Γράφει ο Μίλτος Τόσκας*
Οι πολίτες έρχονται κάθε εβδομάδα «αντιμέτωποι» με μία νέα ανακοίνωση. Μία προσωρινή επιδότηση στο ρεύμα, μία παράταση σε κάποια ρύθμιση, ένα ακόμη pass για να αντιμετωπιστεί ένα μέρος της ακρίβειας, μία έκτακτη ενίσχυση που παρουσιάζεται ως μόνιμη κοινωνική πολιτική. Λίγες ημέρες αργότερα η συζήτηση αρχίζει πάλι από την αρχή.
Η κυβέρνηση εμφανίζει αυτή τη διαρκή κινητικότητα ως απόδειξη ότι αντιδρά γρήγορα στα προβλήματα. Στην πραγματικότητα όμως τα αλλεπάλληλα προσωρινά μέτρα φανερώνουν την απουσία σταθερής στρατηγικής. Όταν χρειάζεται κάθε εβδομάδα μια καινούργια εξαγγελία σημαίνει ότι καμία από τις προηγούμενες δεν αντιμετώπισε την αιτία του προβλήματος.
Έχουμε μία κυβέρνηση με σχέδιο εβδομάδας και μία κοινωνία που αδυνατεί να καταρτίσει σχέδιο ζωής, καθώς ο οικογενειακός προϋπολογισμός δεν μπορεί να αναπροσαρμόζεται συνεχώς.
Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει ότι ο μισθός του θα καλύπτει σταθερά τις βασικές ανάγκες του. Η οικογένεια χρειάζεται να γνωρίζει πόσο θα πληρώνει για το ρεύμα και τη θέρμανση σε ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο. Η μικρή επιχείρηση πρέπει να μπορεί να υπολογίσει το ενεργειακό και φορολογικό κόστος της πριν να αποφασίσει αν θα επενδύσει, αν θα προσλάβει ή αν θα κρατήσει τη θέση εργασίας που ήδη προσφέρει.
Αυτή η στοιχειώδης δυνατότητα προγραμματισμού έχει χαθεί. Οι πολίτες καλούνται να παρακολουθούν προθεσμίες, πλατφόρμες, εισοδηματικά κριτήρια και διαρκείς τροποποιήσεις. Αντί το κράτος να μειώνει την αβεβαιότητα, την αναπαράγει και τη μεταφέρει στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Τα κάθε λογής pass αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δημιουργούν την εικόνα μιας κυβέρνησης που επιστρέφει κάτι στους πολίτες, ενώ αφήνουν ανέγγιχτους τους μηχανισμούς που παράγουν την ακρίβεια, δεν ελέγχουν ουσιαστικά τα περιθώρια κέρδους, δε μειώνουν μόνιμα τους έμμεσους φόρους, δεν ενισχύουν σταθερά τους μισθούς και δεν περιορίζουν το κόστος της κατοικίας.
Παράλληλα ζούμε και την ψηφιακή εκδοχή της επιδοματικής πολιτικής: μία πλατφόρμα ανοίγει, μία πλατφόρμα κλείνει και η καθημερινή ανασφάλεια παραμένει. Η προσωρινότητα γίνεται έτσι μόνιμο μοντέλο διακυβέρνησης. Αυτό φαίνεται στην ενέργεια, που οι καταναλωτές περιμένουν κάθε μήνα να μάθουν τις νέες τιμές και το ύψος της πιθανής επιδότησης, και στη φορολογία που οι παρεμβάσεις γίνονται αποσπασματικά και χωρίς καθαρό ορίζοντα. Το βλέπουμε και στην εκπαίδευση. Κάθε Σεπτέμβριο το κράτος αρχίζει από την αρχή, αναζητώντας αναπληρωτές για πάγιες ανάγκες, καλύπτοντας καθυστερημένα κενά που ήταν γνωστά μήνες πριν.
Η κυβέρνηση επιλέγει να αντιμετωπίζει τον πολίτη ως δικαιούχο περιστασιακής ενίσχυσης και όχι ως άνθρωπο που δικαιούται σταθερούς κανόνες, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και επαρκές εισόδημα. Μετατρέπει την κοινωνική προστασία από δικαίωμα σε αίτηση και από μόνιμη πολιτική σε κυβερνητική ανακοίνωση.
Απαιτείται επομένως μία νέα εθνική πολιτική κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, ώστε οι νέοι να μπορούν να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι, να δημιουργήσουν οικογένεια και να σχεδιάσουν το μέλλον τους. Χρειάζεται μακρόπνοο σχέδιο για το δημόσιο σχολείο και το Εθνικό Σύστημα Υγείας, με μόνιμο προσωπικό, σύγχρονες υποδομές και σαφείς, μετρήσιμους στόχους.
Πώς θα συμβούν όλα αυτά; Mε εντιμότητα και χρηστή διαχείριση των πόρων. Η αξιοποίηση των υπερπλεονασμάτων, η φορολόγηση των έκτακτων κερδών και η δικαιότερη συνεισφορά του μεγάλου πλούτου μπορούν να στηρίξουν ένα πρόγραμμα κοινωνικής και παραγωγικής ανασυγκρότησης. Η δημοσιονομική υπευθυνότητα επιβεβαιώνει ότι κάθε παρέμβαση είναι κοστολογημένη, διαφανής και κοινωνικά δίκαιη.
Η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση της διακυβέρνησης και την πρόταση της ΕΛΑΣ είναι απλή: η πρώτη προσπαθεί να κερδίσει το στοίχημα της επόμενης εβδομάδας, η δεύτερη δημιουργεί τις προϋποθέσεις με σχέδιο για την επόμενη δεκαετία, γιατί μία κοινωνία δεν μπορεί να προχωρήσει με προσωρινά μέτρα, προσωρινές δουλειές, προσωρινές κατοικίες και προσωρινή προστασία. Θέλει διάρκεια, ασφάλεια και προοπτική.
*Ο κ. Τόσκας είναι μέλος της Πολιτικής Επιτροπής της ΕΛΑΣ, φαρμακοποιός, καθηγητής ΔΕ και κριτικός κινηματογράφου
Εφημερίδα Απογευματινή
