Νέο πλαίσιο κανόνων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και την προστασία όσων απασχολούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών προωθεί το υπουργείο Εργασίας. Το νομοσχέδιο παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια σε συνέντευξη Τύπου η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, παρουσία του γενικού γραμματέα Νίκου Μηλαπίδη.
Όπως ανέφερε η υπουργός, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας, ωστόσο απαιτούνται δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των εργαζομένων. «Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών οφείλει να γίνεται με συνθήκες διαφάνειας», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι το νομοσχέδιο θεσπίζει, μεταξύ άλλων, ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες.
Το σχέδιο νόμου φέρει τον τίτλο «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 και λοιπές διατάξεις» και αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Σύμφωνα με το υπουργείο, κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου πραγματοποιήθηκε εκτενής διαβούλευση με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και εκπροσώπους του κλάδου, ενώ δεκάδες παρατηρήσεις τους έχουν ήδη ενσωματωθεί στο υπό διαμόρφωση σχέδιο.
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις των αλγορίθμων
Ο πρώτος βασικός άξονας του νομοσχεδίου αφορά την αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας. Για πρώτη φορά θεσπίζεται ειδικό πλαίσιο περιορισμών στη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων στις ψηφιακές πλατφόρμες, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και την προστασία των εργαζομένων.
Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν ότι οι απασχολούμενοι θα πρέπει να ενημερώνονται για τις διαδικασίες και τα κριτήρια βάσει των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν, ιδίως όταν αυτές επηρεάζουν ουσιαστικά την εργασιακή τους κατάσταση. Παράλληλα, διασφαλίζεται η ανθρώπινη εποπτεία σε κρίσιμες αποφάσεις.
Ειδικότερα, προβλέπονται:
– Απαγόρευση επεξεργασίας συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων, όπως στοιχεία για την ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα, ιατρικό ιστορικό και φυλετική καταγωγή.
– Υποχρέωση ενημέρωσης των εργαζομένων και των αρμόδιων αρχών για τους αλγορίθμους και τα δεδομένα που επεξεργάζονται.
– Διενέργεια μελέτης εκτίμησης αντικτύπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων (DPIA).
– Διασφάλιση της φορητότητας των δεδομένων.
– Αξιολόγηση των αυτοματοποιημένων συστημάτων με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων.
– Ανθρώπινη εποπτεία κρίσιμων αποφάσεων.
– Δικαίωμα επανεξέτασης αποφάσεων που λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω αλγορίθμου.
– Δικαίωμα των εργαζομένων να ζητούν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίζονται σε αλγοριθμικά συστήματα.
Ενδεικτικά, αποφάσεις για τον περιορισμό, την αναστολή ή την παύση λογαριασμού ή συνεργασίας δεν θα λαμβάνονται πλέον χωρίς ανθρώπινη εποπτεία.
Μέτρα για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επιπλέον προβλέψεις για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από τους κινδύνους που ενδέχεται να προκαλεί η αλγοριθμική διαχείριση.
Οι ψηφιακές πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, ενώ θα πρέπει να ενημερώνουν και να διαβουλεύονται με τους εκπροσώπους των εργαζομένων πριν από την εισαγωγή αλγοριθμικών συστημάτων. Εφόσον δεν υπάρχουν εκπρόσωποι, η ενημέρωση και η διαβούλευση θα πραγματοποιούνται απευθείας με τους εργαζομένους.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα συνδρομής εμπειρογνώμονα στους εργαζομένους.
Τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας για όσους απασχολούνται μέσω πλατφορμών
Μία ακόμη σημαντική ρύθμιση αφορά τον προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης όσων παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Θεσπίζεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, σύμφωνα με το οποίο η σχέση συνεργασίας μεταξύ εργαζομένου και πλατφόρμας θα θεωρείται εργασιακή σχέση όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο.
Το τεκμήριο είναι ανατρέψιμο, καθώς η πλατφόρμα θα μπορεί να το αντικρούσει. Επίσης, η παροχή υπηρεσιών μέσω πλατφόρμας θα εξακολουθεί να είναι δυνατή τόσο με καθεστώς εξαρτημένης εργασίας όσο και με ανεξάρτητη παροχή υπηρεσιών.
Στόχος της ρύθμισης είναι να αποτρέπονται περιπτώσεις στις οποίες σχέσεις εξαρτημένης εργασίας χαρακτηρίζονται ως συμβάσεις ανεξάρτητων υπηρεσιών.
Μητρώο ψηφιακών πλατφορμών στο «ΕΡΓΑΝΗ»
Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης την καταγραφή των προσώπων που παρέχουν εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών και την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
Συγκεκριμένα, δημιουργείται ειδικό Μητρώο στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ». Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα πρόσωπα που εργάζονται μέσω αυτών και να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές πληροφορίες σχετικά με τους παρόχους υπηρεσιών, τις οποίες θα πρέπει και να επικαιροποιούν.
Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις για την εργασία στις πλατφόρμες αποσκοπούν στη βελτίωση της διαφάνειας στην παροχή υπηρεσιών, στην ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και στην καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών.
Τι αλλάζει στις γονικές άδειες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις για τη διευκόλυνση των εργαζόμενων γονέων κατά τη λήψη γονικής άδειας.
Όπως ανακοίνωσε η Νίκη Κεραμέως, οι γονείς δεν θα χρειάζεται πλέον να περιμένουν έναν χρόνο μεταξύ δύο γονικών αδειών.
Επιπλέον, όταν και οι δύο γονείς εργάζονται στον ίδιο εργοδότη, δεν θα είναι απαραίτητο να δηλώνουν τη σειρά με την οποία θα λάβουν την άδεια. Παράλληλα, η άδεια φροντιστή θα μπορεί να χορηγείται χωρίς να έχει συμπληρωθεί εξάμηνο από την πρόσληψη του εργαζομένου.
Συνέχιση της ασφαλιστικής κάλυψης μετά την ενηλικίωση
Μία ακόμη δέσμη διατάξεων αφορά την ασφαλιστική ικανότητα των νέων, με στόχο να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα που προκύπτει όταν συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους.
Όπως εξήγησε η υπουργός, σήμερα η ασφαλιστική ικανότητα διακόπτεται με την ενηλικίωση. Για την επαναφορά της απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία εγγραφής στον e-ΕΦΚΑ, είτε με την ιδιότητα του φοιτητή είτε ως άνεργος, εγγεγραμμένος στο μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).
Η νέα ρύθμιση αποσκοπεί στην κάλυψη του ενδιάμεσου χρονικού διαστήματος, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχιση της ασφαλιστικής ικανότητας μέχρι οι νέοι να αποκτήσουν δυνατότητα ασφαλιστικής κάλυψης μέσω άλλης προβλεπόμενης ιδιότητας.
Ως παράδειγμα, η κ. Κεραμέως ανέφερε έναν μαθητή της Γ΄ Λυκείου που ενηλικιώνεται τον Ιανουάριο. Με τη νέα πρόβλεψη, δεν θα στερείται την ασφαλιστική του κάλυψη λόγω της συμπλήρωσης του 18ου έτους, αλλά θα τη διατηρεί για το προβλεπόμενο μεταβατικό διάστημα.
Pizza Fan: Ξεκίνησε η καταβολή των οφειλόμενων δεδουλευμένων
Αναφερόμενη στην υπόθεση της Pizza Fan, η υπουργός Εργασίας δήλωσε ότι το υπουργείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων και τη διοίκηση της επιχείρησης.
Όπως γνωστοποίησε, η καταβολή των οφειλόμενων δεδουλευμένων ξεκίνησε στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας, αρχικά για τους εργαζομένους στα καταστήματα franchise. Σε εξέλιξη βρίσκονται πλέον οι πληρωμές προς τους εργαζομένους της μητρικής εταιρείας, οι οποίοι ανέρχονται σε περίπου 500.
Η κ. Κεραμέως ανακοίνωσε, τέλος, ότι την Τρίτη 3 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί στο υπουργείο Εργασίας συνάντηση με εκπροσώπους και των δύο πλευρών, με αντικείμενο την προστασία των εργαζομένων.
