Σιγά σιγά αποχωρούμε από το «κλεινόν άστυ». Αυτό συνεπάγεται ότι επιβάλλεται να προσέχουμε και στις διακοπές, αν «ενοχλούμε» τη φύση, αν με τη στάση μας διαταράσσουμε την ισορροπία του οικοσυστήματος.
Εστιάζοντας στη βιοποικιλότητα σε αρχαιολογικούς τόπους της Ελλάδας και στους αριθμούς (που πάντα λένε την αλήθεια), επικεντρωνόμαστε σε περισσότερα από 10.460 είδη χλωρίδας και πανίδας: Η Δωδώνη, στην Ήπειρο, συνδυάζει το αρχαιότερο μαντείο με ποικιλία φιλοξενίας πλασμάτων του ζωικού βασιλείου, όπως και φυτών. Η Νικόπολη, στην Πρέβεζα, αναδεικνύεται σε καταφύγιο επίσης πλήθους ειδών. Η Μεσσήνη, φωλιασμένη σε ορεινό σκηνικό, προσφέρει ισορροπία φύσης–μνημείων. Η Δήλος, παρότι συνιστά άνυδρο οικοσύστημα, φιλοξενεί πολυάριθμα ενδημικά ζώα/πουλιά. Στα πέριξ του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου (meeting point θεατρόφιλων σταθερά, κάθε καλοκαίρι) και γύρω από το επιβλητικό ιερό του Ασκληπιού, ζουν εκατοντάδες εκπρόσωποι της άγριας ζωής. Ενώ στην Ολυμπία έχουν καταγραφεί περισσότερα από 115 είδη πτηνών.
Σύμφωνα με την έρευνα «Καταγραφή της βιοποικιλότητας σε αρχαιολογικούς χώρους» ΒΙΑΣ Ι και ΙΙ (το δεύτερο μέρος του πρότζεκτ εξακολουθεί, χωρίς να υπάρχει, έως τώρα, επίσημη ημερομηνία ολοκλήρωσης, ενώ υλοποιείται, όπως και το πρώτο, από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού), μελετώνται 35, ακόμη, πέρα από τους 20, της πρώτης φάσης της έρευνας, αρχαιολογικοί χώροι που λειτουργούν ως συμπληρωματικό δίκτυο προστασίας. Το τελευταίο, χάριν των αυστηρών όρων που διέπουν τη λειτουργία τους και των περιορισμών που επιβάλλονται σε δραστηριότητες όπως στο κυνήγι, στην εκτός σχεδίου δόμησης, την υπεράντληση υδάτων και τη ρύπανση του εδάφους. Τη χρηματοδότηση έχει αναλάβει ο ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής) και φορέα υλοποίησης αποτελεί -και στις δύο φάσεις- το Τμήμα Βιολογίας του ΕΚΠΑ, με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Παναγιώτη Παφίλη.
Από το «κροκοδειλάκι» στον τυφλίτη, τον λευκοπελαργό και το σταβλοχελίδονο
Ποια είναι εκείνα τα πλάσματα που βρίσκουν στο top 5+1 των ελλαδικών αρχαιολογικών χώρων βιοποικιλότητας τα «ησυχαστήριά» τους; Ξεκινάμε από την Επίδαυρο που τώρα βρίσκεται στο «πικ» από πλευράς επισκεψιμότητας: φιλοξενεί πλήθος αρπακτικών, ωδικών πτηνών, αλεπούδες, ασβούς, κουνάβια, σαύρες, χελώνες και μη δηλητηριώδη -το υπερτονίζουμε για να μην τους πετάξετε πέτρες- φίδια. Μόνιμος κάτοικος της Δήλου, πάλι, είναι το αποκαλούμενο «κροκοδειλάκι» (Laudakia stellio), σαύρα με αγκαθωτό δέρμα, αγριοκούνελα και ορτύκια. Στη Μεσσήνη έχουν καταγραφεί 343 είδη χλωρίδας και πανίδας: αρπακτικά, πελαργοί, ωδικά πτηνά ανάμεσά τους, και μικρά θηλαστικά. Το δε υπογειοποιημένο ρέμα που διασχίζει το Στάδιό της συνιστά αυτόνομο φυσικό καταφύγιο για την τοπική άγρια ζωή. Στη Νικόπολη, σε επόμενο χρόνο, τη «βασίλισσα» της έρευνας της «Α», έχουν καταγραφεί 453 είδη ζώων (κάτι αναμφίβολα εντυπωσιακό), με τα αρχαία μνημεία να λειτουργούν ως φυσικό καταφύγιο: 9 είδη νυχτερίδων ξεχωρίζουν, όπως και ο τυφλίτης (η μεγαλύτερη άποδη σαύρα της Ευρώπης), η μεσογειακή χελώνα και ο λευκοπελαργός, τον οποίο τώρα το καλοκαίρι θα συναντήσετε εκεί. Η προστατευόμενη έκταση του αρχαιολογικού χώρου, πλησίον του Αμβρακικού, φιλοξενεί επίσης σημαντική ορνιθοπανίδα και ερπετά. Στη Δωδώνη, λόγω της εγγύτητας με τον Εθνικό Δρυμό Πίνδου, η βιοποικιλότητα είναι πλούσια, μολονότι η άγρια ζωή στον Τόμαρο έχει μειωθεί από την «έξαρση» του κυνηγιού: πέρδικες, κοράκια, αλεπούδες, αρκούδες, λύκοι, αγριογούρουνα, ζαρκάδια, ελάφια παραμένουν «πρωταγωνιστές» της.
Στην Ολυμπία εντοπίζουμε νυχτερίδες, ασβούς, κουνάβια, αλεπούδες, αγριογούρουνα και, όπως αναφέραμε στο lead, περισσότερα από 100 πτηνά. Μεταξύ αυτών, τον μεσαίο δρυοκολάπτη και αρπακτικά όπως η γερακίνα. Ακόμη, εννέα είδη ερπετών (λαφιάτης, σαύρες και μεσογειακές χελώνες) και αμφίβια, όπως ο απειλούμενος ελληνικός -και… καλοθρεμμένος- βαλτοβάτραχος.
Tip: Kαι στα πέριξ της Ακρόπολης, «ευδοκιμούν» πολυάριθμα είδη, κυρίως πτηνών: εκτός των -παραδοσιακών- δεκοχτούρων και κοκκινολαίμηδων, θα εντοπίσετε τρυποφράκτες, μαυροσκούφηδες, γαλαζοπαπαδίτσες, καλογεράκια, μαυροτσιροβάκους, λευκοσουσουράδες, σταχτοσουσουράδες, σταβλοχελίδονα, φυλλοσκόπους, καρβουνιάρηδες, ατσάραντους (Κοίτα πόσα μαθαίνεις βλέποντας τον πολιτισμό μας «αλλιώς»).
Εφημερίδα Απογευματινή
