολίες του παρόντος. Αντίθετα, τις αναγνωρίζει και χτίζει ένα αξιόπιστο ανάχωμα για το μέλλον, προσφέροντας στους νέους γονείς κάτι πολυτιμότερο από ένα ευκαιριακό βοήθημα: προοπτική, ασφάλεια και ισότιμη εκκίνηση ζωής για τα παιδιά τους.
Ο κ. Κούμπουλης είναι ιστορικός και θεολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
