Στο πλαίσιο τόσο της μεγάλης περιοδικής έκθεσης «Λάμπρος Ορφανός: εκφάνσεις χαρακτικής», που διοργανώνει το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος – με ελεύθερη είσοδο, έως τις 26.6, στο Μέγαρο Διομήδη (Γ΄ Σεπτεμβρίου)- όσο και της Νύχτας Μουσείων 2026, παρουσιάζεται παράλληλη έκθεση σύγχρονων καλλιτεχνών, οι οποίοι προσεγγίζουν δημιουργικά το έργο και τη μορφολογική σκέψη του σημαντικού Έλληνα χαράκτη.
Η έκθεση επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τη διαχρονική σημασία του έργου του, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η χαρακτική του γλώσσα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενεργό πεδίο εικαστικού διαλόγου για τους δημιουργούς του σήμερα.
Ανάμεσα στους συμμετέχοντες παρουσιάζεται ο εικαστικός Νίκος Κανόγλου, με έργα που συνομιλούν άμεσα με τη χαρακτική ποιότητα, τη γραμμική πειθαρχία και τη συμβολική δύναμη του έργου του Ορφανού. Κεντρική θέση κατέχει το έργο «Κεφαλή Αθηνάς», εκτεταμένη εικαστική μελέτη πάνω στη μορφή της Αθηνάς από τη χάραξη του χαρτονομίσματος των 100 δραχμών του 1978, έργο του Λάμπρου Ορφανού. Ο Κανόγλου δεν αντιμετωπίζει τη μορφή ως εικονογραφικό πρότυπο προς αναπαραγωγή, αλλά ως οργανωμένο σύστημα μορφής, φωτός και μνήμης. Εκεί όπου η χαρακτική του Ορφανού συγκροτεί τη μορφή από τη φωτεινή σαφήνεια και την ακρίβεια της γραμμής, ο Κανόγλου επιχειρεί αντιστροφή των τονικών συνθηκών. Η μορφή της Αθηνάς αναδύεται από σκοτεινές τονικές διαβαθμίσεις, ξηρές ορυκτές σκόνες και στρώσεις γραφίτη, μετατοπιζόμενη από τη φυσιογνωμική βεβαιότητα προς το αρχέτυπο και τη μνήμη. Η δε εργασία αναπτύσσεται σε υπερκλίμακα, υπερβαίνοντας τα δύο μέτρα ύψους, μετατρέποντας τη ζωγραφική πράξη σε σωματική εμπειρία. Κάπως έτσι, η θεά της Σοφίας για τους αρχαίους Έλληνες, παύει να λειτουργεί ως σύμβολο και μετασχηματίζεται σε εύθραυστο αρχέτυπο παρουσίας και απουσίας.
Παράλληλα παρουσιάζεται η εγκατάσταση «Ἀθέσπιστος ἐν Ἀθήναις (2026) – Θραύσματα εξορίας», ένα έργο που εξερευνά την έννοια της εξορίας, της απομάκρυνσης και της λανθάνουσας απειλής στις ίδιες τις δομές προστασίας. Από μια τελετουργική πομπή σωμάτων και τη μετατροπή του χώρου πυρόσβεσης σε συμβολικό τόπο μνήμης, οι κόκκινες φιάλες πυρόσβεσης μετασχηματίζονται από μηχανισμοί ασφάλειας σε σημεία αθέατης αγωνίας, κάτω από το διαρκές και σιωπηλό βλέμμα της Αθηνάς.
Η επιμέλεια της παράλληλης έκθεσης πραγματοποιείται από την curator/ιστορικό τέχνης Μαρία Λεμπέση, που συγκροτεί πολυφωνικό διάλογο ανάμεσα στη χαρακτική παράδοση και στις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές, αναδεικνύοντας τον τρόπο που το έργο του Ορφανού εξακολουθεί να λειτουργεί ως ενεργός πυρήνας καλλιτεχνικής σκέψης κι έμπνευσης.
