Χωρίς συμφωνία για το ενεργειακό ζήτημα ολοκληρώθηκε την Πέμπτη (15/10) η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, με τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών να επεκτείνονται και στον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε πρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, θέτοντας παράλληλα ως «κόκκινες γραμμές» τη διατήρηση των κονδυλίων για τους αγρότες και την πολιτική συνοχής.
Οι συζητήσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ανέδειξαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των «27», τόσο ως προς το ύψος του προϋπολογισμού όσο και ως προς την κατανομή των πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η επίτευξη συμφωνίας θα καταστεί δυσκολότερη το 2027, λόγω των εκλογικών αναμετρήσεων που έχουν προγραμματιστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Γαλλικό Πρακτορείο, ο Μακρόν επισήμανε στους Ευρωπαίους ηγέτες την ανάγκη να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις πριν από την έναρξη των εκλογικών διαδικασιών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία.
Δύο στρατόπεδα για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Στις διαπραγματεύσεις έχουν διαμορφωθεί δύο ομάδες κρατών με διαφορετικές προτεραιότητες. Η πρώτη περιλαμβάνει 17 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Γαλλία, η Πολωνία, η Ιταλία και η Ισπανία, οι οποίες υποστηρίζουν έναν ενισχυμένο προϋπολογισμό, με επαρκείς πόρους για τη γεωργία και την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε την πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση ανεπαρκή, δηλώνοντας: «Βρισκόμαστε μπροστά σε μία ξεκάθαρα ανεπαρκή πρόταση».
Αντίστοιχα, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα υπογράμμισε ότι η επαρκής χρηματοδότηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην αντίθετη πλευρά βρίσκονται η Γερμανία, η Σουηδία, η Αυστρία και η Ολλανδία, οι οποίες ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία, επικαλούμενες τις πιέσεις που δέχονται οι εθνικοί προϋπολογισμοί.
Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν προειδοποίησε ότι «ο λογαριασμός δεν βγαίνει», υποστηρίζοντας την ανακατανομή πόρων προς την ανταγωνιστικότητα και τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας, ακόμη και εάν αυτό συνεπάγεται περιορισμό των αγροτικών δαπανών.
Η επικαιροποιημένη πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, η οποία προβλέπει περικοπές μεταξύ άλλων στους τομείς της ανταγωνιστικότητας και της αναπτυξιακής βοήθειας, δεν φαίνεται να γεφυρώνει τις διαφορές.
Παράλληλα, η Γαλλία προωθεί την αναζήτηση νέων ευρωπαϊκών εσόδων μέσω της φορολόγησης των ψηφιακών υπηρεσιών, των κρυπτονομισμάτων και των τυχερών παιχνιδιών.
Ο στόχος για συμφωνία έως το τέλος του 2026
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέτασαν τα βασικά σημεία ενός πιθανού συμβιβασμού και κάλεσαν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις.
Επιδίωξη είναι να υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του 2026, ώστε η απαραίτητη νομοθετική διαδικασία να ολοκληρωθεί εντός του 2027 και να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των δικαιούχων από τον Ιανουάριο του 2028.
Σε ανάρτησή του στο X, ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε επίσης στη συζήτηση για τη διεύρυνση της ΕΕ και τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Επισήμανε ότι κατά τη διάρκεια της εβδομάδας πραγματοποιήθηκαν διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία, συνδέοντας την πρόοδο της ενταξιακής διαδικασίας με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων.
Finishing the day with a strategic debate on EU enlargement and internal reforms.
This week we had intergovernmental conferences with Montenegro, Ukraine, Moldova and Albania. Driven by the reforms, the accession process is making progress.
At the same time, we must get ready to welcome new members in the EU family.
— António Costa (@eucopresident) October 15, 2026
Μητσοτάκης: Προτεραιότητα η μείωση του ενεργειακού κόστους
Από την ελληνική πλευρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε την ανάγκη λήψης πρόσθετων ευρωπαϊκών μέτρων για τη συγκράτηση των τιμών ενέργειας, ζητώντας παράλληλα μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο πρωθυπουργός προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέας αύξησης του πληθωρισμού και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει επιπλέον λύσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους.
Στο ζήτημα του προϋπολογισμού, η Αθήνα διατηρεί σταθερή θέση κατά των περικοπών στη χρηματοδότηση της γεωργίας και της πολιτικής συνοχής, τομείς που αποτελούν βασικές προτεραιότητες της ελληνικής πλευράς στις διαπραγματεύσεις.
Τι προβλέπεται για την ενέργεια και τις επιχειρήσεις
Παρά την αδυναμία επίτευξης συνολικής συμφωνίας για το ενεργειακό ζήτημα, στο κείμενο των συμπερασμάτων που παρατίθεται στο δημοσίευμα περιλαμβάνονται κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών και τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας.
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη-μέλη και τις αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως αναφέρεται στο κείμενο:
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής για αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που προβλέπει ο κανονισμός για το μεθάνιο.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζονται η παράταση του προσωρινού καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις, η καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγικής δυναμικότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και η προώθηση πρωτοβουλιών για την εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών αδειοδότησης και του περιορισμού των γραφειοκρατικών υποχρεώσεων.
