Σε κρίσιμη δοκιμασία για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου εξελίσσεται η αποστολή του γαλλικού ερευνητικού σκάφους «Abeille Marengo», το οποίο αναμένεται να αναχωρήσει τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου για την περιοχή των ερευνών που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση. Η ελληνική NAVTEX, που εκδόθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Άγκυρας, η οποία εξέδωσε αντι-NAVTEX την ίδια ημέρα, αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία της Ελλάδας και προβάλλοντας αξιώσεις για τις εργασίες.
Η επικείμενη έξοδος του γαλλικού σκάφους αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική δοκιμή στο πεδίο μετά την αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης. Το κρίσιμο ερώτημα αφορά και την εξέλιξη των ερευνών όταν το «Abeille Marengo» ολοκληρώσει τις εργασίες του σε ελληνικά χωρικά ύδατα και κινηθεί σε διεθνή ύδατα, όπου θα φανεί στην πράξη εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρεμποδίσει την αποστολή.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, δηλώνοντας ότι «είναι όλα καλά» και πως «το πρόβλημα λύθηκε». Ωστόσο, η Αθήνα επισημαίνει ότι για τις συγκεκριμένες έρευνες δεν ζητήθηκε τουρκική άδεια, αλλά ακολουθήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: «Άδεια δόθηκε μόνο από την Ελλάδα»
Επιχειρησιακή απάντηση εάν υπάρξει τουρκική παρέμβαση
Η ελληνική κυβέρνηση εκτιμά ότι δεν θα επαναληφθεί ένα περιστατικό ανάλογο με εκείνο της Κάσου, όταν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση είχαν διακοπεί. Η θέση της Αθήνας είναι ότι οι εργασίες θα προχωρήσουν κανονικά, σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της εταιρείας, τόσο σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα όσο και σε περιοχές της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας, όπως μεταδίδει το Star.
Απαντώντας στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι «το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών».
Παράλληλα, η Αθήνα διαμηνύει ότι σε περίπτωση αποστολής τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή των ερευνών, θα υπάρξει επιχειρησιακή αντίδραση. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες έντασης και να αυξήσει τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου.
Στους διπλωματικούς και κυβερνητικούς κύκλους υπάρχουν εκτιμήσεις ότι, παρά τις τουρκικές διεκδικήσεις, η απειλή παρεμπόδισης του γαλλικού ερευνητικού ενδέχεται να παραμείνει σε επίπεδο δηλώσεων. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά δεν θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, ιδίως μετά τις πληροφορίες για απογείωση τουρκικών drones με αποστολή επιτήρησης στο Αιγαίο. Οι διαβεβαιώσεις του Φιντάν δεν αρκούν, συνεπώς, για να αρθούν οι επιφυλάξεις της Αθήνας.
Τασούλας: «Η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της»
Μήνυμα αποφασιστικότητας για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας έστειλε από την Κρήτη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας. Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση, υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Κύπρος ασκούν τα δικαιώματά τους στις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας τους και ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό έργο με σημαντική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της στα χωρικά της ύδατα και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το ίδιο κάνει και η Κύπρος. Πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό έργο που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και φυσικά δεν πρόκειται για καμία πρόκληση της Ελλάδας απέναντι σε κανέναν», τόνισε ο κ. Τασούλας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, ο οποίος, μιλώντας στο ΕΡΤnews, σημείωσε ότι η τουρκική αντίδραση δεν προκαλεί έκπληξη στην Αθήνα.
Όπως ανέφερε, η αντι-NAVTEX βασίζεται στη γνωστή, κατά την ελληνική πλευρά, αβάσιμη θεωρία που προβάλλει η Άγκυρα εδώ και έξι χρόνια. «Η κυβέρνηση δεν φοβάται ούτε δειλιάζει να ασκεί τα δικαιώματα της χώρας σε κάθε σημείο», υπογράμμισε.
Η τουρκική πλευρά, σύμφωνα με την ελληνική ανάγνωση των τελευταίων κινήσεων, επιχειρεί να μεταφέρει το επίκεντρο της αντιπαράθεσης από την αμφισβήτηση των συντεταγμένων στην απαίτηση να εξασφαλίζεται η συναίνεσή της για την εκτέλεση των εργασιών.
Κοινός σχεδιασμός Αθήνας και Λευκωσίας
Σε διαρκή συντονισμό βρίσκονται Ελλάδα και Κύπρος, διαμορφώνοντας κοινή γραμμή τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο απέναντι στις τουρκικές κινήσεις.
Σύμφωνα με ανώτερη διπλωματική πηγή στη Λευκωσία, όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του ΕΡΤnews Κωστής Κωνσταντίνου, οι δύο πρωτεύουσες βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία και εφαρμόζουν κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό για την αντιμετώπιση της τουρκικής αμφισβήτησης.
Αθήνα και Λευκωσία προχωρούν στις δικές τους διαδικασίες αδειοδότησης και ναυτιλιακής ενημέρωσης, χωρίς να αναγνωρίζουν στην Τουρκία δικαίωμα έγκρισης ή παρέμβασης στις εργασίες της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυπριακή NAVTEX αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 19 Νοεμβρίου, περίπου δύο εβδομάδες μετά την αντίστοιχη ελληνική, επιβεβαιώνοντας τον συντονισμό των δύο πλευρών ως προς τα επόμενα βήματα του έργου.
Η Λευκωσία, πάντως, αντιμετωπίζει με επιφύλαξη την αλλαγή τόνου από την Άγκυρα. Κυπριακές διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν περί ομαλής εξέλιξης της κατάστασης δεν αρκούν για να διασκεδάσουν τις ανησυχίες, καθώς μόλις μία ημέρα νωρίτερα η Τουρκία χαρακτήριζε «μη εξουσιοδοτημένες» τις NAVTEX Ελλάδας και Κύπρου, προβάλλοντας αξιώσεις περί ανάγκης τουρκικής έγκρισης για τις έρευνες.
Για τον λόγο αυτό, Αθήνα και Λευκωσία αναμένουν να διαπιστώσουν εάν η ηπιότερη ρητορική της τουρκικής ηγεσίας θα αποτυπωθεί και στην πράξη, κατά τη διάρκεια των εργασιών του γαλλικού ερευνητικού.
Γαλλική στήριξη στις ελληνικές πρωτοβουλίες
Στο διπλωματικό σκηνικό προστίθεται και η σαφής στήριξη του Παρισιού στις ελληνικές πρωτοβουλίες. Η υπουργός Άμυνας της Γαλλίας, Κατρίν Βοτρίν, υπογράμμισε ότι η επιχειρησιακή συνεργασία Ελλάδας και Γαλλίας ενισχύεται μέσα από στρατηγικά έργα, ενώ αναφέρθηκε και στη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για τα συμφέροντα ασφαλείας των δύο χωρών.
«Η Γαλλία συμμετέχει ενεργά στην υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας της Ελλάδας. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ζώνη στρατηγικού ενδιαφέροντος για την ελευθερία κινήσεων των ενόπλων δυνάμεών μας, γεγονός που εξηγεί τη συστηματική παρουσία μας στην περιοχή», δήλωσε στα «Νέα».
Η αποστολή του «Abeille Marengo» αποκτά έτσι ευρύτερη πολιτική και γεωστρατηγική σημασία, καθώς συνδέεται όχι μόνο με την πρόοδο ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου, αλλά και με την έμπρακτη άσκηση των δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην εξέλιξη της αποστολής και κυρίως στη στάση που θα επιλέξει να κρατήσει η Τουρκία όταν το γαλλικό ερευνητικό βρεθεί στο πεδίο.
