Το κοινωνικό κράτος κρίνεται στην καθημερινότητα

09:31 - 18 Νοεμβρίου 2026
Λυτρίβη Ιωάννα

*Γράφει η Ιωάννα Λυτρίβη

Οι κοινωνικές εντάσεις που εκδηλώνονται σε διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, παρά τις ιδιαίτερες αιτίες τους, αναδεικνύουν ένα κοινό ζήτημα: τη σχέση των πολιτών με το κράτος και την εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους. Σε μια εποχή οικονομικής και κοινωνικής αβεβαιότητας, η απαίτηση για αποτελεσματική δημόσια παρέμβαση γίνεται πιο ουσιαστική. Όχι απαραίτητα για περισσότερο κράτος, αλλά για ένα κράτος που λειτουργεί, προστατεύει και διευκολύνει την καθημερινή ζωή.

Η συζήτηση για το κοινωνικό κράτος έχει συνδεθεί με τις δημόσιες δαπάνες, τις κοινωνικές παροχές και την αναδιανομή. Πρόκειται για θεμελιώδεις λειτουργίες του. Ωστόσο, η κοινωνική προστασία δεν εξαντλείται στην οικονομική ενίσχυση. Αφορά και τη δυνατότητα κάθε ανθρώπου να ζει σε μια οργανωμένη κοινωνία, με σαφείς κανόνες, λειτουργικούς θεσμούς και πρόσβαση σε βασικά δημόσια αγαθά.

Κοινωνικό κράτος είναι το σχολείο που λειτουργεί αποτελεσματικά. Το σύστημα υγείας που ανταποκρίνεται όταν το χρειάζεσαι. Η δημόσια υπηρεσία που σε εξυπηρετεί χωρίς περιττές διαδικασίες. Η αγορά στην οποία ο καταναλωτής προστατεύεται από την αυθαιρεσία. Η δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου να σχεδιάζει τη ζωή του χωρίς η ανασφάλεια για εύρεση εργασίας ή στέγης να ακυρώνει τις επιλογές του.

Συχνά, στον δημόσιο διάλογο, το ερώτημα τίθεται με όρους περισσότερου ή λιγότερου κράτους. Όμως το δίλημμα δεν αποτυπώνει τις σημερινές ανάγκες. Ο πολίτης δεν χρειάζεται ένα κράτος που παρεμβαίνει παντού, ούτε ένα κράτος που αποσύρεται από τις ευθύνες του. Χρειάζεται ένα κράτος που γνωρίζει πού οφείλει να παρεμβαίνει, με ποια μέσα και με ποιο αποτέλεσμα. Άλλωστε, η αποτελεσματική ρύθμιση δεν ταυτίζεται με την υπερρύθμιση. Και η παραγωγή κανόνων δεν εγγυάται περισσότερη προστασία. Αντίστοιχα, η απουσία ουσιαστικής εποπτείας αφήνει περισσότερο εκτεθειμένους εκείνους που δυσκολεύονται να προστατεύσουν τον εαυτό τους. Η ισορροπία αυτή είναι βαθιά κοινωνικό ζήτημα.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχουν συντελεστεί παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών με κοινό προσανατολισμό: ένα κράτος πιο προσβάσιμο και λειτουργικό. Εντελώς ενδεικτικά, η διεύρυνση των ψηφιακών υπηρεσιών και ο περιορισμός της γραφειοκρατίας, η μείωση της ανεργίας και η δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων απασχόλησης, η κατ’ οίκον παράδοση φαρμάκων υψηλού κόστους, η μείωση του χρόνου αναμονής στα χειρουργεία, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, ο Προσωπικός Βοηθός για άτομα με αναπηρία, είναι αλλαγές σε διαφορετικά πεδία πολιτικής που φέρνουν το κράτος πιο κοντά στις ανάγκες των πολιτών.

Η αναγνώριση αυτής της προόδου δεν αναιρεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Το κόστος ζωής, η στέγαση και οι κοινωνικές ανισότητες παραμένουν προκλήσεις. Ιδιαίτερα για τον πιο ευάλωτο πολίτη, η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών είναι καθοριστικός παράγοντας αξιοπρεπούς διαβίωσης και ισότητας ευκαιριών.

Και εδώ βρίσκεται η ουσιαστική ευθύνη της πολιτικής, να υπηρετεί τις ανάγκες των πιο ευάλωτων και να φροντίζει για όσα δεν λειτουργούν ακόμη. Η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται με εξαγγελίες ή απολογισμούς. Καλλιεργείται μέσα από τη συνέπεια, τη δικαιοσύνη, τη λογοδοσία και την εμπειρία ενός κράτους που ανταποκρίνεται. Τελικά, ο πολίτης δεν ζητά ένα κράτος που αποφασίζει για τα πάντα, αλλά ένα κράτος που εγγυάται ότι λειτουργούν όσα έχουν πραγματική σημασία για τη ζωή του.

*Η κυρία Λυτρίβη, PhD, είναι βουλευτής Επικρατείας με τη ΝΔ, τ. υφυπουργός Παιδείας

Εφημερίδα Απογευματινή